شهود و شاهد




عنوان مجموعه اشعار : این آثار چاپ نشده‌اند
شاعر : محمدعلی گله‌بچه


عنوان شعر اول : ۱
گوزن
هر شاخ‌اش هایکویی ست
به زبان ژاپنی!

عنوان شعر دوم : ۲
آب شده است
مادری بر این مزار
تارک نمناک موزائیک‌ها

عنوان شعر سوم : ۲
عروس‌کشان دارند
درختان گز
اول صبحی
جمع شده‌اند دور خانه‌ی سیمانی
نقد این شعر از : علیرضا بازرگان
به قرینه¬ی کلمه¬ی هایکو در شعر اول و حال و هوای دو شعر دیگر می توانیم بگوییم شاعر خوش ذوق این شعرها قصد هایکوسرایی داشته است. درباره¬ی هایکو در همین پایگاه پیش از این دو یادداشت خواندنی از دکتر اسماعیل امینی و حمیدرضا شکارسری به ترتیب به نامهای «کاریکلماتور، هایکو، شعر کوتاه » و «معمای هایکو »منتشر شده است. شاعر عزیز این سه هایکو و دوستان دیگری که یادداشت حاضر را می¬خوانند می توانند در آن دو، نکات مفیدی را بیابند و مطالعه کنند. در اینجا اما درباره هایکو به ذکر سطرهایی از فرهنگ اصطلاحات ادبی سیما داد بسنده می کنیم :
هایکو برخورد آنی شاعر را با شیئی یا صحنه ای طبیعی و حتی پیش پا افتاده، منعکس می کند؛ شاعر با دیدن شیء یا صحنه ای خاص دفعتاً به تجربه ای شهودی دست می یابد و به ادراکی عمیق از هستی و جان آن شیء یا صحنه می رسد. شعر هایکو رابطه ی تنگاتنگی با آیین ذن در فرهنگ خاور دور و ژاپن دارد. ذن نوعی تربیت ذهنی است که به موجب آن انسان به نوعی اشراق و ادراک عمیق نسبت به هستی دست می یابد و این ادراک خاصیتی شهودی دارد که فارغ از معیارهای عقل و منطق عادی عمل می کند و از درون انسانی بصیر برمی جوشد و برمی شکفد. هایکو این تجربه ی شهودی را به گونه ای فشرده با همان کیفیت لحظه ای و زودگذرش در تصویری که ارائه می دهد متجلی می سازد.
با توجه به آنچه خواندیم هر سه شعر بالاخص دو شعر اول هایکوهایی قابل تحسینند. هایکو دیدنِ شاخ های گوزن آشنا همان ادراک شهودیِ گوشه ای از هستی است که به شاعر دست داده است. یا در هایکوی دوم از دیدن خیسی سنگ مزاری دفعتاً به این نتیجه رسیدن که لابد مادری اینجا اشک ریخته است یا بیشتر، آب شده است. درباره ی سومی اما کمی حرف دارم. علاوه بر اینکه خانه سیمانی در این شعر نقشی ایفا نمی کند و حشو است. مشاهده حضور متراکم درختان درختان گز چگونه توانسته است شاعر را به شهود عروس کشان برساند محل سوال است. شاید اگر به جای اول صبحی فصلی ذکر می شد که درختان گز گل می دهند این شهود، شاهدی هم پیدا می کرد.
هایکو در زبان اصلی اش- ژاپنی- البته صرفاً متکی به خیال نیست و بهره هایی هم از زبان و موسیقی دارد. درست است که مجبور نیستیم تعداد 17 هجای آن را در شعر فارسی رعایت کنیم اما به همان میزان، مختار هم نیستیم که از امکانات زبانمان چشم بپوشیم. بازی با صوت و صورت کلمات و انواع جناس در زبان اصلی هایکوها گزارش شده است که از زیبایی آنها به حساب می آید و در هایکوهایی که به زبان فارسی هم نوشته می شوند می توانند به کار شاعر بیایند.

منتقد : علیرضا بازرگان

تولد: ۱۳۵۰ زنجان تحصیلات: مهندسی عمران سوابق ادبی: آغاز فعالیت‌های ادبی از اوایل دهه‌ی هفتاد تاسیس و مدیریت انجمن‌های ادبی در زنجان مدیریت صفحات ادبی مطبوعات در زنجان انتشار شعر و نقد در مطبوعات برگزاری کارگاه‌ آموزشی شعر و نقد در زنجان انتشار مجموعه‌ی شعر «سر در نمی‌آورم» در سال ۱۳۸۰ مسؤول واحد ادبیات حوزه هنری زنجان سال ۱۳۸۰ داور جشنواره‌های شعر استانی و کشوری ترجمه‌ی شعر و داستان کوتاه از زبان فرانسه



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.