سختی و سادگی شعر آیینی




عنوان مجموعه اشعار : آئینی
شاعر : زهرا صالحی


عنوان شعر اول : یادگار حیدر

روبه روصف بسته دشمن باردیگرلشگری
درنگاهش کینه ودردست داردخنجری
مکردرصفین قران رابه روی نیزه برد
کربلاهم دیده است این رابه شکل دیگری
مثل مولایم علی جنگیدنت هم محشراست
واردمیدان شدی گویی به پاشدمحشری
دشمنان اززوروبازویت تعجب می کنند
یادشان رفته است حتمایادگارحیدری
کارشان راساخته یک ضربه ی شمشیرتو
گرچه یاری نیست تنهایی خودت یک لشگری
چشم های دختری بااشکهایت ترشده
ترشده چشمان توبااشکهای دختری
شمرباخنجررسیدوروضه راازسرگرفت
روی نی منزل به منزل روضه هاداردسری

عنوان شعر دوم : امام علی

عالمی درمانددرپیچ وخم دنیاعلی نه
یک جهان افتادپای مشکلات ازپا,علی نه
نورشدزهراوروشن کردچشمان علی را
بعدزهراروی خوشی هم دیدازدنیاعلی, نه
تافلانی رابه عنوان خلیفه برگزیدند
روبه رویش یک به یک زانوزدنداماعلی نه
پادشاهی می بردازیادیوسف آشنارا
هرعزیزی می بردازخاطرش ماراعلی نه
بی توسل هیچ معنایی نمی یابدتوکل
جای یاعالی است قطعادرکناریاعلی نه؟
ازپل باریک لرزان پرازبیم نفسگیر
هرکه تنهاردشودمی افتداماباعلی نه

عنوان شعر سوم : سوره کوثر



نازل شدی ازعالم برتر,شناختم
باهل اتی وسوره ی کوثرشناختم
توصیف توست ایه ی تطهیر,پس تورا
ازهرچه پاک ازهمه برترشناختم
وقتی که پیش پای توبرخاست مصطفی
قدرتورابه مرتبه بهترشناختم
گفتندقدر,قدرشناس مقام توست
پس قدرراهزاربرابرشناختم
رفتی و آه ,چاه به حال علی گریست
تامن عمیق تربشوم درشناختم
نقد این شعر از : آرش شفاعی
شعر آیینی سرودن سخت است و ساده است. ساده است به این دلیل که شاعر محدودۀ مشخصی برای سرودن برای خود تعریف کرده است. از این محدوده اگر بیرون نزد و حواسش به شعرش باشد، با توجه به بافت انبوه مخاطبان شعر آیینی احتمال پیدا کردن مخاطبان زیاد برایش ساده تر و دردسترس تر است. اما سخت است و این سختی در نگاه اول به چشم نمی آید. شعر آیینی گفتن برای شاعری که هم به خود شعر و هم به محتوای شعر تعهد دارد، سخت است. اولاً شاعر باید اثری بیافریند که خودش بتواند پشت آن به عنوان یک شعر خوب و درست و کامل بایستد. ثانیاً باید حواسش باشد که به خاطر سرودن شعر، یک سری اصول را از دست ندهد یعنی کاری نکند که مخاطب بخاطر خواندن شعرش و احسنت گفتن به او دچار معصیتی شود که نقض غرض است. شاید شما هم شعرهایی را شنیده باشید که قرار است مخاطبان شعر آیینی را تحت تأثیر قرار دهد اما برای دست یابی به این هدف، ائمه(ع) را به صورت مستقیم یا غیرمستقیم هدف وهن قرار می دهد. مثلاً قرار است دربارۀ حضرت زینب(س) شعر بگوید اما ایشان را در شعر شکست خورده نشان می دهد. درست است که حضرت در ماجرای کربلا فرزندان و برادرانش را از دست داد اما ایشان خود می گوید که در کربلا جز زیبایی ندیدم چرا که ایشان به راز و رمز و هدفی که پشت شهادت ظاهری افراد است، واقف بوده است. شعرهای آیینی خانم صالحی از این لحاظ قابل تقدیر است. او در شعر هرچه دیده است، بزرگی، مجد و عظمت ائمه(ع) بوده است. در این شعرها تصویری نمی بینید که در آن حضرات ائمه(ع) مورد وهن قرار گرفته باشند. شاعر به وجه حماسی زندگی ائمه(ع) توجه کرده است و این توجه و دقت مضمونی قابل تقدیر است.
نکتۀ مهم دیگر این است که شاعر، شعر و زبان را هم مورد توجه قرار داده است. برخی کارهایی که شاعر در زبان انجام داده است نشان می دهد حواس او به خود شعر هم بوده است. مثلاً این تکرار که چه خوب در زبان نشسته است:
چشم‌های دختری با اشکهایت ترشده
ترشده چشمان توبا اشکهای دختری
یا این استفادۀ خوب از ردیف:
رفتی و آه ، چاه به حال علی گریست
تامن عمیق تر بشوم درشناختم
از این گونه ریزه کاری‌ها در زبان شعرهای شاعر، کم نیست و همین ما را به غزل‌های آیینی خود امیدوار می‌کند.

منتقد : آرش شفاعی

شاعر، منتقد و روزنامه نگار. متولد 1354 در مشهد، دانشجوی دکترای علوم ارتباطات اجتماعی و دبیر سرویس فرهنگ و هنر روزنامه قدس.



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.