اهميت مهندسي كلام




عنوان مجموعه اشعار : .
شاعر : امین نیک مرد


عنوان شعر اول : .
خندیدنم از روی ناچاری است
حالم شبیه کار اجباری است
چک چک چکیده درد(چرک) در جانم
عمریست شغلم (چرک) درد برداری است
من گور خوابم بالشم مرگ است
پیشانی ام غم نامه دیواری است
دق می کند خودکار من آخر
در سینه اش هر شب عزاداری است
*غم مثل سیل تنگۂ قرآن
در بیت بیت شعر من جاری است
غم هر کجا باشد غم انگیز است
این زخم بر هر پیکری کاری است
تنهاییم دل کهنگی آورد
بی تو جهان بازار (دکان ) سمساری است
بی عشق دنیا را نمی خواهم
این زندگی مانند بیگاری است
یک اتفاق تازه می خواهم
حسّم پر از احساس تکراری است


*اشاره به سیل تنگۂ قرآن شیراز در فروردین ۹۸ که منجر به فوت ۲۲ تن از هموطنان شد .








عنوان شعر دوم : .
.

عنوان شعر سوم : .
.
نقد این شعر از : انسیه موسویان
شعر ارسالي دوست خوبمان، غزلي ست كه به لحاظ اصول اوليه و چهارچوب قالب غزل، ايرادي ندارد و نشان مي دهد سراينده اش با اين قالب آشنايي دارد همان گونه كه پيش از اين نيز غزل هاي ديگري ارسال كرده بود. در اين مرحله مي توان راجع به ساير نكات و جزئيات و ظرايف اين قالب صحبت كرد. از جمله اين موارد مهم، ضرورت يكدستي زبان و حال و هواي كلي حاكم بر شعر و نيز لزوم ويرايش و پيرايش شعر است. شعر مورد بحث داراي فراز و فرود بسياري ست؛ به اين معنا كه هم ابيات بديع و درخشان در آن مي توان ديد هم بيت هاي معمولي، متوسط و حتي ضعيف! شاعري كه مي تواند به اين زيبايي، رواني و صميميت بسرايد:
دق می کند خودکار من آخر
در سینه اش هر شب عزاداری است
يا:
*غم مثل سیل تنگۂ قرآن
در بیت بیت شعر من جاری است
چرا بايد چنين بيتي را در شعرش نگه دارد:
غم هر کجا باشد غم انگیز است
این زخم بر هر پیکری کاری است
(اين كه غم، غم انگيز است، توضيح واضحات است)
ويا حتي چنين بيتي را:
بی عشق دنیا را نمی خواهم
این زندگی مانند بیگاری است
يا:
یک اتفاق تازه می خواهم
حسّم پر از احساس تکراری است
ناگفته نماند اين حركت شاعر كه كلماتي را به عنوان جايگزين برخي كلمات، داخل پرانتز گذاشته و از ما نظر خواسته، از روحيه ي نقدپذيري او حكايت دارد و معلوم است كه هنگام سرودن به ويرايش و بهتر شدن شعر فكر كرده است در عين حال اين عدم يكدستي و فراز و فرود و قوت و ضعف بيت ها در يك غزل، نشان مي دهد كه او وقت و حوصله ي زيادي براي پرداخت شعر و پيرايش آن نداشته و شايد به همان يكي دو شكل اولي كه به ذهنش رسيده قانع شده است. اين شعر، بيشتر از پيشنهاد يكي دوكلمه ي جايگزين نياز به اصلاح و بازنگري دارد. به عنوان مثال دو بيت فوق را به راحتي مي توان حذف كرد تا شعر موجزتر شود.
درباره ي انتخاب كلمات جايگزين، در مورد نخست بايد بگويم كلمه ي «چرك» از اين جهت كه با كلمات ديگر اين مصراع( چك چك/ چكيده) ايجاد واج آرايي مي كند، مناسب تر به نظر مي رسد اما باز به لحاظ معنايي پيشنهاد مناسب و دلچسبي نيست و از نظر معنا همان واژه ي «درد» شايد مناسب تر و گوياتر باشد. درباره ي بيت بعدي نيز به نظرم كلمه ي «دكان» از «بازار» بهتر است. چون دكان سمساري اصطلاح جاافتاده تر و معمول تري ست تا بازار سمساري. بديهي ست به جز اين ها ممكن است پيشنهادهاي بهتري نيز وجود داشته باشد كه قطعا شاعر به آن ها فكر خواهد كرد و مناسب ترين را برخواهد گزيد. مهندسي كلام و اين كه هر واژه در بيت و در ساختار كلي شعر چه نقشي دارد، بحث بسيار مهم و شيريني ست و نمونه ي اعلاي آن را مي توان در غزل هاي حافظ مشاهده كرد. توصيه مي كنم دوست عزيزمان از اين زاويه به غزل هاي خواجه بنگرند و آن ها را چندين و چندباره بخوانند و ببينند حافظ چگونه در يك بيت، شبكه ي درهم تنيده اي از لفظ و معنا را ايجاد مي كند به گونه اي كه هرگز نمي توان به راحتي واژه اي را برداشت و به جاي آن كلمه اي حتي با معني مشابه يا يكسان، جايگزين كرد.

منتقد : انسیه موسویان

متولد اول مرداد 1355 در مشهد كارشناس زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه فردوسي مشهد كارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه علامه طباطبائي شاغل در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با سمت کارشناس مسئول ادبیات کودکان و نوجوانان از سال 1374 تا کنون



دیدگاه ها - ۱
امین نیک مرد » 5 روز پیش
ممنون از نقد خوبتون . سربلند باشید

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.