بي رحمانه هرس كنيد



عنوان مجموعه اشعار : پاییز
عنوان شعر اول : چتر
باید مخترع چتر را
اعدام میکردند

برای احترام
به عاشقانی
که چشم انتظار
خیس شده اند


عنوان شعر دوم : گریه
بارانی ام خیس است

کدام ابر
از چشم بارید
سقوط کرد

کدام باران
در سپیده مه آلود
از کوچه گذشت
کدام کوچه
چشم بسته بود
وقتی باران می بارید...

کدام چشمت
کدامشان
گریان بود.

عنوان شعر سوم : پاییز
درخت رو به ماه می گریست
و ماه سو چشم هایش رفته بود

هر برگ که می افتاد
آه
تا خورشید پیش می رفت
خورشید پا پیش میگذاشت
صبح می شد
و رهگذر از خدا بی خبر
دلتنگی ها را
زیر پا
به خش خش می انداخت

پاییز می آمد
و اشک های درخت بند

هیچکس نفهمید
درخت
رو به ماه می گرید.
نقد این شعر از : انسیه موسویان
سه شعر «چتر» «گريه» و «پاييز» را خواندم شعرهايي كه سطرهاي درخشان، شاعرانه و خيال انگيزي دارند و ما را به آينده ي شاعرشان بسيار اميدوار مي كنند:
کدام کوچه
چشم بسته بود
وقتی باران می بارید...

درخت رو به ماه می گریست

خورشید پا پیش می گذاشت
صبح می شد...

به ياد دارم در نخستين سروده هايي كه براي ما فرستاده بوديد، تفاوت كلام عادي و كلام شاعرانه را پرسيده بوديد و من هم در پاسخ بريتان توضيحاتي نوشته بودم و نمونه هايي آورده بودم. امروز خوشبختانه با تلاش و پشتكار و مطالعه به مرحله اي رسيده ايد كه شعرهاي زيبايي مي نويسيد و سطرهاي فوق مصداق خوبي بر اين ادعاست.
اين نكته بسيار ارزشمند است اما هرگز به معناي متوقف شدن و كمتر مطالعه و تمرين كردن نيست؛ همه ي ما براي رشد و تعالي هر روز و هر ساعت نياز به تلاش و مطالعه و ممارست داريم و تا رسيدن به مرحله ي قابل قبول، راه درازي پيش روي ماست.
در مورد سه شعر ارسالي شما نكاتي هست كه در ادامه اشاره مي كنم.
شعر اول شما، بيشتر به متن يا گزين گويه شباهت دارد. اگر سطرهاي آن را از حالت پلكاني خارج كنيم، با يك متن كه چندان هم شاعرانه نيست رو به رو خواهيم شد:
"باید مخترع چتر را اعدام میکردند برای احترام به عاشقانی که چشم انتظارخیس شده اند"
نه زبان خيلي برجسته و شاخص است، نه حرف و كشف شاعر خيلي تازه و خلاقانه است و نه به لحاظ ساير عناصر شعري مثل موسيقي و عاطفه يا انديشه قوت و استحكام خاصي در آن به چشم مي خورد.
بر خلاف آن، شعر دوم ظرفيت و پتانسيل فراواني براي شاعرانگي دارد فقط حيف كه شعر دچاراطناب و حشو است و حرف زيباي شاعر در ميان آن توضيحات و حشوها گم شده است. به باور من ، همه ي توضيحاتي كه از سطر دوم به بعد تا اواخر شعر آورده ايد، زايد است. اگر من جاي شما بودم اين شعر را به اين شكل مي نوشتم:

بارانی ام خیس است؛
كدام چشمت
گريان بود؟

موجزتر زيباتر و تأثيرگذارتر نشد؟!
گاهي نياز به آوردن آن همه تصويرهاي شاعرانه ي خيال انگيز نيست و يك كشف زيبا را مي توان با نهايت ايجاز با ساده ترين واژه ها بيان كرد.
شعر سوم هم سطرهاي درخشان زياد دارد اما از مشكل اطناب و حشو رنج مي برد. پيشنهاد مي كنم يك بار ديگر با وسواس و دقت بيشتري آن را بخوانيد و دست به ويرايش و هرس آن بزنيد. آن وقت خواهيد ديد كه حاصل كار چقدر زيباتر و تاثيرگذار تر خواهد شد.
و اما سوالي كه پرسيده بوديد، بي ارتباط به همين بحث نيست. گفته ايد كه:
" در صورت امکان از آفت های شعری بگید و آرایه هایی که تکرارشون آفت میشه و شناخت کلمات برای جلوگیری از آفت شدن. شناخت درست شعر و استفاده از عناصر شعری که به چه شکلی باید باشد؟"
دوست عزيز، نمي توان فرمول مشخصي براي استفاده از آرايه هاي ادبي در شعر داد و يا تجويز كرد. قدر مسلم اين است كه آرايه هاي ادبي بايد در بافت شعر به شكل طبيعي بنشينند به گونه اي كه حضورشان توي ذوق نزند و يا زياد از حد نشود. شعر خوب شعري ست كه در آن همه ي عناصر، در حد تعادل رعايت شوند و با هم تناسب داشته باشند و همديگر را كامل كنند. افراط در به كارگيري هر عنصر ممكن است به شعر آسيب بزند. هرچه بيشتر شعر خوب بخوانيد و تمرين و ممارست كنيد، تاثير آن را در سروده هاي خودتان بيشتر خواهيد ديد. اين امر بسيار دشوار است و به مرور زمان اتفاق مي افتد. شعر حافظ و سعدي و ديگر بزرگان را با اين ديد بخوانيد و از آن ها بياموزيد.
سوال ديگر شما اين بود كه " کسی که قصد دارد شعر سپید و آزاد بنویسد تا چه حد باید به وزن عروضی مسلط باشد؟"
براي سرودن شعر سپيد و آزاد، دانستن و رعايت وزن عروضي نياز نيست اما تجربه نشان داده كه شاعراني كه ابتدا با سرودن شعر موزون شروع كرده اند، بعدها در سرودن شعر آزاد هم موفق تر بوده اند. چرا؟ به اين دليل كه لزوم رعايت وزن و تنگناها و ضرورت هاي آن در شعر، شاعر را پخته و آزموده مي كند و همين كلنجار رفتن ها با واژه ها هنگام سرودن شعر سپيد براي انتخاب كلمات مناسب و ايجاد موسيقي دروني در شعر بسيار به شاعر كمك خواهد كرد.
با آرزوي موفقيت و بهروزي براي شما، منتظر سروده هاي تازه تان هستيم.

منتقد : انسیه موسویان

متولد اول مرداد 1355 در مشهد كارشناس زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه فردوسي مشهد كارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه علامه طباطبائي شاغل در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با سمت کارشناس مسئول ادبیات کودکان و نوجوانان از سال 1374 تا کنون



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.