به سرعت‌گیر نزدیک می‌شوید!




عنوان مجموعه اشعار : شعر
شاعر : سید رضا محمود هاشمی


عنوان شعر اول : غزل
ای سنگ دل مرا گل سرخیست ناسپاس
هستم ز آتشی که شود قدر ناشناس

افروختم که شعله فرا گیر میکند
اما که رود میباشی همچو یک لباس

مگذار خیش را به قراری چو بی قرار
هستی شما چنان آدم های بی حواس

بنگر به من چگونه به دستت فتاده ام
همچون پرنده در قفسی داشتم هراس

دنیا دگر تمام شود باز من روزی
خواهم شما که امر دهی تا کنم سپاس
نقد این شعر از : روح‌الله احمدی
خوشحالم که می‌بینم صحبت‌ها و پیشنهادات دوستانم و مطالعات شما باعث شده کمی از مشکلات وزنی رفع بشود. البته که هنوز ایرادات وزنی کوچکی در اثر شما پیدا می‌شود. وزن نوشتۀ شما «مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن» است. مشخص است که سعی کرده‌اید وزن را رعایت کنید اما باز هم لغزش‌هایی داشتید. در مصرع «دنیا دگر تمام شود باز من روزی» واژۀ «روزی» وزن را خراب کرده است و مثلاً اگر به جای آن «شبی» بود، وزن درست می‌شد. «شبی» را فقط به عنوان مثال گفتم تا متوجه تفاوت آن با «روزی» بشوید و مشکل وزن را پیدا کنید.
احتمالاً جایی خوانده‌اید که طبق اختیارات شاعری در وزن شعر می‌شود به جای دو هجای کوتاه متوالی یک هجای بلند آورد اما دقت کنید که انجام دادن این کار همیشه قشنگ نیست! تبدیل دو هجای کوتاه متوالی به یک هجای بلند اگر در جای مناسبی نباشد، شبیه سرعت‌گیری می‌شود که وسط اتوبان نصب شده است. تصور کنید که با سرعت صدوبیست کیلومتر در ساعت از روی آن رد بشوید! حتی اگر جای مناسبی هم استفاده شود اما به دفعات از آن استفاده شود، باز هم مشکل‌ساز است. انگار سرعت‌گیر را به‌درستی در خیابان فرعی نصب کرده‌اید اما هر دَه متر یک سرعت‌گیر گذاشته‌اید. پس سعی کنید به وزن اصلی شعر پایبند باشید و هجاها را تغییر ندهید تا موسیقی دلنشین‌تری داشته باشید. در آینده که تجربۀ بیشتری به دست بیاورید، می‌توانید از اختیارات شاعری، بهتر استفاده کنید.
یکی از مشکلات حل نشدۀ نوشته‌های شما، زبان است. کلمات و نوع جمله‌بندی شما در شعر طوری است که انگار به زبان دیگری حرف می‌زنید. فقط بیت چهارم است که معنی دارد و برای چهار بیت دیگر می‌شود از صفت «بی‌معنی» استفاده کرد! نه اینکه شما هیچ منظوری نداشته باشید ها! این نوشته‌ها حتماً برای شما معنی می‌دهد و از نوشتنشان منظوری داشتید، اما نتوانسته‌اید منظورتان را به مخاطب منتقل کنید، چون این کلمات و این جمله‌بندی‌ها معنی و مفهوم درستی را نمی‌رسانند. برای رفع این مشکل توجه‌تان را به دو چیز جلب می‌کنم؛ فقر کلمه و عدم تسلط به وزن. برای افزایش تعداد واژه‌هایی که در ذهن دارید مطالعه کنید. اشعار خوب بخوانید. اشعار خوب و امروزی! وقتی می‌خواهید منظورتان را در قالب شعر بریزد، باید آن‌قدر کلمه در ذهن داشته باشید که بتوانید مناسب‌ترین‌هایشان را انتخاب کنید و با آن‌ها جمله‌بندی کنید. جملات ساده بسازید. بخش‌های مختلف جمله را جابه‌جا نکنید. موزون بنویسید اما سادگی را فراموش نکنید. از واژه‌های امروزی استفاده کنید. شما فرزند این نسل هستید و بهتر است به زبان خودتان بنویسید. نوشتن به زبان کهن اطلاعات خیلی بیشتری لازم دارد و استفاده از واژه‌های قدیمی کارتان را سخت‌تر می‌کند. علاوه بر دایرۀ لغات گسترده‌تری که باید در ذهن داشته باشید، باید بر وزن شعرتان هم مسلط‌تر باشید. هرچه تسلط شاعر بر وزن کمتر باشد، هنگام انتخاب کلمات و جمله‌بندی، بیشتر به مشکل می‌خورد و نمی‌تواند کلمات مناسبی را پیدا کند که با وزن شعر جوردربیایند. هم به انتقال درست منظورتان در یک بیت دقت کنید، هم به ارتباط درست بین ابیات مختلف. یکی از راه‌های رفع این مشکل هم زیاد شعر خواندن است. باز هم تأکید می‌کنم که اشعار خوب امروزی را بخوانید. برای اینکه منظورم را از شعر امروزی بهتر متوجه شوید، غزلی از اصغر معاذی برایتان نوشته‌ام. وزن این غزل «مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن» است که یکی از وزن‌های پرتکرار شعر کلاسیک است. به سادگی و صمیمیت غزل توجه کنید. ببینید با همین کلمات امروزی چقدر دلنشین سروده است. امیدوارم باز هم با تلاش خودتان مشکلات را رفع کنید. برویم غزل اصغر معاذی را بخوانیم:
بهار آمده اما هوا هوای تو نیست
مرا ببخش اگر این غزل برای تو نیست

به شوقِ شال و کلاهِ تو برف می‌آمد...
و سال‌هاست از این کوچه رد پای تو نیست

نسیم با هوسِ رخت‌های روی طناب
به رقص آمده و دامنِ رهای تو نیست

کنار این همه مهمان چقدر تنهایم!؟
میان این همه ناخوانده، کفش‌های تو نیست

به دل نگیر اگر این روزها کمی دو دلم
دلی کلافه که جای تو هست و جای تو نیست

به شیشه می‌خورد انگشت‌های باران، آه
شبیه در زدن تو... ولی صدای تو نیست

تو نیستی دلِ این چتر، وا نخواهد شد
غمی‌ست باران، وقتی هوا هوای تو نیست

منتقد : روح‌الله احمدی

روح‌الله احمدی که گاهی به اسم «بلبل» طنز می‌نویسد. متولد ۱۳۶۸ تهران شاعر، نویسنده، طنزپرداز و مجری نوازنده و مدرس هارمونیکا (سازدهنی) کوهنورد و طبیعت‌گرد - نویسنده و طنزپرداز مطبوعات و نشریات مختلف از جمله: رشد جوان و نوجوان، ماهنامه سپیده ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.