روايت نگران




عنوان مجموعه اشعار : حالِ یک روز تیر بارانی
شاعر : یسنا فاضلی ورزنه


وحشت از زوزه‌های بی پایان، گله های رمیده‌ی آهو
حالِ یک روز تیر بارانی در هوای پریده‌ی تیهو*

خبری را که یک سوار آنروز سوی قلعه به تاخت می آورد
زیر خروارها غبار اینک مانده در یاد آخرین بارو:

«چند فرسخ به اصفهان مانده، دسته دسته قشون سربازان...»
زیر پل خیره آنک عابرها، خیره تر شیر سنگی خواجو!

روزگاریست بر گذرگاهان مستقر گشته اند قصابان
همچنان عطر شعر می‌وزد از عشق‌های نهفته در پستو*

حالمان مثل جوجه طوقی هاست، نچشیدیم طعم باران را
سالها بر درختهای کُنار می نوازند ناله ی کو کو*

ما گلوهای زیر یک تیغیم، همگی باردار یک جیغیم*
آه‌ِمان چون نسیم گم شده ای‌ست بین پاییز‌های تودرتو

من و‌ تو در مسیر طوفانها شاخه‌های شکسته از کتکیم
وارث دردهای مشترکیم مثل آیینه های رودرو


یسنا فاضلی
مرداد۹۵

پاورقی ها

* تیهو گونه ای کبک (فقط در مواقعی که احساس امنیت بالایی کند پرواز میکند)

* آنک قصابان اند بر گذرگاه ها مستقر
با کنده وساتوری خون آلود
روزگار غریبی ست، نازنین ...
عشق را در پستوی خانه نهان باید کرد...(شاملو)


* مردم عرب خوزستان در فرهنگ عامه خود بر این باورند که فاختهٔ مادر یا همان طوقی هنگام رسیدن میوه درختُ کنار، می‌خواهد در دهان جوجه اش میوه کُنار بگذارد. فاختهٔ کوچک به دلیل وجود یک دانهٔ درشت در گلویش نمی‌تواند کُنار را ببلعد. مادر این پرنده هر چه سعی می‌کند به جوجه اش غذا بدهد به نتیجه نمی‌رسد، به همین دلیل در رثای جوجه اش شروع به نالیدن می‌کند که این ناله در بین مردم به صورت شعری کوتاه حفظ شده است (یا فاختی، یا فاختی، یا بنتی، طاح النبگ ما ذگتی) یعنی ای فاخته، ای فاخته، ای دخترم، میوه کنار رسید و تو آن را نچشیدی. این قطعه شعر در فرهنگ عامه مردم خوزستان ماندگار شده است

* ادوارد مونک نقاش اثر معرف جیغ میگوید:
«یک روز عصر قدم‌زنان در راهی می‌رفتم... احساس کردم جیغی از دل طبیعت گذشت؛ به نظرم آمد از این جیغ آبستن شده‌ام. این تصویر را کشیدم. ابرها را به رنگ خون واقعی کشیدم. رنگ‌ها جیغ می‌کشیدند. این بود که جیغ از سه‌گانهٔ کتیبه پدید آمد.
نقد این شعر از : ابراهیم اسماعیلی اراضی
غزل با تصاوير زنده و عمدتا تازه آغاز مي‌شود؛ تصاويري كه در عين شكل‌دادن به فضاي ابيات مستقل، در روند شكل‌گرفتن واحد غزل هم موثرند. مهم‌ترين نكته‌اي كه در آغاز اثر مي‌شود به آن اشاره كرد صراحت «وحشت» است. آيا وقتي تصاوير، علاوه بر وحشت، حس‌هاي مختلف ديگري را هم به مخاطب منتقل مي‌كنند و خود مخاطب مي‌تواند دريافت‌هاي كامل و متنوعي داشته باشد، بهتر نبود اين تخاطب را محدود نكنيم؟ با گفته‌شدن وحشت، از انرژي آن كاسته شده است.
«روز تير باراني» و «هواي پريده‌ي تيهو» دو تركيب خوب و پرانرژي هستند كه در اولي ايهام «تيرباران» و در دومي حس‌آميزي، قابل تحسين است؛ صفت «پريده» در تداعي ترس استخدام شده و وحشت و ناامني و... را به‌خوبي تصوير كرده است.
در بيت دوم «را» لازم نيست و خدشه‌ي دستوري بزرگي محسوب مي‌شود اما اين بيت در انتقال زمان روايت، بسيار خوب عمل كرده است؛ خصوصا كه خبر در «ياد آخرين بارو» «زير خروارها غبار... مانده»؛ خبري كه... در تعليقي دلچسب به سرانجام مشخصي نرسيده است. و در تصوير بعدي هم باز با يك پلان ديروزي ـ اكنوني طرفيم كه روايت را با تاويلي افزون‌تر، پيش مي‌برد.
اما از بيت چهارم، ناگهان روايت، لحن گزارش، القا، بيانيه، شعار و خطابه به خود مي‌گيرد؛ انگار كه شاعر، نگران حرف‌هاي نگفته‌اش باشد. حتي جنس تصاوير، متفاوت مي‌شود. مثلا نوع تصويرپردازي در ابيات اول و پنجم را مقايسه كنيد! در بيت اول، مخاطب مي‌بيند اما در بيت پنجم با اينكه فضا تازه است، مخاطب فقط بايد بشنود. نكته‌ي مهم اينكه در مصراع دوم، فقط «سال‌ها» مي‌تواند فاعل جمله باشد در حالي كه براي چنين پيش‌فرضي، قرينه يا مابازاي روشني نداريم. و متاسفانه تصوير زيباي «نسيم گمشده» هم در هياهوي شعارها گم شده است. و نهايتا نگراني از ناگفته‌ماندن «حرف»ها در بيت آخر به اوج مي‌رسد.
درباره اين غزل مي‌شود خيلي بيشتر نوشت چون ظرفيت‌هاي قابل اشاره‌اي دارد اما تا همين‌جا هم از قاعده، تخطي كرده‌ايم. در آثار ديگر اين شاعر به مسائل مشترك اشاره خواهد شد.

منتقد : ابراهیم اسماعیلی اراضی

ابراهیم اسماعیلی اراضی   شاعر، ترانه‌سرا، منتقد ادبی     ابراهیم اسماعیلی‌اراضی زاده‌ی یلدای 1353 اصفهان است. بیشتر بر حوزه‌های غزل، ترانه و آموزش و نقد ادبی متمرکز بوده و سعی کرده از زوایای تازه، به مبانی ساختاری و ماهیتی شعر اصیل ایرانی، ...



دیدگاه ها - ۳
فرهاد حسینی » پنجشنبه 26 مرداد 1396
اگر قرار باشد که ابتدا شعر را بگوییم و سپس به مخاطب یک عدد کتاب واژه نامه ی محلی دیکته کنیم که شاید مثل پازل معانی را بتواند حدث بزند,خوب اگر نثر بنویسیم که بهتر است. با تشکر از نقدپذیری شما
یسنا فاضلی ورزنه » چهارشنبه 25 مرداد 1396
درود بر شما جناب ابراهیمی و ممنونم بابت وقتی که گذاشتید. خیلی استفاده کردم. و سپس از همه دست اندرکاران پایگاه نقد شعر
ابراهیم اسماعیلی اراضی » شنبه 25 شهریور 1396
منتقد شعر
درود و مهر

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.