مبانی شعر موزون




عنوان مجموعه اشعار : ستاره غریب
شاعر : لیلا منادی


عنوان شعر اول : رفتن تو
خوابیده بودی چه آرام ،
صدایت کردم ای بامرام /
کجا رفتی شدم تنها،
مگرندیدی تو اشکم را/
صدایی جزسکوت نبود،
همه جا شد غم آلود/
قصه ات ماند ناتمام ،
حالکه خوابیدی تو آرام /
سفرکردی به اوج آسمان ،
جداشدی مثل برگ خزان

عنوان شعر دوم : دلشکسته
غمگینم و خسته ،
منِ دل شکسته /
داغونم از زمانه ،
میخونم بی بهانه/
کاش لحظه دیدار،
میشد دوباره تکرار/

عنوان شعر سوم : ستاره غریب من
عاشقانه درانتظارتم ،
درهمه حال بیقرارتم/
همیشه غمخوارتم،
من پر پروازتم /
بی تو من همان لیلایم،
با تو آن گل زیبایم/
باتو هروز آفتابیم،
بی تو انگار طوفانیم/
نقد این شعر از : روح‌الله احمدی
درود دوست گرامی. با توجه به سابقۀ شاعری‌تان که «بیشتر از پنج سال» عنوان شده است و با توجه به آثاری که برایمان فرستاده‌اید، اگر باقی نوشته‌هایتان هم به همین شکل باشند، شما در این پنج سال هیچ شعری ننوشته‌اید! در واقع شما در این سال‌ها سعی کرده‌اید که شعر بنویسید اما چون با مبانی آن آشنا نبودید، در انجام این کار موفق نشده‌اید. بنابراین، در اولین قدم نیاز است که با مبانی شعر آشنا شوید. شعر در انواع قالب‌های کهن (غزل، مثنوی، رباعی و...) موزون است و «موزون» بودن یعنی وزن داشتن! وزن و قافیه از اولین ویژگی‌های ظاهری شعر هستند و اگر نوشته‌ای وزن و قافیۀ سالمی داشته باشد، آن‌وقت می‌توانیم به درون‌مایۀ آن هم دقیق‌تر نگاه کنیم و دربارۀ آن حرف بزنیم. اما وزن و قافیه چه چیزهایی هستند و چه ویژگی‌هایی دارند؟
طبق قواعد وزن و عروض، هر مصرع از شعر باید موزون باشد؛ علاوه بر آن، وزن تمام مصرع‌های یک شعر، باید یکسان باشد. در اولین نوشتۀ شما فقط مصرع «کجا رفتی شدم تنها» موزون است و باقی مصرع‌ها وزن مشخصی ندارند که بخواهیم بررسی کنیم و ببینیم وزنشان با مصرع‌های دیگر یکسان هست یا نه! اگر از مصرع بعدی یک هجای کوتاه کم کنیم و مثلاً آن را «مگر دیدی تو اشکم را» بنویسیم، آن وقت این مصرع هم موزون است و وزن آن دقیقاً مشابه مصرع قبلی می‌شود. این تغییر را انجام دادم که بهتر وزن را درک کنید. باقی مصرع‌های این نوشته و دو نوشتۀ دیگر هم از نظر وزن اوضاع خوبی ندارند. برای اینکه وضعیت وزن نوشته‌هایتان را دقیق‌تر بررسی کنید، بهتر است که با تعریف هجا و انواع آن آشنا شوید و نوشته‌هایتان را تقطیع کنید تا ببینید که کدام مصرع موزون است و کدام نیست! برای آشنایی بیشتر با وزن و مباحث مختلف پیرامون آن، به مطالعۀ بیشتری نیاز دارید. اول کلید موفقیت قطعاً مطالعه است. اگر در این زمینه دانش و آگاهی لازم را کسب نکنید، نوشته‌های جدیدتان هم حاصلی نخواهند داشت و این روند باطل مدام تکرار می‌شود. پیشنهاد می‌کنم که ابتدا دقیق مطالعه کنید و با وزن شعر آشنا شوید، بعد قلم به دست بگیرید و نوشتن را شروع کنید.
وضعیت قافیه‌ها در نوشته‌هایتان بهتر از اوضاع وزن است. مشخص است که آشنایی مختصری با قافیه و قواعد اولیۀ آن دارید و در بیشتر موارد توانسته‌اید قافیه‌های درستی را استفاده کنید. البته که در این زمینه هم به مطالعه و دقت بیشتری نیاز دارید تا واژه‌هایی مثل «غمخوار» و «پرواز» را با هم قافیه نکنید. در نقد قبلی منبع خوبی برای مطالعه به شما معرفی شد که امیدوارم از آن و منابع مفید دیگر استفاده کنید.
وقتی که وزن، قافیه و ویژگی‌های ظاهری شعر درست شد، نوشتۀ شما چهره‌ای شبیه به شعر پیدا می‌کند. آن موقع است که از نظر زبان، محتوا و مضمون‌پردازی بررسی خواهد شد. هر نوشته‌ای که وزن و قافیۀ درستی داشته باشد هم لزوماً شعر نیست! قبل از اینکه نوشتن را شروع کنید، فکر کنید که چه چیزی می‌خواهید بگویید و سعی کنید مضمون و محتوای جدید و بدیعی را ارائه کنید. بعد فکر کنید که مضمون و محتوای جدیدتان را با چه زبانی می‌خواهید بیان کنید و در راه مضمون‌پردازی قصد دارید از چه شگردهایی استفاده کنید. از همۀ حرف‌های من مشخص می‌شود که شعر ریزه‌کاری‌های زیادی دارد و برای نوشتن آن، باید به سلاح دانش و تجربه مجهز شوید. خوب خواندن، بعد تمرین کردن و کسب تجربۀ بیشتر، راه را برای شما هموارتر خواهد کرد.
هم دربارۀ تئوری شعر و مقدمات آن و ابزار شاعری مطالعه کنید، هم زیاد شعر بخوانید. اشعار خوب شاعران امروزی، گزینه‌های مناسبی برای مطالعه هستند. با شعر خواندن و دقت کردن در آن‌ها، دربارۀ وزن و قافیه و دیگر ابزار شاعری هم اطلاعات بیشتری به‌دست می‌آورید. امیدوارم که در این راه موفق باشید و در آینده آثار خوبی از شما بخوانیم.

منتقد : روح‌الله احمدی

روح‌الله احمدی که گاهی به اسم «بلبل» طنز می‌نویسد. متولد ۱۳۶۸ تهران شاعر، نویسنده، طنزپرداز و مجری نوازنده و مدرس هارمونیکا (سازدهنی) کوهنورد و طبیعت‌گرد - نویسنده و طنزپرداز مطبوعات و نشریات مختلف از جمله: رشد جوان و نوجوان، ماهنامه سپیده ...



دیدگاه ها - ۱
لیلا منادی » جمعه 31 اردیبهشت 1400
ممنونم از شما

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.