به دوش كشيدن بهار




عنوان مجموعه اشعار : خانه به دوش
شاعر : علی معتمدی


عنوان شعر اول : خنیاگر خانه به دوش
من آدرس خانه ام را
جایی در جیب های همین شهر جا گذاشته ام
در این چهار راه
در آن کوچه
در سنگفرش همین پیاده رو
در سینه ام زنی شاعر خانه دارد
در چشمانم، کودکی شوخ می دود
در بازوانم، مردی صبور کوه می کند
و در سرانگشتانم، مادری چای عصرانه می ریزد
اما هنوز، خنیاگری خانه به دوش
که نمی دانم کیست
که نمی دانم کجاست
هر روز از پیچ و واپیچ دروازه های این شهر صدایم می زند


عنوان شعر دوم : مردی که می خواست برود
در پس و دلواپس کوچه های این شهر آشوب،
در پیچ و واپیچ خانه های خسته و محجوب
از تمامی نام های خالی زندگی،
از همه رنگ های رفته روزها،
و در فاصله سرد این فصل ها،
مردی تصمیمش را گرفته بود
می خواست برود
نهالی بر نهاد نهاده و درختی بر گرده گمارده بود
حالا داشت یک تنه بهار را بر دوش می کشید

عنوان شعر سوم : بعد از ظهرهای پاییز
نیم عمرمان به چرایی می گذرد و نیم دیگرش به چگونه زیستن
خوب نگاه می کنی می بینی زندگی همان یک نخ سیگار بعداز ظهر های پاییز است
نکشی، تمام می شود

باور کنی یا نه، تمام من، تمام تو، همان چهار خط دلتنگی روزهایی ست که آمده یا نیامده
گاهی باید یک برش از کیک خاطراتت برداری و مزمزه کنی.
از همان ها که شیرینی اش تمام نمی شود
نقد این شعر از : انسیه موسویان
دوست گرامي، علي معتمدي سه شعر سپيد فرستاده ايد. در شعرهاي شما جرقه هاي روشن و اميدواركننده اي وجود دارد كه نشانه ي قريحه و استعداد سرشار شماست. اما شما كه قالب سپيد را براي سرودن انتخاب كرده ايد خوب است بدانيد كه سرودن در اين قالب چون از وزن عروضي و قافيه و رديف، مثل شعر كلاسيك پيروي نمي كند، بسيار دشوار است. در شعر كلاسيك- جدا از عنصر تخيل كه وجه مشترك همه ي انواع و قالب هاي شعري ست- همان وزن و قافيه، به فرم و ساختار شعر، تشخص مي بخشد و باعث مي شود كه شعر كاملاً از نثر متمايز باشد. در شعر سپيد، شاعر بايد تمهيداتي بينديشد كه اولاً جاي خالي موسيقي را در شعر جبران كند ثانيا با به كارگيري تصاوير شاعرانه ي خيال انگيز و كشف هاي بكر و تازه، شعر خود را از نثر ادبي متمايز كند. يكي از ترفندهايي كه شاعران براي ايجاد موسيقي در شعر سپيد به كار مي گيرند، به هم ريختن يا جا به جايي اركان جمله ست. نمونه هاي اين جابه جايي ها در شعر شاعراني چون شاملو فراوان است.
در شعر نخست شما چينش واژگان و ساختار جمله ها به گونه اي ست كه كاملاً به يك نثر معمولي شبيه است. مي شود با كمي پس و پيش كردن و جا به جايي اين جمله ها، در شعر موسيقي آفريد. به عنوان مثال ببينيد:

جایی در جیب های همین شهر
جا گذاشته ام
آدرس خانه ام را ...
در این چهار راه
در آن کوچه
در سنگفرش همین پیاده رو
زنی شاعر خانه دارد
در سینه ام
و مي دود
كودكي شوخ در چشمانم....
مي بينيد كه با به هم ريختن نظم معمولي جمله ها، نوشته ي شما از نثر فاصله گرفت و گويي نوعي ريتم يا موسيقي در آن ايجاد شد. البته اين فقط يك تمرين بود و شما مي توانيد به شكل هاي خيلي بهتري اين تغييرات را در نوشته تان ايجاد كنيد. راه هاي ديگري هم براي ايجاد موسيقي و ريتم در شعر سپيد وجود دارد كه بعدها بيشتر درباره شان گفت و گو خواهيم كرد. مثل تكرار، باستان گرايي و ...
شعر دوم شما شعري نسبتاً معمولي ست اما سطر آخر آن بسيار شاعرانه و زيبا بود و به نظرم سطرهاي نخستين اين شعر،‌قدري اضافه و غيرشاعرانه اند و همه ي بار شاعرانگي اين شعر در همان سطر پاياني است:
حالا داشت یک تنه بهار را بر دوش می کشید...
و اما شعر سوم شما همان گونه كه جناب آقاي مستقيمي درباره ي شعر ديگري از شما به درستي اشاره كرده بودند، تكه پاره هايي از يك متن است.
نیم عمرمان به چرایی می گذرد و نیم دیگرش به چگونه زیستن
خوب نگاه می کنی می بینی زندگی همان یک نخ سیگار بعداز ظهر های پاییز است
شايد تنها عبارت شاعرانه ي اين شعر همين باشد كه:
زندگی همان یک نخ سیگار بعداز ظهر های پاییز است
مابقي شعر، عبارت و جمله هايي ست كه شاعرانگي ندارد. در اين سطرها شما نه حرف مهم و تأثيرگذاري زده ايد و نه از تكنيك و فرم خاص و شگفت انگيزي و نه آرايه ادبي زيبايي بهره برده ايد. اين سطرها را اگر از حالت پلكاني خارج كنيم و پشت هم بنويسيم با يك متن يا يك نثر مواجه خواهيم بود.
دوست گرامي براي اين كه در سرودن شعر سپيد موفق تر باشيد، لازم است حتما شعر شاعران سپيد سرا مثل احمد شاملو، موسوي گرمارودي، سيد حسن حسيني و ... را زياد بخوانيد هم اين كه زياد بنويسيد و پس از نوشتن با نوشته ي خودتان زياد كلنجار برويد و آن را ويرايش و دستكاري كنيد تا به يك فرم مطلوب و قابل قبول دست يابيد.

منتقد : انسیه موسویان

متولد اول مرداد 1355 در مشهد كارشناس زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه فردوسي مشهد كارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه علامه طباطبائي شاغل در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با سمت کارشناس مسئول ادبیات کودکان و نوجوانان از سال 1374 تا کنون



دیدگاه ها - ۲
علی معتمدی » دوشنبه 09 اردیبهشت 1398
خیلی مفید بود. ممنون از راهنمایی شما خانم موسویان عزیز
انسیه موسویان » سه شنبه 10 اردیبهشت 1398
منتقد شعر
بزرگواريد دوست عزيز.

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.