عادت و دلبستگي



دلبسته ی هر کس که شدم، رهگذرم شد
آن را که سرش سایه فکندم، تبرم شد

چون در منِ بی صبر نبودست جگر، پس،
خونی که پس از هجرِ تو خوردم جگرم شد

من سینه برای همه کردم سپر و حال،
تنها دلِ بی پشت و پناهم سپرم شد

دل بارِ تعلق چو رها کرد چو "بالن"
بی بال و پری وقت سفر بال و پرم شد .

خار از رهِ هرکس که گرفتم به سرم رفت
دلسوزیِ عیساییِ من دردِسَرم شد
نقد این شعر از : ابراهیم اسماعیلی اراضی
زبان به طور دائم در حال دگرديسي و نوبه‌نوشدن است و همين تغييرات، موجب مي‌شود كه زنده و پويا بماند؛ تغييراتي كه حاصل ضرورت‌ها ـ و نه دستورات و سلايق ـ است. و به قول نادر نادرپور كسي كه تطورات زبان را ناديده بگيرد، تشخيص همه‌ي كاربراني را كه اين تطورات در روزگار آنها شكل گرفته، ناديده گرفته است. اين مقدمه‌ي مختصر براي اين گفته شد كه يك بار ديگر يادآوري كنيم هر كاربر زبان براي بازگوكردن تجربه‌هاي زيستي خود هيچ ابزاري بهتر از زبان رايج روزگاري كه در آن زندگي مي‌كند، ندارد؛ زيرا در آن زبان، پديده‌ها را مي‌كاود و مي‌شناسد. اما مهم‌ترين دليل اينكه بيشتر ما حداقل در تجربه‌هاي آغازين سرودن شعر كلاسيك از زبان قدمايي و نوقدمايي استفاده مي‌كنيم چيست؟ عادت و دلبستگي‌اي كه در پي تلذذ حاصل از مطالعات خوانداري و شنيداري، به وجود مي‌آيد. پرسش بعدي اين است كه آيا استفاده از زبان قدمايي و نوقدمايي براي سرودن شعر كلاسيك، يكسره مردود است؟ خير! به اين شرط مهم كه بايسته‌هاي به‌كاربردن چنان زباني را بدانيم و اجرا كنيم.
در سروده‌ي پيش رو اين بايسته‌ها در بسياري موارد ناديده گرفته شده است؛ سهل‌انگاري‌اي كه الزاما ناشي از ندانستن نيست. گاهي ما قواعد نحوي را بلديم ولي در تنگناهاي موسيقايي و... از پس اجراي درست آنها برنمي‌آييم.
مثلا در مصراع اول، وجود «م» ملكي هيچ توجيهي ندارد و در مصراع دوم، «را» لازم نيست و حذف «بر»، يك خلأ بزرگ زباني ايجاد كرده است. اين كاستي‌ها نشان مي‌دهد كه به دقت و تمرين و مطالعه‌ي بيشتري نياز داريد.
استفاده از واژه «بالن» در چنين فضايي نيز نه‌تنها باعث تازه‌شدن فضا نشده بلكه دوگانگي فاحشي پديد آورده است.
مضامين در اكثر ابيات، پخته و كامل نيست و صرفا گفته شده؛ جز در بيت آخر كه پيوند كامل‌تر زبان و مضمون و تصوير، باعث شده نتيجه‌ي بهتري حاصل شود.

منتقد : ابراهیم اسماعیلی اراضی

ابراهیم اسماعیلی اراضی   شاعر، ترانه‌سرا، منتقد ادبی     ابراهیم اسماعیلی‌اراضی زاده‌ی یلدای 1353 اصفهان است. بیشتر بر حوزه‌های غزل، ترانه و آموزش و نقد ادبی متمرکز بوده و سعی کرده از زوایای تازه، به مبانی ساختاری و ماهیتی شعر اصیل ایرانی، ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.