به تجربۀ بیشتری نیاز دارید




عنوان مجموعه اشعار : کوتاه ۲
شاعر : فرهاد جمشیدپور


عنوان شعر اول : بی گمان
بی گمان شور و قراری که تو انداخته ای در دل من
و علم های بقایی که تو افراشته ای در دل من
نرود بی تو از اینجا ، نخورد با تو غمی
جانم از ترس جدایی که تو انباشته ای در دل من

عنوان شعر دوم : سکوت آبی
دلی دارم که دلدارم دل از او کند و بی دل شد
چه آب عشق بود آنجا که دریا بود و ساحل شد
چرا این درد عاشق را به جز عاشق نمی فهمد
سکوت آبی عاشق تو را ناگفته قائل شد

عنوان شعر سوم : گم شدن
رنگ می بازد حقیقت می نماید جلوه غم
چشم می بیند جهان فاسد خود بیش و کم
قلب می گوید سکوت و عقل می گوید بجنگ
ای شگفتا گم شدن بود است در این پیچ و خم
نقد این شعر از : روح‌الله احمدی
خوب است که تصمیم گرفته‌اید نوشته‌هایتان را به نقد بگذارید. مطالعه و تجربۀ شخصی آدم یک چیز است و استفاده از اطلاعات و تجربیات دیگران چیز دیگری. شاید هیچ‌کدام نتواند جای دیگری را پر کند. امیدوارم نکاتی که من و دوستانم می‌گوییم، راهنمای خوبی برای شما باشد.
با توجه به آثاری که فرستاده‌اید، ظاهراً با وزن و عروض آشنا هستید اما انگار کمی بی‌دقتی کرده‌اید. در اثر اول وزن مصرع سوم با سه مصرعی که قافیه دارند، متفاوت است. به بیان بهتر وزن مصرع سوم، وزن اصلی است و مصرع‌های اول، دوم و چهارم یک «فعلاتن» اضافه دارند. در واقع ردیف را در وزن حساب نکرده‌اید و اگر ردیف حذف شود وزن درست می‌شود. در آثار بعدی مشکل خاص وزنی دیده نمی‌شود. چیزی که در این سه اثر کوتاه مشخص است، استفاده از اوزانی است که رکنِ تکرارشونده دارند. اثر نخست از تکرار فعلاتن، اثر بعدی از تکرار مفاعیلن و اثر نهایی از تکرار فاعلاتن ساخته شده است. سعی کنید در اوزان دیگر هم طبع‌آزمایی کنید. اوزانی که از ترکیب ارکان مختلف ساخته شده‌اند. چون در مرحلۀ تجربه هستید، این را فقط به عنوان پیشنهاد مطرح کردم. احتمالاً تجربۀ شیرینی خواهد بود. برای تجربۀ بیشتر اوزان مختلف، می‌توانید اشعار شاعران دیگر را هم بخوانید و به وزنشان توجه کنید.
شعر کلاسیک از نظر شکل ظاهری در قالب‌های مختلفی دسته‌بندی می‌شود. تعداد ابیات، وزن و قافیه‌ها می‌توانند قالب شعر را مشخص کنند. شعری که دو بیت دارد معمولاً یا دوبیتی است یا رباعی که هر دوی این‌ها وزن ویژۀ خود را دارند. البته که ما در این زمینه وحی منزل نداریم و مثلاً «قطعه» هم می‌تواند دو بیت داشته باشد که در آن صورت مصرع اول قافیه ندارد. در عالم شعر و ادبیات، بعضی قواعد اگر رعایت نشوند، اثر را مشکل‌دار می‌کنند اما بعضی قواعد دیگر انعطاف‌پذیری بیشتری دارند. پیش می‌آید که برخی از شاعران کارکشته بعضی از قواعد را نقض کنند اما آن نقض قواعد حاصل تسلط کامل بر شعر است و نشان از ضعف اثر آنان نیست. در حالت کلی بهتر است که قواعد و اصول اولیۀ شعر را رعایت کنیم. آثار شما با توجه به وزن‌هایی که دارند، می‌توانستند در قالب غزل نوشته شوند، که برای غزل شدن به ابیات بیشتری نیاز داشتند.
نکتۀ بعدی که باید به آن توجه کنید، نوع جمله‌بندی است. سعی کنید جمله‌بندی‌هایتان در شعر، به زبان گفتار نزدیک باشد و اجزای جمله را خیلی به‌هم‌نریزید. اشراف هرچه بیشتر شما به وزن، در جمله‌بندی تأثیر بسیار زیادی دارد، چون دیگر مجبور نمی‌شوید برای رعایت وزن، کلماتِ یک جمله را جابه‌جا کنید. این کار یک مهارت است و برای کسب هر مهارتی به تمرین و تکرار و زمان نیاز است. امیدوارم که صبور باشید و در کنار مطالعه، تمرین زیادی هم داشته باشید.
کلماتی که در شعر استفاده می‌شوند، به پشتوانۀ معنایی نیاز دارند. آثارتان را بررسی کنید و ببینید آیا همه‌جا این پشتوانه در نظر گرفته شده است یا بعضی کلمات به حال خودشان رها شده‌اند و معنای کاملی ندارند؟ برای بررسی بهتر می‌توانید نوشته‌تان را به نثری بی‌وزن تبدیل کنید و آن را ساده و روان بنویسید. مثلاً اثر اول شما اگر نثر باشد به این شکل درمی‌آید:
بی‌گمان شور و قراری که تو در دلم انداخته‌ای و علم‌های بقایی که در دلم افراشته‌ای بی‌تو از اینجا نرود، جانم با تو غمی نخورد از ترس جدایی که در دلم انباشته‌ای.
چه چیزی بی تو از اینجا نمی‌رود؟ دل؟ جانم؟ آیا رسا است؟ قطعاً نیست! فعل «نخورد» همانطور که من نوشته‌ام به «جانم» برمی‌گردد یا به کلمۀ دیگری؟ نمی‌توان مطمئن بود که به چه چیزی اشاره دارد چون در هیچ حالتی معنی و مضمون محکمی ندارد. این کار را می‌توانید با نوشته‌های دیگرتان هم انجام بدهید تا مشکلات را پیدا کنید.
با توجه به سن و سابقۀ شاعری شما، با آثار خیلی ضعیفی روبه‌رو نیستیم و می‌شود گفت که خوب نوشته‌اید اما اگر به مسائل مختلفی که گفتم توجه کنید، آثار باکیفیت‌تری تولید خواهید کرد. منتظر اشعار جدیدتر و بهترتان هستیم. موفق باشید.

منتقد : روح‌الله احمدی

روح‌الله احمدی که گاهی به اسم «بلبل» طنز می‌نویسد. متولد ۱۳۶۸ تهران شاعر، نویسنده، طنزپرداز و مجری نوازنده و مدرس هارمونیکا (سازدهنی) کوهنورد و طبیعت‌گرد - نویسنده و طنزپرداز مطبوعات و نشریات مختلف از جمله: رشد جوان و نوجوان، ماهنامه سپیده ...



دیدگاه ها - ۲
فرهاد جمشیدپور » دوشنبه 17 شهریور 1399
بسیار سپاسگزارم از نقد آموزنده شما جناب آقای احمدی؛ پیوسته در حال تجربه هستم ، ممنونم از پیشنهادات ارزنده شما. این پاره ها احتمالا غزلی شوند شاید هم نه اما سعی کرده ام - در حد وسع خودم - معنی مورد نظرم را درهمین حد منتقل کنم.
روح‌الله احمدی » دوشنبه 17 شهریور 1399
منتقد شعر
خواهش می‌کنم. امیدوارم نتایج تلاش‌هایتان را در آثار بعدی ببینیم و لذت ببریم.

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.