سلامت زبان فدای وزن شده است




عنوان مجموعه اشعار : هادی برگ
شاعر : محمدرضا هادی نیا


عنوان شعر اول : تشنه لب دریا

تشنه لبِ دریا

مجنون منم به حسرت لیلا نشسته است
بینِ جماعتی تک و تنها نشسته است

نزدیک تر به من زمن است او، ولی دریغ
چون تشنه ام که بر لبِ دریا نشسته است

بی اختیار رفته زدستِ دل اختیار
بی اختیار دل به تماشا نشسته است

دل را همیشه یار به فردا حواله داد
حالا دلم به دیدنِ فردا نشسته است

چون سرزمینِ تشنه ی بی آب و بی علف
در انتظارِ آب گوارا نشسته است

بنشانده ای به قابِ دلم عشقِ پاکِ خود
الحق چه با ظرافت و زیبا نشسته است

پشتِ درِ نگاهِ گلت برگهای دل
در سینه ام بخاطر امضاء نشسته است

وقتی نشسته ای تک و تنها به گوشه ای
انگار که تمامیِ دنیا نشسته است

در واژه واژه ی غزلت "هادیا" چقدر
دنیایی از حلاوت و معنا نشسته است


عنوان شعر دوم : انتظار
24/4/97
انتظار
در ایستگاهم و خبری از قطار نیست
باور کنید تلختر از انتظار نیست

گاه و بگاه نیز قطاری که می رسد
بین مسافران خبری از نگار نیست

پاییز و برگ ریز و چه ساعات حزن خیز
گویا که میل آمدنی در بهار نیست

صوت قطار می رسد، حالا خودش، دریغ
غیر از خیال واهی دنباله دار نیست

صد بار فکر تَرک زده بر سرم ولی
در من هیچ قدرتی و اختیار نیست

در گیر و دار آمدن و یا نیامدن
بدجور گیر گشتم و راه فرار نیست

ترسم قطار عمر به مقصد رسد ، هنوز
آثاری از قطار دل انگیز یار نیست

" هادی" صبور باش ، مکن شک که می رسد
بیچاره آن دلی است که امیدوار نیست


عنوان شعر سوم : دورِ بی حاصل

رفتی و من در گوشه ای با چشم تر ماندم
در باتلاقِ دوریِ تو تا کمر ماندم

مثلِ همیشه رفتی و با چشم گریانم
در آرزویِ دیدنِ بارِ دگر ماندم

در هر گذر پنداشتم از آن تو می آیی
از صبحدم تا شامگه در آن گذر ماندم

با دل چه باید کرد، باور کن نمیدانم
رفتی و بعدِ رفتنت در دردسر ماندم

اصرارِ من، انکار ِ تو ، یک دورِ بی حاصل
در حسرت اصرارهایِ بی ثمر ماندم

دیدارِ تکراری تو از درد خالی نیست
وقتی چنین آشفته سر، با یک نظر ماندم

وقتی نماندی در برم ، در آسمانِ عشق
همچون عقابِ خسته ی بی بال و پر ماندم

"هادی" کجایی، کیستی از خود چه می خواهی؟
بعدِ تو باور کن که از خود بی خبر ماندم
نقد این شعر از : آرش شفاعی
اگر بخواهم به صورتی کلی دربارۀ این شعرها نظر بدهم، باید بگویم مهمترین نقطه ضعف این شعرها، آسان گیری است. یعنی اینکه شاعر در همان جلسۀ اول و نشست نخست، هرچیزی توانسته است نوشته، شعرش را تمام کرده و دیگر حوصلۀ ویرایش و خط زدن و درست کردن دوباره نداشته است. شاعر اغلب به همان اولین پیشنهادی که به ذهنش رسیده، بسنده کرده است. همان اولین چیزی که به ذهن می رسد و البته معمولاً پیشنهاد بهتری در پی آن هست که باید برای رسیدن به آن به شعر و کلمات فرصت داد. فرض کنیم قافیه در شعر لیلا، تنها و ... است. خب ذهنمان به قافیۀ گوارا می رسد. نخستین پیشنهادی که ذهن شاعر برای کلمۀ گوارا می دهد چیست؟ آب! حالا برای کامل کردن « آب گوارا نشسته است» اولین چیزی که به نظر می رسد در انتظار نشستن است و باز اولین چیزی که برای کامل کردن این تصویر به ذهن می رسد این است که سرزمینی خشک در انتظار آب گواراست. نتیجه این بیت می شود که ایراد خاصی ندارد اما جان و توان خاصی هم ندارد که مخاطب را سر ذوق بیاورد:
چون سرزمینِ تشنه ی بی آب و بی علف
در انتظارِ آب گوارا نشسته است
البته این مهمترین ایراد شعر است اما شعرها ایرادهای زبانی و وزنی هم دارند که به چند نمونه اشاره می کنم. در این بیت:
نزدیک تر به من زمن است او، ولی دریغ
چون تشنه ام که بر لبِ دریا نشسته است
در مصرع دوم صورت درست کلمات به دلیل وزن حذف شده است. صورت درست مصرع این است: «چون تشنه ای هستم...» منتها «ای» در وزن نمی آمده است و شاعر به اشتباه آن را حذف کرده است. در صورت فعلی این خوانش نادرست به ذهن متبادر می شود: « از آنجایی که تشنه هستم...»
در بیتی دیگر:
پشتِ درِ نگاهِ گلت برگهای دل
در سینه ام بخاطر امضاء نشسته است
تتابع اضافات در مصرع اول شعر را از نفس انداخته است ضمن اینکه تصویری که شاعر ساخته است چنان پیچیده و دچار تزاحم است که اصلاً باعث لذت مخاطب نمی شود.
در این بیت:
گاه و بگاه نیز قطاری که می رسد
بین مسافران خبری از نگار نیست
که صورت درست زبان «گاه و بیگاه» است. احتمالاً شاعر به ضرورت وزن مجبور شده است این صورت درست را به هم بزند و خب شعر به همین دلیل سست شده است.
زبان در بیت: در گیر و دار آمدن و یا نیامدن
بدجور گیر گشتم و راه فرار نیست
بازهم دچار مشکل است. «گیر گشتن» یعنی چه؟ شاعر باید می گفت: «گیر کرده ام» اما در اینجا هم سلامت زبان فدای وزن شده است. ضمن اینکه این مصرع «در من هیچ قدرتی و اختیار نیست» وزن دچار مشکل است.

منتقد : آرش شفاعی

شاعر، منتقد و روزنامه نگار. متولد 1354 در مشهد، دانشجوی دکترای علوم ارتباطات اجتماعی و دبیر سرویس فرهنگ و هنر روزنامه قدس.



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.