رفتنت آمد!




عنوان مجموعه اشعار : کوتاه
شاعر : فرهاد جمشیدپور


عنوان شعر اول : جهان بینی
اگر امروز شب است و اگر آبستن آه
اگر آن چشم ندیده ست جهان زایی ماه
باش آگاه که بودن به جهان بینی است
نه به غمخواری و نه پوچی و نه توشه راه

عنوان شعر دوم : دو ابر
بیا که بی تو نمردن چه زیستی شد آه
بیا که با تو نبودن چه نیستی شد آه
دو ابر شد همه هستی در آسمان حیاتم
بیا که پاسخ این دل به کیستی شد آه

عنوان شعر سوم : شبانه
شبانه خنده و گریه ، شبانه بی تابی
شبانه هجرت صبر و شبانه بی خوابی
به سان سردی سخت شب جداییمان
شبانه رفتنت آمد به قصد خونخواهی
نقد این شعر از : امیرعلی سلیمانی
در این یادداشت نگاهی کوتاه خواهیم داشت به سه اثر از دوست شاعر نوجوان آقای فرهاد جمشیدپور،ابتدا ورود ایشان به پایگاه نقد شعر را تبریک می‌گویم. آنطور که در پرونده ایشان آمده هفده سال سن دارند. با همین اطلاعات اندک باید به ایشان تبریک گفت که با وجود سن و سال کم تا حدود زیادی به لوازم شعری تسلط دارند و با زبان نسبتا سالم و سنجیده می نویسند، مضمون‌یابی را می‌شناسد و دایره واژگان مطلوبی دارند.
اما توصیه‌هایی هم برای این شاعر نوجوان خوش قریحه دارم، اول شناخت قالب است، نه اینکه شاعر ما قالب‌های شعری را نمی‌شناسد. بلکه شاعر باید این توانمندی را به دست بیاورد که بهترین قالب را برای شعرش انتخاب کند، مثال قدیمی که می‌گویند قالب ظرف و محتوا مظروف است با تمام نواقصی که دارد می‌تواند برای دوست شاعرمان راه‌گشا باشد.
بخشی از توفیق یک شاعر در همین انتخاب‌هاست. اینکه بداند از چه قالبی، چه کلمه‌ای و چه مضمونی برای بیان محتوایش استفاده کند.
در سه اثری که دوست شاعر ما برای نقد به پایگاه ارسال کرده‌اند ما با قالب مشخصی مواجه نمی‌شویم، هر چند شاعر عنوان مجموعه شعرش را "کوتاه" قرار داده تا یادآور شود که با شعرهایی کوتاه مواجهیم، اما این کوتاه بودن هم باید پشتوانه قالبی داشته باشد.
شاعر ما موزون نوشته است پس ادعای سرودن در قالب‌های کلاسیک را دارد، حرف من به این معنی نیست که امکان ساخت قالب جدید در شعر کلاسیک میسر نیست، اما برای ابداع قالبی جدید هم در ساحت فرم و هم اندیشه نیازمند نوآوری هستیم.
در سه اثر دوست شاعرمان قالب نامشخص است، در شعر کلاسیک دو قالب چهارمصراعی یعنی دوبیتی و رباعی وجود دارد که هر کدام دارای وزن مشخصی هستند، این دو قالب تثبیت شده‌اند. آثار دوست شاعر نوجوان ما بر هیچکدام از این اوزان نیست، پس می‌توان این آثار را دو بیت از ابتدای یک غزل یا قصیده نامید. این نقص در محتوای شعر هم منجر به پایان نیافتن مضمون در ذهن مخاطب می‌شود، چرا که مثلا در رباعی وقتی شاعر به مصراع چهارم می‌رسد سعی می‌کند سطری برای پایان شعر بیاورد و مخاطب هم همین انتظار را دارد اما در این آثار این اتفاق نمی‌افتد.
اگر امروز شب است و اگر آبستن آه
اگر آن چشم ندیده ست جهان زایی ماه
باش آگاه که بودن به جهان بینی است
نه به غمخواری و نه پوچی و نه توشه راه
شاید ترکیب جهان زایی برای شاعر قدری جذاب آمده باشد اما در عمل کمکی به شعر نمی‌کند، در استخدام ترکیب‌ها شاعر باید تاثیر در شعر را مقدم بر زیبایی ظاهری بداند. تضاد روز و شب در مصرع اول زیباست. است در مصرع سوم بسیار نازیباست، است و هست با هم تفاوت‌هایی دارند که شاعر باید به آن دقت کند. در مجموع مضمونی که شاعر در پی آن بوده به خوبی به مخاطب منتقل نمی‌گردد.
بیا که بی تو نمردن چه زیستی شد آه
بیا که با تو نبودن چه نیستی شد آه
دو ابر شد همه هستی در آسمان حیاتم
بیا که پاسخ این دل به کیستی شد آه
در مصراع اول زیستن از زیست درست‌تر است، ولی خب جبر قافیه و وزن شاعر را مجاب کرده زیستی را به جای زیستنی بیاورد. در مصرع سوم یک ایراد وزنی وجود دارد و حیاتم باید به حیات بدل شود، قدری زبان برای بیان این مضمون زیبا پر تکلف است و می‌شود با زبانی روان‌تر این جنس مفهوم را زیباتر منتقل کرد.
شبانه خنده و گریه ، شبانه بی تابی
شبانه هجرت صبر و شبانه بی خوابی
به سان سردی سخت شب جداییمان
شبانه رفتنت آمد به قصد خونخواهی
در این اثر قافیه در مصرع چهارم اشتباه است، خونخواهی با بی‌تابی و بی‌خوابی هم قافیه نمی‌شود، جز این خود حرف در مصرع چهارم هم کامل نیست. ترکیب "هجرت صبر" هم درست در نیامده، درک می‌کنم که شاعر نوجوان ما قصد دارد با آوردن این دست ترکیب‌ها نوآوری‌ انجام دهد اما باید در خدمت شعر باشد که در این اثر متاسفانه نیست.

در مجموع برای شاعر نوجوان و البته خوش قریحه آروزی توفیق دارم.

منتقد : امیرعلی سلیمانی

شاعر، منتقد و ترانه‌سرا/ متولد 14 آذر 1370/ دانشجوی دکتری زبان شناسی/ متولد صحنه/ مدیر مسئول نشر نزدیک‌تر



دیدگاه ها - ۱
فرهاد جمشیدپور » دوشنبه 17 شهریور 1399
بسیار سپاسگزارم از نقد ترش و شیرین شما جناب آقای سلیمانی؛ بیشتر در این سه پاره به دنبال مفهوم بودم که هنوز آنقدر به تکامل شعری مورد نیاز نرسیده ام. ممنونم از توصیه ها و انتقال تجربه هایتان.

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.