تفاوت ایجاز و خلاصه گویی




عنوان مجموعه اشعار : .
شاعر : سعید خواجوی


عنوان شعر اول : ..
به جرم تشویش اذهان دلم
تو محکوم به مرگ ابدی
باید که دو بار خودکشی کنی
اوین برای تو کم است

عنوان شعر دوم : .
.

عنوان شعر سوم : .
.
نقد این شعر از : آرش شفاعی
اگرچه نظر دادن درباۀ تنها یک شعر کوتاه کار سختی است اما باید به یک نکته دربارۀ شعر اشاره کنم. شاید برای هر شاعری بخصوص شاعری که در مراحل ابتدایی شاعری خود است؛ این سؤال مطرح باشد که چه معیاری برای ایجاز در شعر وجود دارد؟ چنان که می دانیم، ایجاز یکی از مهم ترین ویژگی های زبان شعر است اما باید میان ایجاز و خلاصه نویسی تفاوت قایل شد. خلاصه نویسی این است که شما متنی را خلاصه می کنید، یعنی نگاه اصلی به کم شدن حجم مطلب است. در خلاصه نویسی معیار اصلی ما این است که مطلب با حفظ بیشترین مؤلفه های تشکیل دهندۀ متن اصلی، کوتاه شود. در ایجاز اما معیار ما حجم و تعداد کلمات نیست، معیار این است که با حفظ مؤلفه های زیبایی شناسانه و رسانایی شعر، هیچ شاخ و برگ اضافی در شعر نباشد. برهمین اساس به نظر من شعری که از «سعید خواجوی» می خوانیم، شعری کوتاه و خلاصه است اما شعری موجز نیست. یعنی ما با شعری رو به رو هستیم که تنها 4 سطر است اما هنوز تا ایجاز فاصله دارد. به نظر من 2 سطر آخر شعر این شاعر، حشو است و به راحتی می توان آن را حفظ کرد. چرا که شاعر در سطرهای اول و دوم در خطابی که به مخاطب خود داشته است، از تعبیر مرگ ابد استفاده کرده است. «مرگ ابد» یک تعبیر شاعرانه و یک کشف برای شاعر محسوب می شود که بلافاصله اصطلاح « حبس ابد» را به ذهن می آورد و تقابلی که میان مرگ ابد و حبس ابد ایجاد می شود، به ایجاد لذت شعری منجر می شود. متأسفانه شاعر در ادامه، خودش کشف خودش را لوث کرده است. اینکه «باید دوبار خودکشی کنی» در حقیقت باعث زایل شدن انرژی تعبیر «مرگ ابد» می شود و آن را تنزل می دهد. سطر انتهایی شعر که بازهم این سطح شعر را نازل تر می کند. وقتی به کسی می گوییم حکم تو مرگ ابد است، دیگر این که بگوییم زندان برای تو کم است، آیا جز توضیح واضحات چیزی به شعر اضافه کرده است؟

منتقد : آرش شفاعی

شاعر، منتقد و روزنامه نگار. متولد 1354 در مشهد، دانشجوی دکترای علوم ارتباطات اجتماعی و دبیر سرویس فرهنگ و هنر روزنامه قدس.



دیدگاه ها - ۲
سعید خواجوی » دوشنبه 08 مرداد 1397
نکته ی دیگری که شاید بد نباشد اضافه کنم این است که در اوین فقط امکان یکبار خودکشی وجود دارد. برای همین اوین کم است و دوبار خودکشی را تامین نمیکند.
سعید خواجوی » دوشنبه 08 مرداد 1397
سلام و ادب. از نقد آموزنده شما که باعث رشد بنده و بهبود کیفیت آثار بعدی خواهد شد، سپاسگذارم. تصور بنده از اوین جایی برای زندانی شدن نبود. بلکه جایی برای خودکشی کردن بود و این تصور در کنار تشویش اذهان دلم که اذهان عمومی را تداعی میکند یک تصویر بزرگتر سیاسی داشت که آن را وسیله کرده بودم برای بیان یک احساس عاشقانه که ظاهرا در بیان و انتقال آن ناتوان بوده ام. امیدوارم با راهنمایی شما اساتید گرانقدر این نقص را بر طرف کنم.

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.