تصویرهای بیشتر




عنوان مجموعه اشعار : رویای گم شده
شاعر : مهرداد ابراهیمی


عنوان شعر اول : دو خودکار
مثل دو خودکارِ بی سر ، ته کشیدیم
واقعاً از کلّ دنیامان بریدیم

روی کاغذ های باطل بحث کردیم
از سپیدی سمت تاریکی دویدیم

میدویدیم و خطوط بینمان کم-
رنگ تر میشد ... وَ اکنون ، ناامیدیم ...

زخم خوردیم از سه نقطه بعد امّید
نقطه نقطه پای رؤیامان چکیدیم

خسته بودیم و سیاهی مینوشتیم
جمله بودیم و به پایان میرسیدیم

بعد عمری زندگی در دست عالم
پخش روی قلب کاغذ میتپیدیم
▫️
ما تپیدیم و رسیدیم آخر خط
مرگ را با گوش های خود شنیدیم

انتهای خط کسی داشت جان میداد
ما دو خودکار سیاه نو خریدیم

عنوان شعر دوم : ماهی آزاد
تصور کن جهان یک خواب باشد
تمامش نقش روی آب باشد

تو ماهی باشی و سهمت از عالم
فقط یک جرعه از مهتاب باشد

به بیرون بپری ؛ بیدار باشی
تن از آزادیت بیتاب باشد

از احساس رها بودن بلرزی
رهایی یک دروغ ناب باشد

بجنگی با تمام ترس هایت
روانت ، آخرش شاداب باشد

تصور کن که یک روبان مشکی
نشان جرأتت بر قاب باشد

چه وحشتناک شد تصویر ماهی !
دعا کن این فقط یک خواب باشد

عنوان شعر سوم : .
.
نقد این شعر از : مریم جعفری آذرمانی
هر دو شعر، با وجود برخی نکات (مثل وزنِ یکی دو مصرع و بعضی مواردِ نحوی) در حیطۀ شعر روایت‌گرانۀ معاصر، از ویژگی‌هایی مثلِ روایتِ منسجم، زبان ساده، نحو روان و بی‌گره و... برخوردارند. در شعر اول روایتِ دو نفر است که به خودکار تشبیه شده‌اند و بعد از اتفاقاتی که در بیت‌های بعدی شرح داده می‌شود، به جایی می‌رسند که در نهایت مجبور می‌شوند دو خودکار بخرند. شعر دوم هم روایت یک ماهی‌ست که همزمان شرح حال انسان است در جهانی که نقش برآب است. هر دو شعر، از آن سنخ شعرهایی‌اند که قابلیت تأویل‌پذیری‌شان بالاست، به این دلیل که شاعر در هر دو از تمثیلات و تشبیهاتی استفاده کرده و سعی کرده است که در کلِ روایت‌ها نیز عناصرِ مربوط را بیاورد، در اولی کاغذ، تاریکی، رنگ، نقطه، سیاهی، پایان، آخرِ خط... در کنار خودکار که نقش اصلی را دارد، همگی به فضای نوشتن مربوطند، و در شعر دوم نیز در جای جای شعر، هم ماهی و هم انسان، که به طور همزمان در شعر روایت می‌شوند، عناصر مربوط به خود را آورده‌اند. بنابراین شاعرِ این دو شعر، توانسته شعرهایی بالاتر از حدی که از سن و تجربۀ کوتاهش انتظار می‌رود بگوید.
اما نکاتی که لازم است به آنها توجه شود:
ـ در سطرِ «مثل دو خودکارِ بی سر ، ته کشیدیم»، «دو» را مجبوریم با هجای بلند بخوانیم، در حالی که یک هجای کوتاه است، درست است که بسیاری اوقات می‌توانیم از این اختیار استفاده کنیم، اما چون کلمۀ «دو» باید بدونِ فاصله از «خودکار» خوانده شود، و در واقع «دو خودکار» ترکیبی جدانشدنی در این سطرند، باید طوری باشد که به صورت طبیعی با همان هجای کوتاه خوانده شود.

ـ سطرِ «انتهای خط کسی داشت جان میداد» یا ایراد تایپی دارد که مثلاً کلماتی اضافه و کم شده، یا اگر همین باشد، ایراد وزنی دارد، در حالی که با مرور دو شعر متوجه می‌شویم که شاعر اساساً بعید است با وزن مشکلی داشته باشد و احتمالاً نوعی بی‌دقتی صورت گرفته است.
ـ «میدویدیم و خطوط بینمان کم-
رنگ تر میشد ... وَ اکنون ، ناامیدیم ...»
در این بیت، اگرچه خیال‌انگیزیِ خوبی وجود دارد، اما مشخص نمی‌شود که منظور شاعر از کم‌رنگ‌تر شدنِ خطوط، کم شدنِ فاصله است یا زیاد شدنِ فاصله، درست است که وقتی خطوط کم‌رنگ می‌شوند یعنی آنقدر کشیده شده‌اند که ضخامت‌شان کم شده است، اما باز تصویری دیگر هم دارند: انگار خطوط از بین می‌روند و دو نفر به هم نزدیک می‌شوند و دیگر بین‌شان فاصله‌ای نیست. این مسئله مختص به این شعر نیست و همواره در مفاهیمی که از فاصله و خطوطِ بینِ دو نفر صحبت می‌شود، این سؤال پیش می‌آید، شاید اصولاً در موردِ فاصله باید عینِ عبارت را به کار برد، به عبارت دیگر، تصویرسازی برای فاصله یا خطوط ارتباط بین دو نفر، نیاز به دقت فراوانی دارد. البته باز شاید شاعر نظر دیگری داشته باشد و دلیلی واضح برای بیت مذکور ارائه دهد.

ـ بعضی سطرها مثلِ «واقعاً از کلّ دنیامان بریدیم»، یا «بعد عمری زندگی در دست عالم» (در دست عالم)، یا «روانت ، آخرش شاداب باشد» می‌تواند با سطرهای شاعرانه‌ای جایگزین شود، مثلاً می‌شد به جای جملات و عباراتِ بسیار ساده، از تصاویر استفاده کرد یا بیان شاعرانه‌تری ارائه داد.
ـ به جای بعضی عبارات مثلِ «یک جرعه از مهتاب»، شاعر می‌تواند عبارتی شاعرانه‌تر و جدیدتر را جایگزین کند.

منتقد : مریم جعفری آذرمانی

مریم جعفری آذرمانی، پنجم آذرماه سال 1356 در تهران متولد شد. از سال 1375 فعالیت ادبی خود را آغاز کرد. اولین مجموعه شعرش در سال 1385، ده سال پس از آغاز فعالیت ادبی‌اش منتشر شد. از این شاعر تا امروز، کتابهای متعددی منتشر شده است. از دیگر فعالیتهای او ترجمه ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.