دقت، کارورزی و مطالعه‌ی هدفمند




عنوان مجموعه اشعار : بینام
شاعر : زهرا غلامی


عنوان شعر اول : بینام
مانده از درد بی حساب و کتاب
رد خط های شور پشت نقاب

منتظر مانده است خشک شوند
چشم هایی چلانده روی طناب

جای لبخند، رنگ روی لبش
مثل کلتی بدون تیر و خشاب

توی عکس ، پریده رنگ صداش
خنده اش گیر کرده پشت نقاب

عطر گل های روی روسری اش
با خودش حبس ، پشت شیشه ی قاب

بس که افتاب خورده خاطره اش
یک خیابان دویده سمت سراب

تا که کابوس ها تمام شود
او خودش را پناه داده به خواب ...

عنوان شعر دوم : خالی
خالی

عنوان شعر سوم : خالی
خالی
نقد این شعر از : مسعود میرقادری
سروده، با بیتی قابل‌قبول آغاز می‌شود که شاهدی است بر توانایی شما در سرودن؛ اما در ادامه ضعف‌هایی را شاهدیم که قطعاً در سروده‌های پس‌ازاین، با کارورزی و مطالعه‌ی هدفمند مرتفع خواهند شد.
در بیت «منتظر مانده است خشک شوند/ چشم هایی چلانده روی طناب» تصویر ارائه‌شده فاقد منطق متنی و توجه به اصول زیبایی‌شناسانه است. دراین‌بین راوی منتظر است چشم‌هایی که روی طناب چلانده شده‌اند! خشک شوند؛ و این پرسش به ذهن متبادر می‌شود که چرا کسی باید چشمی را روی طناب بچلاند! کنش چلاندن و پهن کردن برای اشیاء پارچه‌ای و شبیه به آن مصداق دارد اما برای عضو حساسی مثل چشم، خیر.
در بیت «جای لبخند، رنگ روی لبش/ مثل کلتی بدون تیر و خشاب» «رنگ روی لب» به «کلت بدون تیر و خشاب» تشبیه شده است. درحالی‌که نمی‌توان وجه شبی برای این تشبیه متصور شد. وجه شبه از آن جهت که قدرت تخيل شاعر را نشان می‌دهد، يکي از مهم‌ترین ارکان تشبيه بشمار می‌آید تا جایی که حتی برخی از علمای بلاغت آن را مهم‌ترین رکن تشبیه می‌دانند؛ بنابراین توجه به دقیق و درست بودن «وجه شبه» در عین رعایت اصول زیبایی‌شناسانه بسیار مهم است.
قافیه‌اندیشی و سپردن ذهن به ردیف از آفت‌هایی است که بایستی از آن دوری جست. هنگامی‌که قافیه عنان ذهن سراینده را در اختیار می‌گیرد اندیشه‌ها بر اساس قافیه شکل می‌گیرند و این رویکرد در تضاد با خلاقیت است. در این بیت به نظر می‌رسد ضرورت رعایت قافیه واژه‌ی «خشاب» را به متن تحمیل کرده و چنین نتیجه‌ای را به بار آورده است.
علامت‌گذاری (کاما) در مصراع «توی عکس ، پریده رنگ صداش» باعث ایراد وزنی شده است.
در مصراع «بس که افتاب خورده خاطره اش» چنانچه «افتاب» را «آفتاب» بخوانیم، مصراع به ایراد وزنی دچار خواهد شد و چنانچه این مصراع را به همین شکلی که نگارش شده بخوانیم، دریافت معنا به علت استخدام «افتاب» مختل خواهد شد.
سراینده‌ی متن پیش رو درک کرده که شعر بازتابی از احساسات و توضیح اندیشه نیست و علی‌رغم ضعف‌هایی که پیش‌ازاین به آن‌ها اشاره شد، تلاش کرده تا در راستای اجرای مفهوم‌ها از دریچه‌ی دید خود در ضمن توجه به محور افقی و عمودی شعر، قدم بردارد. نکته‌ی مثبت دیگر، این‌که سراینده به زبان زمان خود سخن می‌گوید و در پی ارائه‌ی تصویرهای شخصی و جدید است. توجه به فرزند زمان خود بودن بسیار مهم است، چراکه شعرهای ماندگار تاریخ ادبیات با نوع بیان متعلق به عصر شاعر سروده شده‌اند و وقتی به سراغ نوع بیانی می‌رویم که چم‌وخم آن با وجودمان تنیده نیست احتمال ضعف‌های بیانی بالاتر می‌رود.

منتقد : مسعود میرقادری

- دبیر علمی یک دوره از همایش فصلی به ساعت اصفهان - عضو هیئت مؤسس کانون ادبی مهر - مشاور کانون ادبی قند پارسی دانشگاه اصفهان - داوری در جشنواره‌ی شعر قند پارسی دانشگاه اصفهان -داوری بخش شعر کلاسیک در جشنواره‌ی ادبی ماورا -همکاری با نشریه‌‌ی «صبح اندیشه»



دیدگاه ها - ۱
مهران عزیزی » 8 روز پیش
سلام و عرض ادب. بیت‌های یک و چهار و هفت در این غزل درخشانند. فکر می‌کنم کامای بعد از عکس در بیت چهار سهواً مثلاً به جای «ش»ِ ضمیر تایپ شده‌است. به نظرم ویرایش، غزل منقح‌تری خواهدساخت از این متن و ارزشش را داد که شاعر عزیز وقت بگذارند. نکاتی که عزیز بزرگوار آقای میرقادری اشاره کرده‌اند برای همه‌مان آموزنده است. سپاسگزارم از هر دو عزیز.

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.