مرز شعر و ترانه




عنوان مجموعه اشعار : پاییز
شاعر : فاطمه باوی


عنوان شعر اول : باران
سکوت شهرو پر کرده صدای نم نم بارون
داره یادم میاره خنده هات رنگی تره با اون

دوباره دوره افتادم شاید رامش کنم اما
مگه حرف توی گوشش میره قلب سرتق نادون؟

میرم روی پل و پا میذارم جای قدم هامون
منو بی تو میبینه سر میره از غصه هی کارون

گلای دامنم پژمردن از وقتی نتابیدی،
بیا خورشیدکم! این خونه میشه بی تو یخ بندون

کمد لج کرده قایم کرده باز شالای رنگیمو
میپرسه:«کی میاد و میکنه رختاشو آویزون؟»

خیالِ خامه آزادی،واسه اون جسم تنهایی،
که پشت میله های پیرهنت روحش شده زندون

هنوزم قاصدک اخبار تازه از تو میاره
میگه چن وقتیه استادی و شاگرد تو شیطون

سرت باشه سلامت! اشتباهِ نازنینِ من!
حلالت هرچی بردی،
لا اقل
قلبم رو برگردون !

عنوان شعر دوم : .
.

عنوان شعر سوم : .
.
نقد این شعر از : امیرعلی سلیمانی
در این یادداشت نگاهی نقادانه خواهیم داشت بر غزلی با عنوان باران سروده خانم فاطمه باوی که در پرونده شاعری‌شان اینگونه ذکر شده که کمتر از یک‌سال سابقه شاعری دارند، من سه اثر دیگر ایشان را که تا امروز برای پایگاه ارسال کرده‌اند مطالعه کردم تا نگاه کامل‌تری بر این اثر داشته باشم. هر شاعری در ابتدای مسیر دچار تردید‌های جدی در جهت انتخاب راه است، این‌که شاعر دقیقا قرار است چه آینده‌ای داشته باشد مستلزم اشراف و آگاهی بر مسیر پیش‌روست، شاعر باید بداند غیر از علاقه چه میزان تسلط و آگاهی نسبت به متنی که می‌نویسد دارد. تصور می‎کنم شاعر در چنین مرحله‌ای به سر می‌برد، ابتدا بابت اینکه توانسته در زمان کوتاهی تسلطی نسبی بر قواعد سرودن به دست بیاورد شایسته تبریک است. این یعنی مسیر جدی پیش‌رو باید انتخاب شود.
ترانه و شعر دو مسیر هر چند دارای اشتراکات اما در کلیات متفاوت از هم هستند، ترانه وجه نهایی خود را در اشتراک با موسیقی می‌بیند و شعر در انتشار کتاب، من چند نوبت در این پایگاه در خصوص این مساله صحبت کرده‌ام که اساسا مولفه‌های شاخص شعر و ترانه با هم در تفاوت و گاهی تضاد هستند، برای مثال ترانه باید بیشتر مبتنی بر سادگی باشد، عاطفه‌ی در سطح داشته باشد، اما همین معیارها در شعر ممکن است ایراد محسوب شود. این نکته را باید لحاظ کرد تلقی ما از ترانه نباید هر متن محاوره باشد، بسیاری از متن‌های محاوره اساسا شعر هستند و صرفا زبان متفاوتی نسبت به شعر معیار دارند، شاید این تعریف همچنان نیازمند بازنگری باشد اما می‌توان به صورت کلی ترانه را متنی ادبی نامید که برای همراهی با موسیقی سروده می‌شود، پس ترانه به تنهایی و با شخصیت مستقل قرار نیست شبیه به یک شعر مورد نقد قرار بگیرد. در اثر "باران" که طبعا باید "بارون" نامیده می‌شد ما با نوعی تردید از سوی شاعر در حرکت به سمت شعر و ترانه مواجهیم بعضی از سطرها به شدت از ویژگی‌های ترانه تبعیت می‌کنند و برخی به سوی شعر حرکت کرده‌اند، این مرز مرز باریکی‌ست و گاهی حتی قابل تشخیص و رصد هم نیست، ولی می‌شود به طور کلی گفت هر گاه متن به سمت خیال اندیشی شاعرانه برود طبیعی‌ست که از سادگی ترانه دور می‌شود. اثر از لحاظ عاطفی نمره قبولی می‌گیرد، مطلع جذاب است به خصوص قافیه "بارون" و "با اون" به زیبایی مطلع کمک شایانی کرده، ترکیب "قلب سرتق" در بیت دوم چندان خوب در نیامده، شاید به خاطر اینکه از جنس ترکیب‌های صمیمی این اثر نیست، در بیت سوم"کارون" به ناگاه وارد اثر شده بدون پیش زمینه و حتی پس زمینه‌ای، ما وقتی از یک اسم خاص استفاده می‌کنیم باید برایش پشتوانه‌ای بسازیم، صرف اینکه شاعر عزیز ما اهل خوزستان است و یا کارون قافیه است برای آمدنش کافی نیست، باید در متن تناسب و توجیهی برای متن ایجاد شود. به باور من زیباترین مصرع و درعین حال شاعرانه‌ترین سطر این شعر مصرع اول بیت چهارم است.
گلای دامنم پژمردن از وقتی نتابیدی
به این سطر دقت کنید هم تصویر زیبایی دارد و هم عاطفه درخشانی، در دل خودش استعاره سربلندی هم دارد، تمام این‌ها این سطر را درخشان کرده به نوعی که یک سر و گردن از سایر بیت‌ها درخشان‌تر شده، من به خاطر همین مصرع به این شعر امتیاز بالاتری می‌دهم، شاعری که می‌تواند چنین مصرعی بنویسد،قطعا با دقت بیشتر موفق‌تر هم خواهد شد. بیت پنجم هم بیت به ظاهر جذابی‌ست، اما بعد فانتزی بر احساسی غلبه دارد. به نظر من ضعیف‌ترین بیت، بیت هفتم است، اینکه تو شیطان را درس می‌دهی نه تنها کلیشه‌ای‌ست بلکه اصلا این حرف از منطق عاطفی این اثر نیز پیروی نمی‌کند. بیت پایانی نیز با کمی تغییر می‌توانست بیت درخشان‌تری باشد. در مجموع اثر امیدوار کننده‌ای خواندم و یقین دارم شاعرش در روزهای پیش‌رو شعرهای درخشان‌تری خواهد نوشت.
با آرزوی موفقیت

منتقد : امیرعلی سلیمانی

شاعر، منتقد و ترانه‌سرا/ متولد 14 آذر 1370/ دانشجوی دکتری زبان شناسی/ متولد صحنه/ مدیر مسئول نشر نزدیک‌تر



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.