گناه از فعل سر زد!




عنوان مجموعه اشعار : اشعار
شاعر : علی شهزادی


عنوان شعر اول : شعر
کهن دشتی کهن بومی کهن رای
کهن خشتی به بام ملک دارای
جم و هوشنگ و شاپور جهانبخت
ز مردانش چنین کردند بر جای

عنوان شعر دوم : شعر
تو که چشمان من عاشق نمودی
به حال زار گو قلبم ربودی
همه عشقت اگر کردم به زنجیر
گناه از فعل سر زد فعل بودی

عنوان شعر سوم : درد دل
چه خون کردی دلم از اشک عاشق
که سیلابش خروش از گوهر چشم
سپیدش بنگری در موج خوناب
سیه در خون نماید جوهر چشم
نقد این شعر از : احمد امیرخلیلی
درود.
این اولین مجموعه شعر از جناب شهزادی است که به پایگاه نقد شعر برای بررسی و نقد ارسال می شود. از طرف پایگاه نقد شعر به شما دوست تازه پایگاه خوش آمد می گویم. از شما می خواهم حالا که در مسیر سخت سرودن و در مسیر سخت تر نقد شدن و نقد شنیدن در مورد آثارتان قرار گرفته اید در هیچ سطحی از هیچ تعریفی نسب به شعرتان مغرور و از هیچ نقد و نظر مخالفی در مورد شعرتان دلسرد نشوید زیرا که درست و یا غلط بودن هر نقدی نسب به شعر شما بستگی به منظر منتقد دارد و می تواند بی نهایت مناظر از یک شعر توسط بی نهایت افراد و نظرها شنید. بهترین روش شنیدن نظر چند منتقد در مورد یک شعر و البته که در مورد اصول اولیه مانند وزن و عروض و قافیه و تالیف معمولا به نظرهای مشترکی خواهید رسید.

و اما اشعار شما.
آنچه از شعر شما من متوجه شما علاقه شما به سرودن قالب دوبیتی است که پیر میکده آن باباطاهر و فایز دشتی می باشند اما بسیاری شاعران دیگر در این ده قرن شعر پارسی در این قالب زورآزمایی کرده اند:
سیه چشمی، به کار عشق استاد،
به من درس محبت یاد می داد!
مرا از یاد برد آخر، ولی من
بجز او، عالمی را بردم از یاد!
-فریدون مشیری-

حال باید ببینیم با توجه به سابقه دوبیتی سرایی شما چه کرده اید:

کهن دشتی کهن بومی کهن رای
کهن خشتی به بام ملک دارای
جم و هوشنگ و شاپور جهانبخت
ز مردانش چنین کردند بر جای

برزرگترین ضعف شما در نوشتن دوبیتی ساختار غیر پله ای در نوشتن است. ذات دوبیتی و رباعی بواسطه کوتاه بودن ساختار تالیفی پله برای رسیدن به ضربه آخر در سطر آخر است و هر سطری گره سطر قبل خود را می گشاید تا برای مخاطب ایجاد تعلیق برای رسیدن ضربه در بیت آخر کند. درست مانند بازی والیبال است که یک چهار سطر از سرویس زدن شروع می شود، دریافت صورت می گیرد، پاسور پاس را برای اسپک آماده می کند و درنهایت بازیکن پاس خوب را تبدیل به ضربه و امتیاز می کند. این ساختار پله بیشترین نمود خود را در چارپاره و قالب های ساحتار دوبیتی دارد و همچنین در مسمط و مربع و مخمس و مسدس و چنین قوالبی نیز از آن پیروی می کنند.


تو که چشمان من عاشق نمودی
به حال زار گو قلبم ربودی
همه عشقت اگر کردم به زنجیر
گناه از فعل سر زد فعل بودی

دومین ضعف شعر شما زبان شماست که شعر را در چارچوب مضامین کلاسیک و سنتی و قدمایی (یا هر اسمی که روی کهنه گی زبان بگذاریم نه کهنی زبان) نگه می دارد. فرصت کشف اتفاقات ساده در زمان و مکان شما را در قرن بیستم میلادی از شما گرفته و شما را در همان قرن 4 و 5 هجری نگه می دارد. مضامین تکراری و دستمالی شده است. زبان سست و زشت است مانند: تو که چشمان من عاشق نمودی.

چه خون کردی دلم از اشک عاشق
که سیلابش خروش از گوهر چشم
سپیدش بنگری در موج خوناب
سیه در خون نماید جوهر چشم

مورد سومی که در شعر شما خود را به شدت نشان می دهد ضعف تالیف است. در علم معانی، نادرستی و سستی سخن به سبب تقدم و تأخری که بر خلاف قواعد دستور زبان در اجزای کلام واقع شود، یا حذفی ناروا که در آن‌ها پیش آید، یا استعمال نا به جای کلمه‌ای در ترکیب کلام را ضعف تألیف می‌گویند.

مانند: "والاتر از آن‌چه بود مقامش شد" به جای "مقامش از آن‌چه بود والاتر شد".

چه خون کردی دلم از اشک عاشق
که سیلابش خروش از گوهر چشم
(دلم را از اشک عاشقی چقدر خون کردی که از گوهر چشم سیلاب اشک می خروشد)

یا مانند: "دیروز هوا گرم و من مدتی در استخر شنا کردم" که حذف نا به جای فعل "بود" از جمله ‌ی اول باعث ضعف تألیف شده است.
حال ببنید:
سپیدش بنگری در موج خوناب
سیه در خون نماید جوهر چشم

ضعف تألیف از عیب های فصاحت کلام است.
در نهایت شما باید بیش از اینها دوبیتی و رباعی بخوانید. تالیف خود را ثوی کنید و سلامت بنویسید و تلاش خود را برای سرودن بیشتر کنید. موفق باشید.

منتقد : احمد امیرخلیلی

احمد امیرخلیلی شاعر و ترانه سرا متولد 1368 است. وی سال 91 عنوان نفر اول جشنواره شعر فجر در بخش ترانه سرایی را به خود اختصاص داد. در کارنامه او سابقه همکاری با خوانندگانی چون علیرضا قربانی، محمد اصفهانی، فریدون آسرایی، حجت اشرف زاده، سینا شعبانخانی، ...



دیدگاه ها - ۱
علی شهزادی » یکشنبه 20 بهمن 1398
با سلام و تشکر از دیدگاه منتقد ارجمند جناب آقای خلیلی بنده در تمام قالبهای شعر چون غزل قصیده رباعی دوبیتی مثنوی قطعه دوبیتی پیوسته و..طبع آزمایی می کنم اما همانطور که گفتید به دوبیتی و رباعی و غزل تعلق خاطر بیشتری دارم.ممنون از شما

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.