شعر ، ژانر و درون مایه




عنوان مجموعه اشعار : زمهریر
شاعر : صفورا سلمانیان


عنوان شعر اول : اتاق سرد
صندلی‌های منتظر
پشت میز
نشسته اند
یک صندلی سرمایی
چسبیده به شومینه
در انتظار مسافری
چشم دوخته به در اتاق
و
می‌لرزد از سرما

عنوان شعر دوم : خیال خام
از سرما می لرزم
دستانم را جلوی دهانم میگیرم
ها می کنم
غول چراغ جادو از دهانم بیرون می آید
آرزو میکنم که بیایی
دانه های برف
یکی یکی
از سقف آسمان
سر میخورند
روی زمین
با خود می گویم:
چه خیال خامی!

عنوان شعر سوم : اتاق خالی
اتاق خالی
با دیوارهای سرد و یخی
و سکوتی خیس و سنگین چون زمهریر برف
با شبنمهای قندیل بسته تنهایی
موج میزند در نگاه سرد و خاموشت
نقد این شعر از : حمیدرضا شکارسری
قرار نیست شعر یا هر اثر هنری دیگر همواره حاوی پیامی فرامتنی باشد . قرار نیست هنر و ادبیات همیشه ژانر سیاسی یا اجتماعی یا دینی یا حتی عاشقانه داشته باشد . اثر هنری و شعر گاهی فقط فرم است ، گاهی فقط توصیفی لاقید است ، گاهی فقط نگاهی زشت یا زیباست . درست مثل شعر « اتاق سرد » که تنها نگاهی توصیفی اما مخیل و شاعرانه به اتاقی از اتاق های یک مسافرخانه یا کافه ای بین راهی است . جاندارپنداری شیء بی جانی چون صندلی که واژه را تا مرز مجاز و استعاره پیش می برد ، جان مایه ی این شعر است به گونه ای که می توان هر صندلی را به مثابه یک انسان منتظر و نگران دانست . درونمایه این شعر را می توان حس غربت و انتظار دانست .
شعر « خیال خام » اما آشکارا در ژانر تغزلی و عاشقانه جای می گیرد . در فضایی سرد و برفی ، حتی غول چراغ جادو که تعبیری شاعرانه از خود شاعرست ، نمی تواند معشوق را حاضر کند و این اوج اندوه این متن است . پایان بندی این متن می توانست بدون دو سطر آخر ، موجزتر و بازتر باشد . « صفورا سلمانیان » می توانست با ختم شعر به سطر سر خوردن دانه های برف ، سهمی از شکل بندی نهایی شعر را به مخاطب واگذار کند و از بیان سطحی و احساساتی و سانتی مانتال شعر در وضعیت فعلی بگریزد .
شعر « اتاق خالی » همانند شعر اول بیشتر حالت توصیفی دارد بی آن که در ژانر خاصی قابل رده بندی باشد . به عبارت دیگر نمی توان هویت این تنهایی و انتظار و اندوه را دریافت .
این شعر بر خلاف دو شعر قبلی ، ذهنی ست و از عینی گرایی آن ها بی بهره است و هر چه به انتهای شعر نزدیک می شویم این ذهنی گرایی غلیظ تر هم می شود .

منتقد : حمیدرضا شکارسری

حمیدرضا شکارسری شاعر و منتقد ادبی متولد 1345 تهران  لیسانس زمین شناسی - شاعر برگزیده و برنده اولین جایزه ادبی قدس - شاعر برگزیده جشنواره شعر فجر در بخش شعر امروز انقلاب سال 1387 - داوری دهها جشنواره و کنگره شعری سراسری و استانی کشور - ارایه دهها ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.