آن‌گاه جزییات




عنوان مجموعه اشعار : آسانشعر
شاعر : یحیی سلطانی


عنوان شعر اول : شامّه قوی
به دریچه ی مشامم نرسیده بوی کویت
نگرفته گوش تنگم ثمراتِ گفتگویت

تو هزار رشته داری که ندیده چشم کورم
ببر این سیاه شب را که من از سپیده دورم

به تفحصِ خیالی نرسد نظر به جائی
به یقین من بگنجان که سعادتی ، همائی

تو نه کاهی و نه کوهی که ببینمت به ظاهر
ششمین حسم بگوید که تو زنده ای و ناظر

دَمِ صبح و ظهر و شامت به تو میکنم رجوعی
بپذیر از این غلامت دو کلام هر رکوعی

به خودت قسم که سروی و همیشه ناز ِ نازی
نشود به خارهای لب جویتان نیازی

همه جا حضور داری به کجا روم سراغت
بروم خودم بجویم بشوم خسی به باغت

برسان به اطلاعم کمی از رموزِ دینت
که بدانم و بجنگم بر علیه مشرکینت

اگر از کنار دریای ِ تو قطره ای بنوشم
خزر و مدیترانه به پشیز می فروشم

فَعَلاتُ فاعِلاتُن ، فَعَلاتُ فاعِلاتُن
به منِ نرفته مکتب هنرِ رُباب عطا کن

دهنم تپق زد امّا سرِ حرف و نغمه وا شد
نفسم به عشق داود پیمبرت رسا شد

بده قدرتی مضاعَف ، برسد به قلّه فکرم
که ببالم و بنازم به کتاب صدق و بِکرم

**************************

یحیی سلطانی
@easypoem

عنوان شعر دوم : ش
ش

عنوان شعر سوم : ش
ش
نقد این شعر از : فریبا یوسفی
شاعر در یک مثنوی دوازده بیتی درجه‌ای از توانمندی‌ها و ذوق شعری خود را نمایان ساخته است. شعر ایشان در قالب مثنوی مضمونی تغزلی و عارفانه دارد و تعداد ابیات محدود آن، همچنان که در روزگار ما رایج شده است، از چارچوب تعریف‌شدۀ سنتی پیروی نمی‌کند. گاهی حتی مثنوی‌هایی با تعداد ابیاتی کمتر از این نیز در این روزگار دیده‌ایم و از منظر محتوا نیز، مثنوی، با گذشته تفاوت‌هایی یافته است. رویکرد محتوایی این قالب در گذشته بیشتر پند و حکمت و معارف بوده است و البته مثنوی‌های عاشقانه نیز بخشی از ادبیات سنتی را به خود اختصاص داده‌اند.
وزن این شعر از اوزان رایج غزل است و در مثنوی کاربرد کمتری داشته است. با این احوال، امروزه بسیاری از چارچوب‌های گذشته برداشته شده است و شعرها با رهاشدن از برخی بندها در رسیدن به فرم‌های تازه‌تر و تعریف‌های کامل‌تری از شعر تلاش می‌کنند.
این شعر نیز با چنین رویکردی سروده شده است و شاعر آشنایی و تجربۀ خود در سرودن شعر موزون را به نمایش گذاشته است. بارها دربارۀ شعرهای موزون از شاعران دیگر نوشته‌ام که در شعر کلاسیک تنها به رعایت وزن و کاربرد سالم ردیف یا قافیه بسنده نکنند. دربارۀ این شعر نیز بر این نکته تاکید می‌کنم که شعر صرفا رعایت این اصل موسیقایی نیست، بلکه پس از موسیقی و فارغ از آن، لازم است به عناصر مهم‌تری مانند ساختار و برقراری روابط هنری میان اجزاء شعر نیز توجه داشت. همچنان که به زبان شعر و تخیل و تصویر نیز نمی‌توان بی‌اعتنا ماند.
در این مثنوی به برخی نکات اشاره می‌شود:
در بیت چهارم، دومین مصرع توجهی در تلفظ کلمۀ «حسم» نیاز دارد. اگرچه کلمۀ «حس» تشدید ندارد اما در ترکیب‌ها معمولا برای سهولت تلفظ با تشدید ادا می‌شود.
ششمین حسم بگوید که تو زنده ای و ناظر
در بیت بعدی نیز به نظر می‌رسد برخی پسوندها نقش دستوری خاصی ندارند و تنها به ضرورت کامل کردن موسیقی حضور یافته‌اند. از جمله ضمیر «ت» در «شامت» و حرف «ی» در کلمۀ «رجوعی». حذف این دو حرف از نظر دستوری نقص یا خللی در این مصرع ایجاد نمی‌کند. ضمن این که در مصرع بعدی، تنگنای وزن اجازۀ حضور حرف «در» را به شاعر نداده است در حالی که جمله از نظر صحت نحوی به این حرف نیاز دارد (دو کلام در هر رکوعی):
دَمِ صبح و ظهر و شامت به تو میکنم رجوعی
بپذیر از این غلامت دو کلام هر رکوعی
به این بیت هم لازم است از منظر بهره‌گیری از کلمات و استفادۀ صحیح نحوی از آن‌ها دقت شود:
همه جا حضور داری به کجا روم سراغت (به کجا روم سراغت جملۀ فصیحی نیست)
بروم خودم بجویم بشوم خسی به باغت (بروم خودم بجویم کژتابی دارد: بروم خودم را بجویم؟ بروم خودم تو را بجویم؟ و البته با مصرع قبلی این معنا نزدیک‌تر به نظر می‌رسد. بشوم خسی به باغت نیز جملۀ امروزی و فصیحی نیست.)
در مصرع دوم بیت بعد، به دلیل خارج شدن «ع» از تلفظ (در کلمۀ علیه) وزن دچار اختلال است:
که بدانم و بجنگم بر علیه مشرکینت
همین‌طور در این مصرع نیز حرف «ع» در کلمۀ «عطا» به ضرورت وزن، تلفظ نمی‌شود و از نظر موسیقایی باید این حرف که جزء کلمه است حتما به درستی ادا شود:
به منِ نرفته مکتب هنرِ رُباب عطا کن
دقت‌هایی در ترکیب‌سازی نیز لازم است و وسواس در گزینش کلمات و ساخت ترکیب‌ها همواره سبب تقویت زبان شعر خواهد شد. «کتاب صدق» و «کتاب بکر» در این مصرع که بیت پایانی شعر نیز هست و می‌تواند قدرت اثرگذاری شعر را بالاتر ببرد، با وسواسی هنری انتخاب نشده‌اند:
که ببالم و بنازم به کتاب صدق و بِکرم
شاعر محترم این مثنوی در ابیات این سرودۀ خود، نشان داده است که بر کلیات شعر دقت دارد و برخی جزییات و ظرایف را نیز می‌تواند به راحتی بشناسد و در رفع کاستی‌های آن بکوشد.
با آرزوی موفقیت برای ایشان.

منتقد : فریبا یوسفی

 شاعر، نویسنده، منتقد ادبی تولد: 22مهرماه 1349، تهران تحصیلات: فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران آثار و فعالیت‌ها: ـ مجموعه شعر "حالا تو"، نشر تکا، 1387(برگزیده جایزه ادبی پروین اعتصامی( ـ "تا روح تنهای تن‌ها"، مجموعه ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.