كوتاه سرايي را ساده نگيريم




عنوان مجموعه اشعار : پنجره
شاعر : سید مهدی منتظری


عنوان شعر اول : شماره ى ١
واژه هاى نزاده
-يكايك-
از زهدان چشم
بر مزار خاطرات
قطره قطره
مى چكند

عنوان شعر دوم : شماره ى ٢
يك "يك" مى ميرد
و آنگاه جمجمه ها
تولد "صفر"ى ديگر را
به ضيافت مى نشينند

عنوان شعر سوم : شماره ى ٣
چون تندرى
كه مى خروشد به پنجره
ناگهانِ تو
تنهايى مرا شكست
نقد این شعر از : انسیه موسویان
در ميان سروده هاي آقاي منتظري كه تا كنون براي پايگاه نقد ارسال كرده اند، تنوع زيادي به چشم مي خورد؛ از غزل هاي نخستين ايشان گرفته تا شعرهاي نيمايي بلند و شعرهاي سپيد كوتاه. يك مرور كوتاه بر كارنامه ي شاعري اين دوست خوش ذوق و گرانقدر، نشان مي دهد كه به هيچ وجه توقف نداشته اند و كارهاي تازه ترشان نسبت به سروده هاي اوليه، آشكارا در مرتبه اي بالاتر قرار دارد و اين جاي اميدواري ست.
البته در ميان شعرهاي ارسالي ايشان شايد بيشتر از همه ي قالب ها، شعرهاي سپيد كوتاه به چشم مي خورد. موج كوتاه سرايي در روزگار ما و استقبال شديد شاعران از اين گونه، حاصل شتاب زندگي امروز و ميل و گرايش طبيعي مخاطبان كم حوصله است و در اين مجال، فرصت پرداختن به اين مبحث نيست.
آنچه مسلم است اين است كه كوتاه سرايي آن هم در قالب سپيد، در نگاه اول كاري ساده، پيش پافتاده و راحت به نظر مي رسد اما بايد دانست كه در بسياري از اين كوتاه سروده ها، شعر به معناي واقعي اتفاق نمي افتد و آن ها در حد طرح، جملات قصار يا گزين گويه و يا روايت هاي كوتاه شاعرانه باقي مي مانند.
آنچه يك شعر كوتاه ناب را از قالب هاي غيرشاعرانه ي كوتاه جدا مي كند، علاوه بر كشف خلاقانه، تصوير شگفت انگيز و ايجاز شاعرانه، انديشه و درونمايه ي اثر است كه كه آن را در ذهن مخاطب ماندگار و تاثيرگذار مي كند. درست مثل قالب كوتاه شعر كهن فارسي يعني رباعي. در همه ي رباعي هاي موفق و ماندگار، با يك انديشه ي ناب يا يك دغدغه ي ارزشمند فكري و حتي گاه حضور يك حس عاطفي پر رنگ از سوي شاعر مواجه هستيم. چيزي كه بسياري از علاقه مندان به كوتاه سرايي در روزگار ما از آن غافلند.
به نظرم شعر اول آقاي منتظري علي رغم كوتاهي ظاهري آن، دچار اطناب است. دو واژه ي « يكايك» و « قطره قطره» تقريباً معناي مشابهي را مي رسانند. به علاوه، تركيب هاي « زهدان چشم» و « مزار خاطرات» خيلي خلاقانه و رساننده ي معنا نيستند.
انديشه و حرف شاعر در شعر دوم، ابهام دارد. چرا وقتي « يك» مي ميرد، جمجمه ها تولد «صفري» ديگر را به ضيافت مي نشينند؟ من به شخصه پيام شاعر و انديشه ي اصلي شعر را دريافت نكردم.
اما شعر سوم به نظرم زيباتر و تاثيرگذارتر است. شباهت «تندر» و خروشيدن آن با « ناگهان ِ تو» و « شكستن تنهايي» زيبا و قابل درك است و ذهن مخاطب را به لحاظ عاطفي و حسي درگير مي كند. اين شعر مرا به ياد سطري از شعر سهراب سپهري انداخت:
... و تنهايي من شبيخون حجم تو را پيش بيني نمي كرد...
سهراب هم حضور ناگهاني معشوق را به « شبيخون» تشبيه كرده است.
به هر روي، معتقدم نبايد شعر كوتاه را به هيچ وجه ساده بگيريم و سهل انگارانه از كنارش بگذريم. اين قالب به ظاهر سهل و ممتنع، در عين سادگي مي تواند بسيار دشوارباشد.
براي شاعر گرانقدر آرزوي پويايي موفقيت بيشتر دارم و منتظر شعرهاي تازه شان هستم.

منتقد : انسیه موسویان

متولد اول مرداد 1355 در مشهد كارشناس زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه فردوسي مشهد كارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه علامه طباطبائي شاغل در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با سمت کارشناس مسئول ادبیات کودکان و نوجوانان از سال 1374 تا کنون



دیدگاه ها - ۵
سجاد سبحاني » 16 روز پیش
با اجازه از سركار خانم موسويان ؛ در شعر دوم اگر مرگ "يك" را معلول وجود جمجمه در نظر بگيرم و وجه تشابه جمجمه با صفر كه هر دو توخالي هستند ؛ تا حدودي شايد نيت آقا سيد مهدي منتظري عزيز را متوجه شويم. البته جمجمه به تنهايي مي تواند استعاره از كساني باشند كه فاقد مغز و تعقل هستند و به تبع خوشنود از تولد صفر كه آنهم استعاره اي از پوچي است.
سید مهدی منتظری » 4 روز پیش
سلام، و عرض ارادت به جناب سبحانى گرامى. ضمن تشكر از توجه ظريف شما به سروده، شخصاً تصور ميكنم آنچه مهم است نه تك تك تفاسير از متنْ بلكه آن است كه اصولاً متنْ تفسيرپذير است يا خير. "نامعناپذيرى" براى شعر بزرگترين آفت است، در حالى كه "چندمعناپذيرى" هدف شعر است. سپاس و بدرود.
انسیه موسویان » 3 روز پیش
منتقد شعر
درود و سپاس از اظهار نظر و لطفتان.
سید مهدی منتظری » 17 روز پیش
سلام، و عرض سپاس. بسيار استفاده كردم. من ميتوانم توضيح و تفسيرى از سروده ى شماره ى ٢ به دست دهم، اما چه سود؟ شعر بايد خودْ تفسيرپذير باشد و به ذهن مخاطب تلنگر بزند. پس، احتمالاً اين شعر نارساست. اميدوارم باز هم از شما بخوانم. بدرود.
انسیه موسویان » 3 روز پیش
منتقد شعر
درود بر شما . بزرگواريد.

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.