فریاد احساس شعر نیست




عنوان مجموعه اشعار : سر گشته
شاعر : ندا پیشوا


عنوان شعر اول :خار

صدها هزار ساقه
روییده در دلم
باخارهای تیز
دیگر چگونه شعرهای لطیف بگویم؟
وقتی نوازشم نمی کند
عشق بزرگ تو...

عنوان شعر دوم :منشور

منشور زندگیم
خالی ز رنگهاست
دیگر شکایت از نبودن و رفتن نمی کنم
دیگر صدا نمی کنم
که چرا پر کشیده ای
خو کرده ام به تب
هذیان نمی گویم
سر را به دیوار جنون نمی کوبم
من رفته ام از خویش
رنگی درونم نیست
من خالیم از شوق
از زندگی از عشق
از عطر نرگسها
از رقص گندم ها



عنوان شعر سوم : تسلیم

در من، ندای عشقی نیست
سرگشته ،
چون کبوتران گم کرده راه
پارو نمی زنم
وا داده ام به موج
به خستگی
به درد...
نقد این شعر از : محمد مستقیمی (راهی)
عنوان مجموعه اشعار : سر گشته

عنوان شعر اول :خار

صدها هزار ساقه
روییده در دلم
باخارهای تیز
دیگر چگونه شعرهای لطیف بگویم؟
وقتی نوازشم نمی کند
عشق بزرگ تو...

عنوان شعر دوم :منشور

منشور زندگیم
خالی ز رنگهاست
دیگر شکایت از نبودن و رفتن نمی کنم
دیگر صدا نمی کنم
که چرا پر کشیده ای
خو کرده ام به تب
هذیان نمی گویم
سر را به دیوار جنون نمی کوبم
من رفته ام از خویش
رنگی درونم نیست
من خالیم از شوق
از زندگی از عشق
از عطر نرگسها
از رقص گندم ها



عنوان شعر سوم : تسلیم

در من، ندای عشقی نیست
سرگشته ،
چون کبوتران گم کرده راه
پارو نمی زنم
وا داده ام به موج
به خستگی
به درد...

نقد:
شعر بیان صرف احساس نیست فضای احساس، انگیزه‌ی سرودن است که ناشی از فضای واقعیت است یعنی همان فضایی که شاعر در آن می‌زید زندگی واقعی که هر لحظه‌ی آن می‌تواند در انسان احساسی را برانگیزد شاعر اگر این احساس برانگیخته را روایت کند شعر نسروده است حتی اگر روایتش به انواع آرایه‌های ادبی هم آمیخته باشد روایت شاعرانه هست اما شعر نیست.
شعر آفرینش یک فضای مجازی است از نوع آفرینش خدا با این تفاوت که آفرینش خدا از نیستی است ولی آفرینش شاعر از هستی شاعر هستی را دستکاری می‌کند و یک فضای بکر خلق می‌کند با این روش که فضای احساس خود را که از فضای واقعی زندگی برانگیخته شده فضای مشبه قرار می‌دهد و یک فضای آفرینشی مشابه آن در مخیله می‌آفریند که می‌شود فضای مشبه‌به حال برای خلق فضای استعاری و مجازی کافی است فضای دوم یعنی همان فضای مشبه‌به را روایت کند بی آن که به فضای مشبه اشاره‌ای داشته باشد.
روایت چنین فضایی کار هنری است به گونه‌ایست که خواننده آن را به تأویل برده و بازسرایی می‌کند و از آن به احساسی که دوست دارد می‌رسد که ممکن است هیچ سنخیتی هم با فضای احساس شاعر نداشته باشد احساسی است که دوست دارد و این است که شعر به تعداد مخاطبینش احساس می‌آفریند و معنا خلق می‌کند هر خواننده‌ای به تعبیر خودش.
اما روایت صرف احساس یک پیام شفاف دارد که تمام خوانندگان به همان پیامی می‌رسند که نویسنده ابراز داشته است به معنای دیگر بیان صرف احساس شعار است شعر نیست حال ببینیم شما در این سه متن چه کرده‌اید:
متن اول: آنقدر غم در دل دارم که اگر عشق تو نوازشم نکند نمی توانم شعر بگویم ببینید همین است که هست تأویل دیگری ندارد برای این که فضای استعاری در کار نیست این همان احساس شماست که بازگو شده است.
متن دوم: زندگی من از هر انگیزه‌ای تهی است درست است که این احساس را با روایتی شاعرانه بیان داشته‌اید اما پیام شسته رفته آن همین است که هر خواننده‌ای به همین پیام می‌رسد.
متن سوم: هیچ عشقی در وجود من نیست.
و اما شاهکارهای ادبی چنین نیستند مثلاً زمستان اخوان را ببینید فضای تصویری شبی زمستانی است سرد و تاریک که شاعر سرپناهی می‌جوید و کسی در به روی او نمی‌گشاید. خواننده با رفتن به این فضا به تأویل می‌رود و فضای تصویری را با فضای زندگی خویش تطبیق می‌دهد و مثلاً به فضای خفقان‌زده‌ای می‌رسد که در آن زیست می‌کند یا هر تعبیر دیگری این تعبیر من بود حال ببینید متون شما چنین ویژگی‌ای دارد که صد البته ندارد برای این که فضای زمستانی اخوان آفرینش فضای استعاری است و فضای واقعی زندگی او نیست.
هر سه شعرتان را به سه فضای مشابه ‌آن ببرید و آن فضای مشابه را روایت کنید شعر آفریده می‌شود.

منتقد : محمد مستقیمی (راهی)

محمد مستقیمی با نام هنری (راهی), شاعر , نویسنده, پژوهشگر, مترجم, منتقد در یلدای سال 1330 در روستای چوپانان بخش انارک شهرستان نایین در خانواده‌ای که از پدر انارکی و از مادر بیابانکی بود متولد شد، نسب او از طرف مادر با فاصله‌ی چهار نسل به هنر جندقی و با ...



دیدگاه ها - ۵
ندا پیشوا » یکشنبه 24 آذر 1398
ممنون از لطف شما
سهیلا السادات اولیایی » جمعه 22 آذر 1398
درود بر بانوی شاعر و سپاس از استاد مستقیمی بزرگوار .
ندا پیشوا » شنبه 23 آذر 1398
سلام برشما ، بهانه ای شد که شعر های قشنگتان را بخوانم. ممنون از شما
ندا پیشوا » یکشنبه 10 آذر 1398
سلام استاد عزیز امیدوارم آفرینش آنچنان فضای شاعرانه و قدم زدن در آن روزی برایم محقق شود.
محمد مستقیمی (راهی) » شنبه 23 آذر 1398
منتقد شعر
حتماً آن روز نزدیک است

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.