توجه به ابعاد مختلف واژه




شاعر : امین نیک مرد


هوس
هوس از دست بدادم که بدستم برسی
از تو محروم شدم با همه ی بی هوسی
عمری از خویش گرفتم که شوم خویشتنت
بر فنا رفت همه عمرم و مانده نفسی
بال و پر نیست که پرواز کنم تا بر دوست
گنهم چیست اگر مانده ام اندر قفسی
آدم آنروز که از خوشه ی گندم میخورد
کی خبر داشت که بر پا بشود بوالهوسی
باغبانی که نوازش نکند گلها را
پر شود باغ ز روییدن هر خار و خسی
از غم هجر تو فریاد زدم نشنیدی
گرچه صد بار شنیدم که تو فریاد رسی
یا که نای من از این حنجره بیرون نرود
یا که گوش تو نخواهد شنود هر جرسی
چشمه ی چشم «امین» از عطشت شد جاری
چشم او در پی تو، دیده ی تو سوی کسی
نقد این شعر از : ابراهیم اسماعیلی اراضی
در ادامه‌ی توصیه‌های قبلی، به برخی نکات مهمی که می‌تواند در آثار بعدی شما راهگشا باشد اشاره می‌شود:
ـ در مصراع اول داریم: «هوس از دست بدادم که به دستم برسی» و منظور این است که «برای رسیدن به تو، از هوس چشم‌پوشی کردم؛ گذشتم؛ هوس را نادیده گرفتم؛ هوس را کنار گذاشتم؛ بی‌خیال هوس شدم و...». تفاوت «از دست بدادم» با بقیه‌ی فعل‌های معادلی که آوردیم چیست؟ خیلی ساده می‌شود گفت که در «از دست دادن» اراده‌ی فرد دخیل نیست؛ مجبور است؛ انتخابی ندارد! اما در سایر افعال معادلی که ذکر شد، تصمیم و اراده‌ی فرد، مستتر است؛ پس هر فعلی را به فرض مشابهت معنایی، نمی‌شود به جای فعل دیگر به کار برد.
ـ نکته‌ی دیگر اینکه «بـ» زینت که در آغاز فعل «بدادم» از آن استفاده کرده‌اید، در روزگار ما جز در موارد مشخصی به کار نمی‌رود و اینکه صرفا برای کامل‌شدن وزن مصراع از آن استفاده کنیم، درست نیست.
ـ در موسیقی کناری این غزل، استفاده از «ی» نکره غالب است اما مثلا در بیت چهارم، برای اینکه معنی جمله به‌درستی منعقد شود باید «بوالهوسی» مصدری خوانده شود (بوالهوس‌بودن) و این تفاوت، پذیرفته نیست؛ چراکه اساسا موسیقی «یای نکره» با انواع دیگر «ی» تفاوت دارد و نباید با یکدیگر قافیه شوند.
ـ در استفاده از واژگان هم باید دقت بیشتری داشته باشید. مثلا در بیت هفتم «نای» را در کدام معنی فرض کنیم که بتواند از «حنجره» بیرون برود؟ ساز؟ لوله تنفسی؟ تاب و توان؟ ظاهرا شما این کلمه را در معنای «صدا» و «نوا» به کار برده‌اید؛ در حالی که چنین معنایی ندارد.
ـ و ...

منتقد : ابراهیم اسماعیلی اراضی

ابراهیم اسماعیلی اراضی   شاعر، ترانه‌سرا، منتقد ادبی     ابراهیم اسماعیلی‌اراضی زاده‌ی یلدای 1353 اصفهان است. بیشتر بر حوزه‌های غزل، ترانه و آموزش و نقد ادبی متمرکز بوده و سعی کرده از زوایای تازه، به مبانی ساختاری و ماهیتی شعر اصیل ایرانی، ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.