تأمل در ساختار روایت




عنوان مجموعه اشعار : ندارم
شاعر : گیسو رومی


عنوان شعر اول : غذای همیشگی
تقدیم به مرحومه دکتر نعیمه قربانژاد

غذایی که دوست داری و میپزم
همون عطری که خواستی و میزنم
میخام امشب و پیش تو باشم و
که فردا نرنجی تو از رفتنم

دلم تنگ این خونه میشه ولی
مبادا که دلتنگ من شی یه وقت
نمیخام که جام خالی باشه بگو
بگو تا خیالم بشه تخت تخت

من اونور همیشه به فکر توام
تو اینور دعام کن دعام کن دعا
منم قول میدم عزیز دلم
یه وقتایی تو خواب و رویا بیام

مگه چیشده من همونم فقط
دیگه مو ندارم ببافی برام
چرا بیخودی بغض کردی آخه
میبندم نبینی غم و تو چشام

لباسات کنارم قدم میزنن
هوا عطرتو هی نفس میکشه
نگاه پر از مهربونی تو
داره دور قلبم قفس میکشه

گذشت و گذشت و گذشت و گذشت
تموم گذشته مثل خواب شد
خیال کن منم خواب و رویا بودم
خیال تو که نقش بر آب شد

ببخشید که حرف تموم شبام
پر از گریه و ناله و درد شد
بخند و بدون تا ابد باتوام
دیگه گریه بسه،غذات سرد شد

عنوان شعر دوم : .
.

عنوان شعر سوم : .
.
نقد این شعر از : پانته آ صفائی
شاعر این اثر، به گواهی شناسه‌ٔ ایشان در پایگاه نقد شعر، بسیار جوان هستند و مدت زیادی هم از اولین تجربه‌های شاعرانه‌شان نمی‌گذرد. بنابراین توانایی‌شان در سرودن شعر موزون، انتخاب کلمات و ساختن تصویرهای مناسب شعر امروز، بسیار ارزشمند است. و البته برخی لغزش‌ها و بی‌تجربگی‌ها هم کاملاً طبیعی است. اما از آنجا که قرار داریم مجال نقد را بیشتر به یادآوری قوّتها و تقویت ضعفهای آثار بگذرانیم، از صحبت دربارهٔ توانایی‌های ایشان چشم می‌پوشیم و به بررسی دقیق‌تر اثر می‌نشینیم.
اولین مطلبی که لازم می‌دانم در آغاز راه یادآوری کنم و بر آن پای بفشارم، لزوم توجه به نگارش صحیح -حتّی در متن‌های محاوره- است.
شکل محاوره‌ای کلمات نباید به گونه‌ای نوشته شود که هویت کلمه فراموش شود. در مخفف کردن، فقط حروفی که دچار تخفیف شده‌اند حذف می‌شوند نه همهٔ حروف ناخوانا! مثلاً ما اجازه نداریم کلمهٔ "خواب" را در زبان محاوره "خاب" بنویسیم. بنابراین مخفف "می‌خواهم" هم باید به صورت "می‌خوام" دربیاید نه به شکل "می‌خام"! بنابراین بهتر است مثلاً مصراع اول اثر به این شکل نوشته شود: "غذایی که دوست داریو می‌پزم" و مصراع سوم هم به این شکل: "می‌خوام امشبو پیش تو باشم و".
رای مفعولی، یعنی "و" بهتر است که به مفعول وصل شود تا با واو ربط اشتباه گرفته نشود. کلمه‌های مستقل را نباید در محاوره‌نویسی به هم وصل کرد. عبارت "چی شده" یا در واقع "چه شده"، از دو کلمهٔ مستقل تشکیل شده که در محاوره هم باید به صورت مجزّا نوشته شوند. به طور کلی باید توجه داشته باشیم که شکل و نگارش متن ما تا حد امکان به نگارش متون رسمی و معیار نزدیک باشد چون زبان ابزار مفاهمه و تفاهم است و اگر بنا باشد هر کسی کلمات و جمله‌ها را آن‌طوری که ترجیح می‌دهد بنویسد، چیزی از این قرارداد اجتماعی باقی نمی‌ماند تا باعث شود ما منظور یکدیگر را بفهمیم.
نکتهٔ دومی که دربارهٔ این اثر به ذهنم رسید این بود که نوعی پریشانی بی هدف در ساختار کلی روایت به چشم می‌خورد که باعث می شود خواننده به فضای حسی مورد نظر شاعر دست نیابد. تا بند چهارم، آن که قرار است برود، راوی اثر است، کسی که نقشی زنانه- مادرانه برای مخاطب سخنانش دارد. ولی در بند پنجم آن که رفته و غایب است دیگر راوی نیست، راوی آن دیگری است که مانده و دارد با لباسهای شخص غایب قدم می‌زند. واضح است که این تغییر راوی بدون زمینه‌چینی ساختاری و محتوایی صورت گرفته و در خدمت متن نیست و ایراد اصلی هم همین جاست. با این روال، در بند ششم، خواننده نمی‌داند که با راوی نخست طرف است یا با راوی اخیر، هر چند که به نظر می‌رسد در بند آخر دوباره راوی، همان راوی اول، یعنی شخصی است که سفر کرده. گاهی چنین آشفتگی‌هایی را در روایت‌های مدرن هم می‌بینیم ولی در آن روایت‌ها آشفتگی هم در خدمت متن و ساختار روایت است، بنابراین خوب است که دوستان جوان ما، در این زمینه دقت و مطالعهٔ بیشتری داشته باشند.
در پایان مصراع سوم بند آخر، یک واو ربط برای پر کردن وزن آمده که حضورش از نظر دستوری هیچ توجیهی ندارد. این واو را به راحتی می‌توان حذف کرد و مصراع را به شکلی تغییر داد که مشکل دستوری نداشته باشد، مثلاً: "می‌خوام امشبو در کنارت باشم"
در بند ششم هم کلمهٔ "مثل" در وزن نمی‌گنجد و باید به همان صورتی که خوانده می‌شود -یعنی "مث"- در متن بیاید.
باید یادآوری کنم که این اثر آغاز و پایان خیلی خوبی دارد، زبان، کاملاً امروزی و روان است و صمیمیت و توانایی شاعر در تصویر حالات روحی قابل تحسین است.
در پایان برای دوست جوانمان آرزوی روزهایی روشن دارم و امیدوارم که با تلاش و مطالعهٔ مستمر به قله‌های موفقیت دست یابند.

منتقد : پانته آ صفائی

متولد 1359 بروجن. دارای مدرک مهندسی مکانیک از دانشگاه کاشان و دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.