رباعی سرایی سخت است




عنوان مجموعه اشعار : انار
شاعر : عباس اسدیان


عنوان شعر اول : آبلمبو
هرروز سه وعده سیب کرمو خوردم
قاشق قاشق بین غذا مو خوردم
از خونِ دل له شده ام نوشیدم
یک عمر انارِ آبلمبو خوردم

عنوان شعر دوم : تاج
با صبر، شراب، آب گلگون شده است
چون عاقل این جمع که مجنون شده است
ای تاک مگیر اوج در باغی که
هر میوه ی تاجدار دلخون شده است

عنوان شعر سوم : دنیا
دیروز چه رخ داده که ما اینجاییم؟
دلبسته به تاریکیِ این رویاییم
در پوستِ این انار دلخون محبوس...
خوابیده در آغوش هم و تنهاییم
نقد این شعر از : آرش شفاعی
دربارۀ بسیاری از رباعی هایی که این روزها می خوانیم و می شنویم، این ایراد را مطرح کرده اند و می کنند که رباعی امروز عملاً تک بیتی شده است. یعنی شاعر بیت دوم ( و بهتر است بگوییم مصرع چهارم خوبی) پیدا می کند و براساس آن و برای پرکردن قالب، یک بیت هم در ابتدا می آورد تا رباعی اش کامل شود. این ایراد اگر درست باشد، بیشتر زمانی به چشم می آید که شاعر نتوانسته باشد هماهنگی و هارمونی خوبی میان دو بیت برقرار کند یعنی از نظر کیفی، بیت اول از همه نظر از بیت دوم، ضعیف تر باشد. مثلاً این رباعی را مرور کنیم:
با صبر، شراب، آب گلگون شده است
چون عاقل این جمع که مجنون شده است
ای تاک مگیر اوج در باغی که
هر میوه ی تاجدار دلخون شده است
بیت اول، از هر نظر از بیت دوم ضعیف تر است. مشخص نیست حرف از مجنون و عاقل چرا به وسط آمده است؟ تازه این را هم که بپذیریم میان مصرع اول و مصرع دوم، ارتباط چندانی نیست. در مصرع اول شاعر از صبر و خون دل خوردن برای رسیدن شراب می گوید و در مصرع دوم از جنون و دیوانگی. اما بیت دوم، بیت نسبتاً خوبی است.
البته در بین این سه رباعی، حکایت رباعی اول از همه مجزاست. این رباعی به وضوح تحت تأثیر رباعی های برخی رباعی سرایان امروز است که سعی دارند در این قالب بر لبۀ طنز و جدی حرکت کنند. این تکنیک خواه ناخواه، به نام همان کسانی که این رباعی ها را سالهاست در فضای مجازی و نشر، منتشر کرده اند؛ مشهور شده است و نمی توان به فضای زبانی آنها نزدیک شد اما از تأثیراتشان برکنار ماند. استفاده از واژگانی از زبان روزمره مانند «کرمو» و «آبلمبو» باعث شده است، سطح زبان در این شعر افت کند. به نظر می‌‌رسد رباعی در این دوره، برخلاف ظاهر ساده و سهل الوصولش سخت تر از گذشته شده است.

منتقد : آرش شفاعی

شاعر، منتقد و روزنامه نگار. متولد 1354 در مشهد، دانشجوی دکترای علوم ارتباطات اجتماعی و دبیر سرویس فرهنگ و هنر روزنامه قدس.



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.