باز هم رديف



ساحل به ساحل می روم دریا خداحافظ
افتاده از پا می روم دنیا خدا حافظ
شاید که اینجا آخرین دیدارمان باشد
وقتی تو ماندی پیش جاشوها خدا حافظ
در کل حساب دخل و خرجم را جدا کردم
دور از تو اما با خودم تنها خدا حافظ
پیچیده عطر گیسوانت در هوای شهر
تا منتهای معبد بودا خدا حافظ
لیلای یک شهری نگو اصلن نمی دانی
مجنون کوهستان شدم لیلا خدا حافظ
رویای شیرین ترا در خواب می بینم
در انتهای آن شب یلدا خدا حافظ
دیگر چه فرقی می کند با این همه غمها
زندان برایم می شود برپا خدا حافظ
نقد این شعر از : ابراهیم اسماعیلی اراضی
در دومين سروده، بيش از همه‌چيز، رديف «خداحافظ» خودنمايي مي‌كند؛ رديفي كه خطاب به يك دوم شخص فرضي گفته مي‌شود و اين كنجكاوي را در ما برمي‌انگيزد كه بدانيم اين دوم شخص، كيست. در مصراع اول بنا به خوانش، طرف خطاب مي‌تواند خود دريا (ساحل به ساحل مي‌روم، دريا خداحافظ!) يا يك دوم شخص ديگر (ساحل به ساحل مي‌روم دريا، خداحافظ!) باشد. البته كسي كه ساحل به ساحل مي‌رود، نمي‌تواند با دريا خداحافظي كند و همين نكته، فرض اول را سست مي‌كند. اما در مصراع دوم، طرف خطاب «دنيا»ست (چون ديگر نمي‌شود فرض كرد كه «دارم به دنيا مي‌روم»).
از بيت دوم به بعد هم «خداحافظ»ها خطاب به «تو» (يك معشوق) گفته مي‌شود. براي اينكه بتوانيم همه‌چيز را توجيه كنيم، تنها يك راه مي‌ماند؛ اينكه «دنيا» نام معشوق باشد!
در بيت دوم براي اشاره به «ديدار»، استفاده از «اينجا» درست نيست چون با مكان طرف نيستيم. و نكته‌ي مهم‌تر اينكه هيچ دليلي براي ماندن «تو» «پيش جاشوها» ذكر نشده است (باز هم اتهام تحميل قافيه).
در بيت سوم «اما» كاملا با مضمون منافات دارد.
در بيت چهارم «معبد بودا» فقط گفته شده و هيچ نسبتي با كليت بيت و كليت سروده ندارد.
در بيت ششم، «آن» در «آن شب يلدا» بلامرجع است چون پيشينه‌اي از شب مورد نظر در متن نيست.
در بيت هفتم هم با دو اشتباه طرفيم: 1 ـ وقتي مي‌گوييم «اين همه» اسم بعدي (غم‌ها) بايد مفرد باشد (اين همه غم). 2 ـ «زندان» برپاكردني نيست.
و مهم‌ترين نكته اينكه رديف «خداحافظ» در چند بيت مي‌تواند از حضور خودش دفاع كند؟

منتقد : ابراهیم اسماعیلی اراضی

ابراهیم اسماعیلی اراضی   شاعر، ترانه‌سرا، منتقد ادبی     ابراهیم اسماعیلی‌اراضی زاده‌ی یلدای 1353 اصفهان است. بیشتر بر حوزه‌های غزل، ترانه و آموزش و نقد ادبی متمرکز بوده و سعی کرده از زوایای تازه، به مبانی ساختاری و ماهیتی شعر اصیل ایرانی، ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.