نگاه کردن به مربع از گوشه کناری




عنوان مجموعه اشعار : شعر
شاعر : فاطمه کلانتری


عنوان شعر اول : شعر اول
بامن بگو بی من چه ها کردی؟
_از چشم او یک قطره دریا ریخت
گوینده چشمان ترش را بست
سیلاب پشت پلک اما ریخت...

رفت و کنار کوه باقی ماند
رویای دریا در سرش خشکید
مرداب هم یک رود جاری بود
تا اینکه یک شب باورش خشکید_

با من بگو بی من چه ها کردی؟
یعنی که دنیای تو بهتر شد؟
_ای داد از اين پرسش معمول
که در جوابش عمرها سر شد_

رفتی که ماندن را بیاموزم؟
_در دست او یک قاب خالی بود
مرد درون قاب می خندید
لبخند و عکسی که خیالی بود_

با من نگو بی من چه ها کردی‌.
_او داشت غم ها را رها می کرد
با یک صدا آمد به خود مادر
فرزند او،او را صدا می کرد...

فاطمه کلانتری

عنوان شعر دوم : .
.

عنوان شعر سوم : .
.
نقد این شعر از : ساجده جبارپور ماسوله
شاعری که امروز با شعر ایشان طرفم 23 ساله‌اند و کمتر از سه سال است در دنیای شعر قدم می‌زنند. چارپاره ایشان همچنون اسلوب همیشگی چارپاره‌ها رنگ و بوی روایت دارد. شاید این شعر اثری نباشد که بعدا در مجموعه‌ای آورده شود اما می‌توان با توجه به این اثر نکاتی را مطرح کرد که در اشعار بعدی شاعر به کار ایشان بیاید. البته من دیگر آثار شاعر و نقد‌های منتشر شده بر اشعار ایشان را تا حدی در پایگاه نقد شعر خوانده‌ام. به همین دلیل سعی می‌کنم به مسائلی بپردازم که شاید در دیگر نقدهای نوشته شده کمتر با آن مواجه بوده‌اند. یکی از مسائلی که موجب درک مخاطب از مقصود شاعر خواهد شد فضاسازی در شعر است. فضاسازی به مخاطب فرصتی می‌دهد که بتواند با تصاویر آفریده شده مفهوم پشت پرده شعر - علی‌الخصوص شعر روایی- را بیشتر درک کند. گاهی اوقات ما در شعر با ابیات منفصل از هم مواجه‌ایم چرا که شاعر برای ایراد مفاهیم پیش زمینه مناسب را ایجاد نکرده است. در اینگونه مواقع به ایراد وارده به شعر «ضعف تألیف» می‌گویند. یعنی توضیحات کامل در مورد موضوع مورد بحث داده نشده تا مخاطب بتواند کامل فضای ذهنی شاعر را درک کند. در همین زمینه ایرادات دیگری که ممکن است پیش بیاید «اطناب» است. اطناب یعنی شاعر در مورد یک نکته یا یک فضای ذهنی بیش از آنچه نیاز است توضیح دهد که اصطلاحاً عده‌ای این مسئله را نوعی بی‌احترامی به شعور مخاطب نیز می‌دانند. یعنی شاعر هیچ‌ نکته‌ای را برای کشف مخاطب باقی نگذاشته باشد و شعر هم بیش از نیاز به درازا بکشد. حال حد وسط تمام این‌ها را ایجاز می‌گویند. یعنی به جا، کافی و سنجیده سخن گفتن. در شعر یعنی شاعر با کمترین کلمات ممکن بیشترین منظور را برساند.
حال با این مقدمه به سراغ مهم‌ترین نکته قابل بیان در مورد شعر این شاعر جوان می‌رویم. شعری که پیش رو داریم چارپاره‌ای روایی با پنج بند است که راوی یک اتفاق شاید عاشقانه از دست رفته است. می‌گویم شاید چون دقیقا معلوم نیست این غم روایت شده بین عاشق و معشوق است یا دو عضو از یک خانواده مثل مادر و فرزند یا حتی زنی رو به شوهر. چرا که توضیح کافی و وافی در مورد پیشینه این رابطه وجود ندارد.

در واقع از بین عیوبی که توضیح داده شد آنچه دامنگیر این شعر شده تا حد بسیاری ضعف‌التالیف است. شاعر فضاسازی مناسب را برای کل روایت به وجود نیاورده و مخاطب شاید به راحتی نتواند با شعر همراه شود. مسئله بعدی که باید در این شعر مورد بحث قرار گیرد خودِ راوی و زاویه دید اوست. راوی شعر از همان بند نخست نامشخص است. بند نخست را می‌خوانیم:
با من بگو بی‌من چه‌ها کردی
از چشم او یک قطره دریا ریخت
گوینده چشمان ترش را بست
سیلاب پشت پلک اما ریخت
ما در هر شعر چند زاویه دید می‌توانیم داشته باشیم. گاهی که شعر از زبان شخص سوم یا دانای کل روایت می‌شود دقیقا انگار روایت به شکل درست پیش می‌رود اما وقتی از زبان اول شخص رو به دوم شخص بیان می‌شود بیشتر حالت دیالوگ‌های منفصل از هم می‌یابد. به عنوان نکته کنکوری بگویم که شعر یا بهتر است از زبان سوم شخص باشد یا دانای کل در غیر این صورت حدیث نفس است. که البته در شعر امروز شاعران نوپا اغلب از زبان اول شخص روایت می‌کنند و دقیقا همان است که گفتم.
از نظر نوع روایت هم اقدام شاعر جوان ما برای ایجاد نوعی روایت همراه با دیالوگ اول شخص و بعد توضیح دیالوگ قابل تقدیر است. هم اینکه نوید شاعری مضمون‌پرداز را می‌دهد اما آنچه مدنظر ناقد است بیان نکاتی‌ست که بتواند برای شعرهای بعدی به شاعر کمک کند. امیدوارم از شاعر عزیزمان در پایگاه نقد شعر بیشتر بخوانم و هر روز بهتر از قبل بنویسند. برای ایشان آرزوی بهروزی دارم.

منتقد : ساجده جبارپور ماسوله

دی ماه سال 1369 در رشت‌ به دنیا آمدم. در تهران و شیراز و رشت بزرگ شدم. آب و هوا و طبع شعردوست مردم و خانواده‌ام در رشت و شیراز کار خودش را کرد و از یازده سالگی شروع کردم به نوشتن. تحصیلات و شغلم در حوزه حقوق بین الملل است که البته ربط چندانی به شعر ندارد. ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.