مناسبت‌سرایی




عنوان مجموعه اشعار : دو رباعی و یک دو بیت
شاعر : محمّدامین فردوسی


عنوان شعر اول : برای مانایاد «آزاده نامداری»
شب می رسد، اشک های جاری با توست

انگار هزار زخم کاری با توست

پرواز کن و دور شو از جهل زمان!

«آزاده» بمان که «نامداری» با توست...

محمّدامین فردوسی

عنوان شعر دوم : برای استاد «محمّدرضا شجریان»
تا در دل شب زمزمه هایت جاریست

اشک سحر از شور و نوایت جاریست

هر ثانیه از نور اجابت لبریز

آن دم که طنین ربنّایت جاریست...

محمّدامین فردوسی

عنوان شعر سوم : برای استاد «سیّد اکبر طباطبایی»
دست اجل به سیّد خوبان امان نداد

آن مرد شوخ طبع که خُلقی نمونه داشت

معمار چیره دست سپاهان اگر چه رفت

امّا نشانه ی هنرش را به جا گذاشت...

محمّدامین فردوسی
نقد این شعر از : محمد مستقیمی (راهی)
دو رباعی و یک قطعه‌ی دو بیتی از آثار دوست عزیزمان را پیش رو داریم که هر سه به مناسبت‌هایی سروده شده است ابتدا بد نیست اشاراتی در مورد اشعار مناسبتی داشته باشیم که ضرورت آن را احساس می‌کنم.
اشعار مناسبتی دو گونه‌اند:
1- اشعاری که مناسبت مورد نظر بطور آشکار در آن‌ها خودنمایی می‌کند و تنها در همان مورد خاص کاربرد دارند. این گونه آثار نظم هستند و شعار؛ قطعه‌ی سوم دوست عزیزمان از این نمونه است اگر دقت کنید می‌بینید که این دو بیت تنها برای موردی که ساخته شده کاربرد دارد و به عبارتی متن یک بار مصرف است. خلق چنین آثاری شاید سراینده را اقناع کند و شاید برای دوست‌داران مورد اثر یا کسانی که در احساس بیان شده با سراینده مشترک هستند کاربرد داشته باشد ولی به کار دیگر نمی‌آید و شعاری بیش نیست.
2- اشعاری که مناسبت دارد اما به گونه‌ای سروده شده است که مناسب در آن با کنایاتی خودنمایی می‌کند و اشاره‌ی مستقیم در آن‌ها نیست نمونه‌ی این نوع اشعار دو رباعی دوست عزیزمان است که مناسبت اولی با ایهام‌های واژگان «آزاده» و «نامداری» ظاهر می‌شود که یک معنا مناسبت را بیان می‌کند و معنای دوم شعر را عام کرده و از مناسب دور می‌کند در رباعی دوم هم کاربرد کنایی و ایهام در واژه‌ی «ربنا» اشاره به مناسبت مورد نظر و کاربرد عام دارد اگر در این دو رباعی دقت کنید و واژگان ایهامی را از گیومه برداریم و مناسبت را هم از پیشانی شعر برداریم دو رباعی خوب ظاهر می‌شود که دیگر کاربرد خاص ندارد و نظم نیست و شعر است و شعر زمانه با فضایی استعاری که مخاطب متن هر چیز و هر کسی می‌تواند باشد.
و اما پیشنهاد من به دوست عزیزمان و همه‌ی هنرآموزان که اگر به مناسبت‌هایی ناچارند بسرایند از دو نوع اول بسرایند و از تولید نظم‌های یک بار مصرفی یا تاریخ‌دار پرهیز کنند.
بد نیست خاطره‌ای از یک سروده‌ی خودم را این جا بیان کنم: در مسافرتی به سوریه‌ی قصد کردم به دیدار دکتر شریعتی بروم که مزارش در گوشه‌ی تکیه‌ای از زینبیه است. در بسته بود و متولی گفت این اتاقک مدتی است بسته است و تنها از پنجره‌ی بی شیشه‌ی بالای در، درون آن دیده می‌شد که قبر در زیر اسکناس‌های ایرانی و گرد و غبار پنهان بود. من در گوشه‌ای نشستم و این متن کوتاه را نوشتم:
چگونه نگریسته‌ای
که می‌ترسند
دیروزیان از شورت
امروزیان از گورت
و زمانی که این شعر را با عنوان تقدیم به دکتر شریعتی می‌خواستم چاپ کنم ممیزان عنوان را حذف کردند و من امروز دعاگوی آن ممیزانم که: عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد! چون شعار مرا به شعر تبدیل کردند.

منتقد : محمد مستقیمی (راهی)

محمد مستقیمی با نام هنری (راهی), شاعر , نویسنده, پژوهشگر, مترجم, منتقد در یلدای سال 1330 در روستای چوپانان بخش انارک شهرستان نایین در خانواده‌ای که از پدر انارکی و از مادر بیابانکی بود متولد شد، نسب او از طرف مادر با فاصله‌ی چهار نسل به هنر جندقی و با ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.