متن ادبی شعر نیست



عنوان مجموعه اشعار : بی نام
عنوان شعر اول : نسل کشی
میان هُرم و دود

تفنگ کودک را نشانه گرفت

و تانک قاب را...




عنوان شعر دوم : ......


از کلاغ ها می ترسید

رازداری می کرد...




عنوان شعر سوم : ساعت دیواری


باز همه خوابند و من بیدار

خسته ام،

دنیا مُدام می چرخد دور سرم‌

کاش، خوابم ببرد...
نقد این شعر از : محمد مستقیمی (راهی)
شعر اول:
ابهام در روایت فضا که گمان می‌کنم قبلاً در شناخت آفات روایت به آن اشاره کرده‌ام. بله این روایت بسیار کوتاه ابهام دارد دقت کنید فضای خیال درست است که دودآلود و مه‌آگین است اما ابهام در روایت است اگر ابهام در تصویر بود و تصویر درست دیده نمی‌شد آن را عمدی به حساب می‌آوردم و اتفاقاً بسیار هم خوب بود چون مه‌آلودگی و دودین بودن فضا تصویر را مبهم می‌کرد و درست در جهت روایت بود اما این جا ابهام در خود روایت است تفنگ کودک را نشانه می‌گیرد و تانک قاب را درست ولی «قاب» در تصویر بی هیچ نشانه‌ای آمده است و امکان ندارد خواننده بتواند تصور کند من که نتوانستم و زمانی که منِ منتقد نتوانم فضای خیال شاعر را تصور کنم قطعاً یک خواننده‌ی عادی نمی‌تواند حال چرا تصویر ابهام دارد پیداست که عمدی نیست که فضای مه‌آلود را تداعی کند بلکه به احتمال قوی روایت نقص دارد و نقص روایت هم قطعاً نتیجه‌ی ایجاز مخل است قسمتی از روایت حذف شده است که وجودش ضرورت دارد و من حدس می‌زنم کشف هنری شعر هم در همان مصراع مبهم پایانی است اگر چنین نیست کشفی وجود ندارد و فضای خیال هم اگر فضای خیال باشد استعاری نیست تنها توصیف همان واژه‌ای است که بر پیشانی شعر نشسته است یعنی متن تنها دارد «نسل‌کشی» را توصیف می‌کند و اگر کشفی در مصراع ناقفص آخر نباشد متن تنها یک گزارش از یک صحنه‌ی جنگ است و راوی شاعر نیست بلکه خبرنگار است.

شعر دوم:
گمان کنم اشاره کردم که متن ادبی شعر نمی‌آفریند درست است که این متن کوتاه یک استعاری لفظ دارد و آن «کلاغ» است که با قرینه‌اش به معنای «خبرکش» است و خواننده با کشف این استعاره به این پیام می‌رسد:
چون از خبرکش‌ها می‌ترسید رازداری می‌کرد.
و تمام خوانندگان به همین پیام می‌رسند و متنی که یک پیام آشکار را گزارش کند در فضای احساس شاعر است و شعر نیست بلکه شعار است ضمناً فضای خیالی در کار نیست که استعاری باشد یادآور می‌شوم استعاره‌ای که منظور نظر من است استعاره لفظ مثل «کلاغ» در این متن نیست بلکه فضایی استعاری است که تمام واژگانش استعاره شوند به این متن کوتاه توجه کنید:
آغوشی که برای تو گشودم
زانوانم را بغل کرد
این فضای ظاهراً عاشقانه از سروده‌های خودم است که منظورم عاشقانه نیست و مخاطب من در فضای احساس «آزادی» بوده است یا این متن از شمس لنگرودی:
برفی نشست
درختی زیبا شد
درختی شکست
ببینید بنا به دیدگاه خواننده تمام واژگان متن تغییر معنا می‌دهند مثلاً دیدگاه من انتقاد از انقلاب است پس برف نشستن یعنی انقلاب شدن و درختان متن هم انسان‌ها هستند که در این فضا بعضی نابود شدند و بعضی به نوایی رسیدند. ببینید به چنین فضایی فضای استعاری می‌گوییم اما متن شما تنها یک استعاره لفظ دارد و فضایی در کار نیست که استعاری باشد.

شعر سوم:
این متن می‌توانست استعاری باشد اگر عنوانش به متن کمک نمی‌کرد عنوان شعر راوی را مشخص می‌کند و این ضعف بزرگی در متن است است خواننده باید از متن و از رفتار راوی راوی را بشناسد البته این اثر سوم خیلی بهتر از بقیه است فضای خیال شکل گرفته و انتخاب راوی غیر انسانی هم جالب است اما ضعف‌های اشاره شده به متن لطمه زده است.
هنرجوی عزیز شما توان بسیاری دارید و همت آموختن هم در شما درخور ستایش است وپیداست که نقدها را به دقت می‌خوانید و عمل می‌کنید لازم می‌دانم توصیه کنم فضای استعاری خیال را بشناسید ضمناً گزارش نکنید بلکه اجرا کنید از حذف‌های بیش از اندازه هم پرهیز کنید! در انتظار آثار آینده‌ی شما روزشمارم!

منتقد : محمد مستقیمی (راهی)

محمد مستقیمی با نام هنری (راهی), شاعر , نویسنده, پژوهشگر, مترجم, منتقد در یلدای سال 1330 در روستای چوپانان بخش انارک شهرستان نایین در خانواده‌ای که از پدر انارکی و از مادر بیابانکی بود متولد شد، نسب او از طرف مادر با فاصله‌ی چهار نسل به هنر جندقی و با ...



دیدگاه ها - ۲
مینا تمدن خواه » 6 روز پیش
عرض ادب و ارادت خدمت شما استادگرامی جناب آقای راهی سپاسگزارم از وقتی گذاشتید و نقدهای مفید و دلنشین شما متن اول منظور از قاب عکاس بود که متاسفانه نتوانستم منظورم را برسانم‌ میان هرم و دود تفنگ کودک را نشانه گرفت و تانک عکاس را... متن دوم مترسک را به اشتباه حذف کردم‌ مترسک از کلاغ ها می ترسید راز داری می کرد و در متن سوم تیک تاک اول متن تیک تاک...تیک تاک باز همه خوابند و من بیدار خسته ام دنیا مدام می چرخد دور سرم کاش خوابم ببرد...
محمد مستقیمی (راهی) » 6 روز پیش
منتقد شعر
سلام اگر حذف ها عمدی بوده دیگر این کار را نکن ولی اگر در تایپ حذف شده بیشتر دقت کن خیلی متفاوت است

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.