نگاه تازه در شعر آييني



عنوان مجموعه اشعار : اناری برای زلیخا
عنوان شعر اول : روز دهم
زمان خلقت جبریل و آدم و هواست
اگر چه عصر غم انگیز و تلخ عاشوراست
درست لحظه ی میلاد اولین باران
فرات تشنه به تسلیم مسک یک سقاست
کجاست چشمه ی تطهیر آتش ابراهیم
که دور سنگر خورشید فتنه ای برپاست
هزار خطبه به سنجاق موی شب بستند
هزار دشنه ی خونریز روی آن دریاست
کنار خار بیابان ستاره می افتد
گمان کنم دف خورشید بر لبش غوغاست
که ابر دوخته بر نی دوان شده است زنی
هنوز شرح غمش بر زبان محمل هاست
اگر چه توبه ی آدم قبول شد امروز
به دوش زخمی هر خار باری از من هاست
نجات حضرت یونس نجات یوسف و نوح
نجات بخش جهان روز سرخ عاشوراست

عنوان شعر دوم : تنهایی
پلنگم ماه را با دیدنم دیوانه خواهم کرد
من امشب با تو از نو شرح این افسانه خواهم کرد

عنوان شعر سوم : ادامه
تو بر من راه بستی من یقین دارم که می دانی
که من کنکاش را در خانه ات دزدانه خواهم کرد
چه اسفندی برایم دود کردی چشم عاشق خیز
من از این تو ت و از آن چسم ها پروا نخواهم کرد
پس از هر گریه همچون وحی چیزی در دلم می گفت
شبی در پیش چشمت موی خود را شانه خواهم کرد
سلام استاد شرمنده الان کاری پیش آمد و از شعر سوم وقت نداشتم. لطفا منتشر نگرددـ
نقد این شعر از : انسیه موسویان
دوست با ذوق! خانم كيميا نصيري راد، دو غزل ارسالي شما را خواندم. غزل اول، درباره ي واقعه ي عاشوراست و در زمره ي اشعار آييني قرار مي گيرد. در هر دو غزل نشانه هايي از استعداد و قريحه ي شاعرانه ي شما مشاهده مي شود. ارجاعات برون متني و اشاره هايي كه به وقايع وشخصيت هاي تاريخي در اين شعر آورده ايد نشانگر وسعت اطلاعات شماست. اين شعرها نشان مي دهند كه شما مقدمات سرودن شعر كلاسيك به ويژه غزل را مي دانيد اما دانستن و شناخت اين مقدمات، تازه ابتداي راه است. از آن پس بايد بكوشيد تا ظرايف و دقايق شعر را بشناسيد و رعايت كنيد و نسبت به موضوعات گوناگون، حرف تازه و نگاه جديد و متفاوتي در شعرتان داشته باشيد. به عنوان مثال پيرامون موضوعي چون عاشورا، شاعران زيادي شعر سروده اند پس اگر قصد داريد درباره ي اين موضوع شعر بسراييد، براي تاثير گذاري و ماندگاري بيشتر شعرتان، بايد از زاويه ي جديدي به اين موضوع بنگريد. نمي دانم مطالعاتتان در زمينه ي شعرهاي آييني چه ميزان است. در هر صورت توصيه مي كنم شعرهاي شاعران مطرح و برجسته ي كهن و معاصر را كه در اين حوزه قلم زده اند با دقت و تأمل بخوانيد و از تجربيات آن ها بهره بگيريد.
نكته اي كه در مورد غزل نخست بايد اشاره كنم، اين است كه در برخي بيت ها ارتباط هاي قوي و محكمي ميان دو مصراع وجود ندارد. قطعا در ذهن شما اين پيوند و ارتباط وجود داشته اما در شعر، مقدمه و تمهيدي براي ايجاد اين ارتباط يا نشان دادن آن به مخاطب نينديشيده ايد. گاهي نيز تشبيهات و تركيباتي خلق كرده ايد كه مبناي محكمي ندارند. به عنوان مثال اين بيت را ببينيد:
کنار خار بیابان ستاره می افتد
گمان کنم دف خورشید بر لبش غوغاست
ميان « افتادن ستاره در كنار خار بيابان » و « غوغا بودن بر لب خورشيد» چه ارتباطي ست؟ علاوه برآن، وجه شباهت خورشيد و دف ( به جز گرد بودن هر دو) چه چيزي ست؟ مي دانيد كه لازم است وجه شباهت از ميان بارزترين و برجسته ترين صفات و ويژگي هاي مشبه و مشبه به انتخاب شود. دوباره در همين مصراع يك بيان استعاري هم آورده ايد. ( تجسمِ داشتنِ لب براي خورشيد) حالا ببينيد كه نسبت دادن لب به دفِ خورشيد چه تركيبي ست و آيا مي تواند زيبايي آفرين و كمك كننده به معنا و مفهوم شعر است؟
شعر دوم شما ظاهرا ناتمام است. شما توانسته ايد به خوبي از عهده ي رعايت وزن طولاني و روايي كه براي آن انتخاب كرده ايد بر آييد. اما زبان شعر در برخي بيت ها دچار ضعف است. مثلا در اين مصراع:
که من کنکاش را در خانه ات دزدانه خواهم کرد
فعل اين جمله « كنكاش كردن» و يك فعل مركب است و حتما مي دانيد كه آوردن حرف «را» ميان دو بخش يك فعل مركب غلط است. ما « كنكاش كردن» داريم، نه «كنكاش را كردن»!
دوست گرامي، زبان از عناصر اصلي و بسيار مهم شعر است و اگر ضعف داشته باشد، ساير عناصر شعر هم تحت تأثير آن قرار خواهند گرفت و زيبايي و نقاط قوتشان ديده نخواهد شد. منظور ما از زبان در اين بحث، مجموعه ي واژه ها و ساختار خاص آن هاست كه براي بيان انتقال مفهومي خاص انتخاب مي شوند. پس زبان شعر را جدي بگيريد. در فرصت هاي بعدي كه متن كامل اين شعر را فرستاديد، بيشتر و دقيق تر درباره ي آن گفت و گو خواهيم كرد. شاد و پيروز باشيد.

منتقد : انسیه موسویان

متولد اول مرداد 1355 در مشهد كارشناس زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه فردوسي مشهد كارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه علامه طباطبائي شاغل در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با سمت کارشناس مسئول ادبیات کودکان و نوجوانان از سال 1374 تا کنون



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.