با کمی دقت، مشکلات زیادی حل می‌شود




عنوان مجموعه اشعار : ردیف است
شاعر : حسین مهرابی


عنوان شعر اول : ردیف است
ردیف خوب شعر من ردیف است
نه در این بیت چون کلا ردیف است

اگر گفتید بعد از قافیه چیست؟؟!
میآید قافیه ، بعدا ردیف است

ردیف بیت قبلی چون ردیف است
ردیف بعدی هم حتما ردیف است

نه تنها شعر  پایانش  ردیف است
که هر چیزی در این میهن ردیف است

برای گاومان ته چین یونجه…
برای مرغمان ارزن ردیف است

مد شلوار جین پاره پاره…
برای نادر و هومن ردیف است

به روی چشم ما، پاهای مهمان
به زیر قرض هم گردن ردیف است

دمِ خانه ببین صد تا طلبکار
شبیه شمر ذی الجوشن ردیف است

به آقازاده ها ملیارد ها وام ،
دو ملیون هم به ما”میگن” ردیف است

برای عده ای مزد نجومی
حقوق تیر  ما ، بهمن ردیف است

خیانت مرد ؛ سالش هم گرفتند
به زودی ختم سوء الظن ردیف است

شده تصویب در مجلس پریشب
کفن در لحظه ی مُردن ردیف است

حسین مهرابی

عنوان شعر دوم : _
_

عنوان شعر سوم : _
_
نقد این شعر از : روح‌الله احمدی
درود بر شاعر بزرگوار کرمانی.
توجه و مهربانی زیاد شما به بازی «ردیف» احتمالاً باعث شده است که به باقی عناصر شعر کم‌محلی کنید! یکی از آن‌ها قافیه است. در اشعاری مثل شعر شما که قافیه‌ها به فتحه و نون ختم می‌شوند، آمدن قافیۀ تنوین‌دار عیب ندارد اما فقط یکی! یعنی حتماً و بعضاً و ایضاً و بعداً و قطعاً و بعضاً و کلاً و... در یک شعر با هم قافیه نشوند! پس در این مورد کمی به قافیه بی‌توجهی کردید. هم بی‌توجهی می‌تواند مشکل‌ساز باشد، هم توجه زیادی! مشخص است که بعضی از ابیات کاملاً قافیه‌محور نوشته شده‌اند. یعنی اول قافیۀ آن بیت انتخاب شده است و بعد با توجه به آن قافیه، اصطلاحاً چپ‌نویسی کرده‌اید. کم شدن قوت و قدرت بعضی از ابیات، نتیجۀ همین چپ‌نویسی است.
از بازی‌های کلامی چند بیت اول که بگذریم، بیشتر ابیات، حول محور معنایی مشخصی نوشته شده‌اند اما بعضی از ابیات خیلی غریب افتاده‌اند و از نظر مضمون انگار از این شعر جدا هستند. برای مثال، چند بیت به اوضاع اقتصادی شخصی و اجتماعی می‌پردازند و ارتباط معنایی خوبی دارند اما قبل و بعد از این ابیات، ارتباط مناسبی پیدا نمی‌شود.
مصرع «ردیف بعدی هم حتماً ردیف است» یک مشکل وزنی دارد. «ی» در واژۀ «بعدی» اضافه است و برای درست شدن وزن باید «ردیف بعد هم حتماً ردیف است» خوانده شود که در آن صورت بازی کلامی بین «قبلی» و «بعدی» کمی تغییر می‌کند!
جمله‌بندی مصرع «نه تنها شعر پایانش ردیف است» طوری است که تأکید روی «پایان» قرار دارد و باعث می‌شود منتظر مصرعی مرتبط باشیم. مثلاً انتظار داریم مضمون مصرع بعدی این باشد که پایانِ هر چیزی در این میهن ردیف است. برای مثال اگر در مصرع اول «نه‌تنها وضع شعر طنز بنده» را داشتیم، ارتباط بهتر و قوی‌تری با مصرع بعدی برقرار می‌شد. البته این مثالی که در لحظه زدم، برای رساندن منظورم بود وگرنه خیلی بهتر از این هم می‌شود نوشت.
استفاده از ظرفیت معنایی ردیف در بیت ذی‌الجوشن زیبا بود. نزدیک شدن به اصطلاحات و تعابیر عامیانۀ مردم، به ارزش طنزگونۀ اثر اضافه می‌کند.
وقتی فعل «دادند» یا «می‌دهند» از انتهای مصرع آقازاده‌ها بدون قرینه حذف شده، معنی را کمی متزلزل کرده است. مضمون مصرع اول یا این است که به آقازاده‌ها میلیاردها وام دادند/می‌دهند، یا این که برای آقازاده‌ها میلیاردها وام ردیف است. حالت اول را که توضیح دادم و به حذفِ بی‌قرینه اشاره کردم. در حالت دوم حذف «ردیف است» درست و دلنشین می‌شود به‌شرطی که از «برای» به جای «به» استفاده می‌شد، چون «به آقازاده‌ها میلیاردها وام ردیف است» که جوردرنمی‌آید!
حذف نشانۀ «را»ی مفعول در شعر امروز زیبا نیست؛ خصوصاً در نوشتۀ شما که به زبان روز هم نزدیک است. در مصرع «خیانت مرد؛ سالش هم گرفتند» مثلاً اگر به جای «هم» از «را» استفاده می‌کردید، هم رای مفعولی حذف نمی‌شد، هم تغییر خاصی در مفهوم ایجاد نمی‌شد؛ لحن خوبی هم پیدا می‌کرد.
اگر بخواهم در مجموع چیزی بگویم، باید به کم‌دقتی شاعر اشاره کنم. گاهی با کمی دقت بیشتر در انتخاب واژه‌ها و استفاده از آن‌ها، اصلاحات خیلی خوبی انجام می‌شود که ارزش آن دقت و وسواس را دارد.
برای خواندن آثار بهتر شما منتظر می‌مانم و برایتان آرزوی موفقیت می‌کنم.

منتقد : روح‌الله احمدی

روح‌الله احمدی که گاهی به اسم «بلبل» طنز می‌نویسد. متولد ۱۳۶۸ تهران شاعر، نویسنده، طنزپرداز و مجری نوازنده و مدرس هارمونیکا (سازدهنی) کوهنورد و طبیعت‌گرد - نویسنده و طنزپرداز مطبوعات و نشریات مختلف از جمله: رشد جوان و نوجوان، ماهنامه سپیده ...



دیدگاه ها - ۲
روح‌الله احمدی » چهارشنبه 30 مهر 1399
منتقد شعر
سلام. خواهش می‌کنم. خیر؛ همچین اختیاری نداریم و آن "ی" خارج از وزن است و به هر حال وزن را خراب می‌کند. منتظر آثار دیگر و بهترتان هستیم. موفق باشید.
حسین مهرابی » چهارشنبه 30 مهر 1399
سلام استاد بزرگوار ممنون از نقد بجای شما...چشم حتما اصلاح میشود اون مصرع""" ردیف بعدی هم حتما ردیف است"" ی در بعدی گفتم شاید به اختیار زبانی بشه"" بعدِ " خواند البته سنگین است ولی نمیدونم اشکال دارد یا نه...با تشکر

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.