مقدماتِ بی‌نتیجه




عنوان مجموعه اشعار : غروب فصل بی سالی
شاعر : مجتبى باوی


عنوان شعر اول : رویا
رویا


حركات موزون پروانه ها
سگ لم داده زیر درختان نخل
کارون خروشان

عنوان شعر دوم : عشق
عشق


پنجره ی مه گرفته
درخت بلند سدر
موهای دختر همسایه

عنوان شعر سوم : مسافر
مسافر


به احترامش
به پا نمی خیزند
پرندگان وحشی
نقد این شعر از : لیلا کردبچه
برای شاعری جوان، با تجربۀ سرایشِ کمتر از یکسال، البته اتفاق شگرف و خوشایندی است تا این‌حد تجهیز شدن به نگاهی نو و متفاوت با نگاه قدمایی و سنتی به شعر. اما ازسویی بدیهی است که او، فرصتی برای خواندن و آموختنِ قدمایی‌ها و سنتی‌ها نداشته یا صرف نکرده است.
دو متن اول، صرفاً مقدماتی هستند فاقدِ نتیجه‌گیری؛ یعنی حتی برای تبدیل شدن به یک متنِ سادۀ خبری هم، به‌لحاظ ساختاری، ناقص و عقیم و ناتمام‌اند. مخاطب ـ فارغ از اینکه درحال خواندن شعر است یا درحال خواندنِ غیرشعر ـ وقتی می‌خوانَد: «حركات موزون پروانه‌ها/ سگ لم داده زیر درختان نخل/ کارون خروشان» منتظر ادامۀ آن است، منتظر است ببیند این مقدمۀ تصویریِ زیبا، قرار است منتج به چه نتیجه‌ای بشود. یا وقتی می‌خوانَد: «پنجرۀ مه‌گرفته/ درخت بلند سدر/ موهای دختر همسایه» ازسویی در پیِ یافتنِ نتیجۀ این مقدمات است و ازسویی به ربط سه گزینۀ «پنجره»، «درخت» و «مو» می‌گردد.
در متن سوم امّا، حداقل مقدمه و نتیجۀ متن مشخص است، امّا بازهم شعر بودنِ آن محل اشکال است؛ یعنی از عناصری که توقع داریم در یک شعر ببینیم، اثری در این متن پیدا نمی‌کنیم. علاوه‌بر اینکه پرندگان به‌پا نمی‌خیزند، بلکه پرواز می‌کنند/ می‌پرند، و اینکه «ش» در انتهای واژۀ «احترام» ضمیری است که مرجع آن کجاست؟ در عنوانِ شعر است! و اینکه یک شعر تا این‌حد به عنوان خود وابسته باشد هم البته مخالفان بسیار دارد.

چند پیشنهاد برای جناب مجتبی باوی عزیز که راهنمایی جهت ادامۀ مسیر خواسته بودند:
مطالعۀ جدیِ سرآمدان شعر فارسی که از بدیهیات است. امّا پس از آن، مطالعۀ آثار شاعران سپیدسرا، به‌ویژه شعرهایی که به‌لحاظ ساختاری مقیّد به رعایت اصول و قواعد و قوانینی هستند و تنوع فرم و ساختار دارند پیشنهاد می‌شود و درکنار آن، مطالعۀ کتاب «روزنه» اثر آقای محمدکاظم کاظمی.

منتقد : لیلا کردبچه

شاعر، پژوهشگر، ویراستار. فعّال در حوزۀ شعر. دکترای ادبیات معاصر.



دیدگاه ها - ۲
مجتبى باوی » جمعه 27 تیر 1399
سلام استاد ایا شعرهای من هایکو است؟ اگر نیستند چه باید کنم؟
مجتبى باوی » شنبه 14 تیر 1399
سلام استاد ایا شعری که نوشته ام هایکو است یا خیر؟ و چه شرطی لازم است تا تبدیل به هایکو شود؟

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.