ايده هاي كال




عنوان مجموعه اشعار : گردون
شاعر : وحید شکری


عنوان شعر اول : حسین (ع)
حسین(ع)
هنوز
صوت قرآن سر بریده اش
در گوش ها می پیچد
و میل بُرِش
به گلویی می دهد
که با هر نفس می گوید:
یا حسین(ع)

عنوان شعر دوم : چالش خنده
چشمکِ آسمان
منِ گریان را
از پشت پنجره
می برد به زیر باران
از قلقلک قطره ها
خندانم
و به انسان های گریان
که پشت پنجره های شهر اند
می زنم چشمک

عنوان شعر سوم : گناه
وفا نمی کند
دنیای گناه آلود
به انسان ها
دریای نفت آلود است
به ماهی ها
وفا نمی کند
نقد این شعر از : حمیدرضا شکارسری
ارزش متني عبارتست از توانايي هاي و امتيازات نوشته فارغ از محتوا و درونمايه هاي معنايي آن . به طور مثال وقتي از جذابيت هاي آوايي و موسيقايي شعر حافظ جداي از محتواهاي عاشقانه و عارفانه ي آن صحبت مي كنيم در واقع داريم به ارزش هاي متني شعر لسان الغيب اشاره مي كنيم .
ارزش فرامتني عبارتست از ارج و قيمت محتوا و درونمايه هاي معنايي متن فارغ از توانايي ها و امتيازات نوشته . مثلا وقتي بي اعتنا به تخيل ، هارموني و انتظام ساختار زباني شعر راجع به قيام عاشورا يا حادثه ي دفاع مقدس در واقع داريم به ارزش هاي فرامتني اشاره مي كنيم .
شعر اول آقاي «وحيد شكري» داراي فرامتن مقدسي ست . امام حسين (ع) و قيام جاودانه ي او در روز عاشورا و در صحراي كربلا ! پس نفس اين موضوع ، خود تاكيد بر ارزش هاي فرامتني متن است و نه متني .
اما راجع به صورت و فرم شعر و كيفيت كاربرد زبان در متن بايد گفت زبان در اين شعر شكل سالم و محكمي ندارد .
در تركيب صوت قران سربريده ، «سر بريده» حشو و زائد است چرا كه ناگفته آشكار است صوت قران از آن سر بريده به گوش مي رسد . ايهام موجود در همين تركيب هم ايهام مناسبي نيست و اساسا شايد تصادفي به وجود حاصل شده باشد . قران سر بريده خود مي توند تركيبي مستقل باشد كه مي تواند توهيني به اين كتاب آسماني تلقي گردد . حال آن كه مي دانيم شاعر خود چنين نيتي را نداشته است اما در كار با زبان دچار اشتباه و كژتابي شده است .
شاعر در ادامه ي شعر ميل گلوي حسينيان را به بريده شدن با تركيب ميل برش نشان مي دهد اما دقت نكرده است كه برش اسم مصدر برخاسته از مصدر بريدن مي باشد و نه بريده شدن . در واقع شاعر به گلوي حسينيان ميل بريدن را نسبت مي دهد و نه ميل بريده شدن را ! حال آن كه باز هم مي دانيم شاعر چه نيتي داشته است ؟!
در يك كلام اين شعر كوتاه فقط حاوي ارزش فرامتني ست و به دليل كاربرد نادقيق زبان و بيان شاعرانه تقريبا فاقد ارزش متني است .
ضمنا صراحت و عرياني متن آن را به نثر ادبي نزديك نموده است .
شعر دوم بر خلاف شعر اول فرامتن خاصي در پشت سر خود ندارد . باران راوي رابه خود مي خواند و اندوه او را به شادماني بدل مي نمايد . سپس خود او ديگر اندوه گينان را به شادي فرا مي خواند . طرح و ايده ي شعر بد نيست اما بداعت و تازگي خاصي در بيان شعر وجود ندارد . اين متن را مقايسه كنيد با آن فراز معروف شعر سهراب سپهري كه :
چشم ها را باید شست، جور دیگر باید دید
واژه ها را باید شست، واژه باید خود باد، واژه باید خود باران باشد
چتر ها را باید بست، زیر باران باید رفت
فکر را، خاطره را، زیر باران باید برد با همه مردم شهر زیر باران باید رفت
«شكري» مي كوشد با قلقلك قطره هاي باران خنده را توجيه نمايد و عيني كند حال آن كه با همين ترفند شهود و جنون شاعرانه ي متن را از آن گرفته است . اين توضيح اضافه همان چيزي ست كه سهراب سپهري شعر خود را از آن پاك ساخته است .
شعر سوم تا مرز يك پند و اندرز پيرانه و عالمانه عقب نشيني كرده است . او اين نصيحت را با تشبيه يا تمثيل انتهاي متن تلطيف كرده و از حالت خشك و رسمي نصيحت گويي تا حدي خارج نموده است . اين شيوه ي بياني «شكري» مرا به ياد شيوه ي بياني در بسياري از ابيات سبك هندي مي اندازد كه با صنعت اسلوب معادله آراسته شده بودند . در مصراعي آوردن حرفي نامحسوس و ذهني و فلسفي يا اخلاقي و در مصراع ديگر تشبيه و تمثيلي محسوس و عيني براي اثبات يا تلقين يا تفهيم آن محتواي مصرع ديگر .
ز ياران كينه هرگز در دل ياران نمي ماند
به روي آب جاي قطره ي باران نمي ماند
حالا «شكري» مي خواهد بگويد دنياي گناه آلود به انسان ها وفا نمي كند هم چنان كه درياي آلوده به نفت به ماهي ها وفا نمي كند . البته مي توان پرسيد آيا تعبير وفاي دريا به ماهي ها باز هم تعبيري ذهني نيست ؟
روي هم رفته شاعر ما بايد حالاحالاها روي ساختار زبان شعري اش كار و تمرين نمايد . تا به چنين استحكام و سلامتي نرسيده است نمي تواند انتظار داشته باشد كه بتواند افكار و تخيلات و ايده هاي بعضا خوب خود را به خوبي و زيبايي منتقل نمايد .

منتقد : حمیدرضا شکارسری

حمیدرضا شکارسری شاعر و منتقد ادبی متولد 1345 تهران  لیسانس زمین شناسی - شاعر برگزیده و برنده اولین جایزه ادبی قدس - شاعر برگزیده جشنواره شعر فجر در بخش شعر امروز انقلاب سال 1387 - داوری دهها جشنواره و کنگره شعری سراسری و استانی کشور - ارایه دهها ...



دیدگاه ها - ۱
وحید شکری » سه شنبه 02 آبان 1396
سلام خدمت آقای حمید رضا شکارسری عزیز ممنونم از راهنماییتان حالا حالا ها کار خواهم کرد به امید خدا! زنده باشید و سلامت . . .

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.