یکی از کوزه‌ها ترک داشت




عنوان مجموعه اشعار : عاشقانه ها...
شاعر : علی سلیمی قلعه تکی


عنوان شعر اول : موج آخر...
موج اول:موج سنگین نگاهت
موج بعدی:موج سرد بغض و آهت
آتش شده بود و از زبان می بارید؛
موج آخر:طعنه های گاه گاهت

عنوان شعر دوم : اجرای تمام...
با غم،《 کمدی_درام》 اجرا کردم
موسیقی بی کلام اجرا کردم
میگفت به من:نمیتوانی آقا!
دلخور شدم و تمام... اجرا کردم

عنوان شعر سوم : طریق بسمل شدن...
زن زمزمه ی منعکس یک ماه است
سیلاب بلند روی بسم الله است
زن آینه ی طریق بسمل شدن
خورشید به دست بازوان ماه است
نقد این شعر از : علی رضا احرامیان پور
یکی از کوزه‌ها ترک داشت
ابتدا درودتان می‌گویم
بسیار خوشبختم که با شاعر جوانی مواجهم که دغدغه شعر و ادب در او وجود دارد. پیشاپیش- اگرچه بی‌تقصیرم – از این بابت عذرخواهم که با وجود تذکرت مبنی بر اینکه شخصی خاص از دوستان منتقد، شعر شما را نقد کند، این وظیفه به من واگذار شده است.
حکم رباعی- چنانچه بزرگان ما گفته‌اند – دریا را در کوزه گنجاندن است. این به معنی سختی کار و حساسیت ویژه‌ای است که شاعران رباعی‌سرا دارند. بیهوده نیست که از خیام تنها چند رباعی مختصر به‌جامانده که البته با آن، عالمی را به هم می‌زند و جهانی را متاثر از اندیشه و جهان‌بینی خود می‌کند.
در دنیای ادبیات، رویکرد شاعران با رباعی به دو گونه است؛ برخی، رباعی را مانند سایر قالب‌ها گاهی تجربه می‌کنند تنها با این هدف که جنسشان جور باشد یا بگویند ما هم دستی به رباعی داریم. اما بعضی مثل خیام صرفاً به این قالب و ظرفیت فراوان آن به‌عنوان یک حوزه تخصصی نگاه می‌کنند. در روزگار معاصر هم داریم شاعرانی که به‌صورت تخصصی به مقوله رباعی پرداخته‌اند مثل ایرج زبردست یا بیژن دایی چی(ارژن). من اگرچه نتوانستم سایر ارسال های شما را ببینم تا بدانم برخوردت با رباعی از کدام نوع است. اول یا دوم؟ با این حال چون در این فرصت، سه قطعه کوتاه از شما به دستم رسیده که دوتایش کاملاً رباعی است مختصری در این باب یادآوری می‌کنم.
در مورد شعر اول (موج اول) نمی‌دانم چگونه باید ارزیابی کرد؟ زیرا سه مصراع اول، دوم و چهارم آن با وزن" فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن" است و تنها مصراع سوم وزن رباعی ( مفعول مفاعلن مفاعیلن فع) دارد. اینکه این را باید به حساب لغزش شاعر قرار داد یا عملی آگاهانه است نمیدانم... که اگر آگاهانه است باید پرسید که با چه منطق و اصولی شکل گرفته است. اما حس من می‌گوید شاعر بنا داشته رباعی بسراید ولی در نیمه راه، وزن مصراع‌ها را گم کرده است.
در دو شعر دوم و سوم: کوبندگی مصرع چهارم که از ویژگی‌ها یا ممیزه‌های رباعی است کمتر به چشم می‌خورد. قاعده در رباعی این است که سه مصراع زمینه‌سازی کنند تا حرف نهایی و اصلی در مصراع چهارم زده شود اما متأسفانه در این دو شعر با چنین امری مواجه نیستیم.
در رباعی‌های شما نگاه امروزی از نظر زبانی و فرمیک وجود دارد. این البته خوب است و می‌تواند ابن قالب هزار ساله را پویاتر و به‌روزتر نشان دهد؛ اما همانطور که قبلاً گفتم مسئولیت سراینده رباعی از این بابت خیلی سخت است. استفاده از عناصری مثل" کمدی - درام" اگرچه شعر را امروزی می‌کند اما در صورت کارکرد نادرست و غیرادبی از آن، به ساحت رباعی لطمه می‌زند. معتقدم روی مصراع چهارم رباعی دوم حتماَ کار کنید.
اما رباعی سوم: انتخاب واژگان و تصاویر و کنار هم نهادن آنها شاید اصلی‌ترین چالش یک شاعر در سرودن هر نوع شعری باشد. یعنی باید واژگان و عناصر و اجزای تشکیل دهنده یک جمله با هم متناسب باشند تا در دریافت معنی به هم کمک کنند. با این توضیح؛ رباعی سوم را مصراع به مصراع مرور می کنیم.
مصراع اول: آیا ماه زمزمه دارد که زن زمزمه منعکس او باشد؟ چه تصویری پشت این مصراع قرار دارد.
مصراع دوم: ارتباط زن با بسم الله و سیلاب ( اگر درست خوانده باشم به معنای هجا یا بخش و نه سیلاب به معنی سیل ویرانگر باشد) چیست؟
مصراع سوم: بسمل زدن با خورشید و ماه چه نسبتی دارد؟ این تصویر چه چیزی را القا می‌کند، ضمن آنکه بسمل اسم و به‌صورت فعل درست نیست. از طرفی دست و بازو نیز اضافه اشتباهی است.
در یک جمع بندی مختصر: در شما روح شعر و سرودن به تمام معنا وجود دارد. باید در این مسیر نورانی بسیار تلاش کنید. کتاب بخوانید و رمز و راز بین کلمات و تصاویر را به دقت واکاوی کنید. یادتان باشد که حس سرودن یک چیز است و چگونه سرودن یک چیز دیگر.
دیگر ملالی نیست جز انتظار اشعاری زیبا که امید است به زودی زود، دیدارش میسر شود.
باقی بقایتان

منتقد : علی رضا احرامیان پور

متولد 9 آذر 1348 ش در یزد. از خانواده ای شعر دوست و شاعرپرور. پدرش استاد کاظم احرامیان پور متخلص به "شاهد" از شعرای پیشکسوت یزد است. علی رضا از نوجوانی به سرودن پرداخت و پنج سال متوالی برگزیده شعر دانش آموزی کشور بود. او بعدها دبیر شورای شعر یزد شد و ...



دیدگاه ها - ۲
علی رضا احرامیان پور » جمعه 07 دی 1397
منتقد شعر
ممنون
علی سلیمی قلعه تکی » یکشنبه 25 آذر 1397
از نقد هدفمند شما سپاسگزارم. قافیه ی مصراع اول آه است و اشتباه تایپی است.

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.