"و ما رأیت الا جمیلا"




عنوان مجموعه اشعار : .
شاعر : علي صادقي


عنوان شعر اول : .
.

عنوان شعر دوم : .
.

عنوان شعر سوم : .
شاعری تنهای تنها با غزل در حال نجوایم
کودکان در حال بازی، من هم آنجا در تماشایم

کوچه ای بن بست، راه آهن، جنوبِ شهرِ غم: تهران
من هنوزم در خیالاتم به یادت غرقِ رؤیایم

بچه ای ده‌ ساله نه، من عاشقی صد ساله بودم که،
جای خون‌ فوّاره میزد عشقِ لیلا توی رگهایم

بچه بودم چشم‌ بستم تا کمی بازی کنیم اما
چشم وا کردم، نفهمیدم چه شد، دیدم که تنهایم

رفته بودی آه آری رفته بودی بی خداحافظ
تو سفر کردیّ و من غرق غریبی های دنیایم

حال با مویی سپید و خاطراتی تلخ، با بغضی
بس که نامت را صدا کردم، میان خلق رسوایم
نقد این شعر از : علی رضا احرامیان پور
ابتدا درودتان می¬گویم
با معیارهایی که من از شعر به¬خصوص شعر کلاسیک می¬شناسم، این غزل، یکی از شعرهای قابل تأمل در روزگار ما می¬تواند باشد. نه اینکه شعری بهتر از این نخوانده¬ام و نه اینکه این غزل بهترین است؛ اما قابلیت تحلیل، به یاد سپردن و حتی بازخوانی در این اثر بالاست.
اگر بر مبنای عناصر 6 گانه شعر قرار باشد واکاوی مختصری بر این غزل برادرم علی صادقی- که متأسفانه او را نمی¬شناسم- داشته باشیم باید گفت غزل فوق، در بیشتر دسته¬بندی¬ها یا همان عناصر شکل، موسیقی، زبان، اندیشه، تخیل و عاطفه نمره قابل قبول دارد.
همین جا دلم می¬خواهد تکلیفمان را با این واژه " قابل قبول" روشن کنیم. منظورم از قابل قبول در عبارت بالا، تنها این نیست که این شعر از نظر عنصر تشکیل دهنده شعر، سالم است، بلکه مرادم از به کار بردن "مقبولیت"، پذیرش مخاطب امروزی -چه مخاطب عام و چه مخاطب خاص - از این شعر است.
"الف"/ قالب یا شکل: طبیعی است که قالب غزل برای مخاطب امروزی، مقبول¬تر از سایر قالب¬های ادبی است. به¬رغم وجود شعرهای فراوان در حوزه شعر نو یا سپید و بزرگانی مثل فروغ، شاملو، سهراب و که و که و حتی با احیای قالب رباعی در این اواخر و... هنوز هم غزل، حرف اول را می¬زند و خواهان بسیاری دارد.
"ب"/ موسیقی: وقتی از موسیقی حرف می¬زنیم کار، کمی سخت می¬شود؛ زیرا در بین اینهمه تولیدات ادبی و فراوانیِ شعر، سخت است بتوانی غزل یا شعر مورد پسندت را بیابی. اینجاست که من فکر می¬کنم ¬شعرهایی که مثل این غزل، از موسیقی خاص برخوردارند می-توانند خودشان را بالا بکشند و برای مخاطب دلبری کنند.
عروض این شعر بر محملی سوار شده که کم کاربردتر است. اصطلاحاً کم استعمال است. در این وزن نامانوس- مرکب از چهار فاعلاتن و یک هجای اضافی فع /فاع- کمتر غزل شنیده¬ایم. این خودش می¬شود قوه ممیزه شعر.
البته این شعر در موسیقی درونی جر یکی دو مورد، حرف چندانی ندارد و در موسیقی کناری هم قافیه و ردیفی ناب¬تر می¬توانست این غزل را چندین پله بالا بکشد. با این حال شاعر از همین قافیه¬های معمولی، کارکردهای خوبی می¬گیرد و تصاویر خوبی می¬آفریند؛ مثل:
رفته بودی آه آری رفته بودی بی¬خداحافظ/ تو سفر کردیّ و من غرق غریبی¬های دنیایم
"ج"/ زبان: زبان این غزل، هم به¬روز است و هم سالم. البته از هنجارشکنی¬های کلامی در آن خبری نیست ولی این یکدست بودن، خودش به زبان شعر کمک کرده است. او حتی گاهی به مخاطب می¬فهماند که بازی¬های زبانی مثل واج¬آرایی در دو کلمه "غرق غریبی¬ها" یا "خاطراتی تلخ" را می¬داند؛ یا تکرار حروف "چ و ش" در این بیت را:
بچه بودم چشم‌ بستم تا کمی بازی کنیم اما/ چشم وا کردم، نفهمیدم چه شد، دیدم که تنهایم
"د" و" هـ"/ اندیشه و عاطفه: اندیشه و عاطفه را استثنائاً به¬عنوان دو عنصر بعدی در این شعر درهم تنیده می¬بینم. شعر در اندیشگی حرف خاصی ندارد و یا پیام ویژه¬ای را فریاد نمی¬زند؛ و بیشترین تکیه¬اش بر عاطفه است. غزل به شدت عاطفی است و مخاطب، این عاطفه ملموس و دوست داشتنی را تا انتهای غزل همراهی می¬کند.
و/ تخیل: شاعر در شعر از عناصر خیال خیلی بهره نمی¬برد به شکلی که شعرش گنجینه استعاره¬ها، ایجازها و کنایه¬ها باشد؛ اما در کلیت شعر، خیال انگیزی جریان دارد و به نظرم همین اندازه برای پذیرش شعر کافی است. غزل بالا با خواننده کاری می¬کند که این شعر و نام شاعرش را در ذهن بسپارد و همین برگ برنده آن در این وانفسای ادبیات است.
شاعر در پایان این غزل عاشقانه، پرنده شعری را که به پرواز در آورده با هنرمندی بر زمین می¬نشاند و آب پاکی روی دست شنونده می-ریزد تا خاطرش آسوده شود و قصه برایش پایان یافته تلقی گردد. یعنی اثرش با یک پایان بندی خوب همراه است.
برای همین¬هاست که عرض کردم این شعر می¬تواند مقبولیت داشته باشد. برای او آرزوی بهترین¬ها را دارم.
باقی بقایتان.

منتقد : علی رضا احرامیان پور

متولد 9 آذر 1348 ش در یزد. از خانواده ای شعر دوست و شاعرپرور. پدرش استاد کاظم احرامیان پور متخلص به "شاهد" از شعرای پیشکسوت یزد است. علی رضا از نوجوانی به سرودن پرداخت و پنج سال متوالی برگزیده شعر دانش آموزی کشور بود. او بعدها دبیر شورای شعر یزد شد و ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.