ضرورت شناخت قالب ها




عنوان مجموعه اشعار : ندارد
شاعر : پوران رئیسی


عنوان شعر اول : برف
شهرمن لبخند برف دارد

باشاخه های توت هامان امشب غزل ها حرف دارد
حالازمین زمین آوازی ازشعرغزل سرداده آری امشب زمین شهر من مهمانی ازرنگ اجابت ،یک آبرو،رویایی ازیک شادی ناب وشگرف دارد
آری تمام کوچه ها،دیوارهاودشت هامان طمعی کرخ ازجنس شیرین سپیدبرف دارد

عنوان شعر دوم : فرصت عاشقی
فرصت برای عاشقی کم است مارابه انتخاب کشته اند
این جاده های ناگزیراین بغض های سرد وسخت
درابتدای راه ،این گام های نابه جا
مامانده ایم دلواپس گناه
دراین چراهای دل ،این پرسه ها،این فکرهای سطحی دودل
ناگاه می رسیم دریک سراشیب تند
پایان راه وسکوتی مهیب
باعمرهای سرشده باصدهزارتردیدنابه جا
افسوس وآه ،افسوس آه
ماگم شدیم اینجاکنارآرزوهای سربه راه
هی چرخ می زندچرخ فلک
مامحو می شویم چون نقطه ای سفیددرصفحه ای سفید
اماتمام بند بند فکرمان بازدلواپس گناه
ماغافلیم ازگم شدن درابتدای راه
فرصت برای عاشقی کم است مارابه انتخاب کشته اند

عنوان شعر سوم : صدابزن مرا
توکیستی که ایستاده ای میان زخم های خسته ی شبانه ام
وخم شده نگاه نازکت به روی دفترترانه ام
توکیستی که نغمه های بودنت نفس به بودنم دمیده است
وخاطرات تو برای ماندنم فقط شده بهانه ام
خیال می کنم که شادپرگشوده ای به وعدگاه عاشقی
وبوسه می زنم به گیسوان توکه خم شده کنارشانه ام
بیاوباحضور عشق عبورکن ازاین صراط سخت فاصله
صدابزن مراکه غرق غم دراین هوای شاعرانه ام
دوباره نیستی وحسرت نبودنت مراعذاب می دهد
کجاصداکنم توراکه غرق فصل های خالی ازجوانه ام
نقد این شعر از : انسیه موسویان
دوست گرامي خانم پوران رئيسي، سه شعر ارسالي شما نشان از ذوق، استعداد و قريحه ي سرشار شاعرانه تان دارد. حتماً مي دانيد كه براي موفق شدن در هر رشته اي، ذوق و استعداد، گام نخست است و در مراحل بعدي بايد با مطالعه و تمرين و ممارست فراوان، ذوق را پرورش داد. شعرهاي شما نشان مي دهد سراينده ي آن علاوه بر ذوق اوليه، شناخت مختصري نيز از قواعد و اصول شعرسرايي دارد، اما اين شناخت كامل نيست و شما براي موفقيت بيشتر در اين مسير، نياز داريد آگاهي هاي خود را ادر اين زمينه افزايش دهيد.
اولين و مهم ترين مشكلي كه در اين سه شعر به چشم مي خورد، مشخص نبودن تكليف شاعر با «قالب شعر» است. خوب است بحث مختصري پيرامون قالب داشته باشيم.
«قالب» در حقيقت صورت و شكل ظاهري هر قطعه شعر است كه بر اساس شكل آرايش مصراع ها، چگونگي قرار گرفتن قافيه ها و تعداد ابيات و مصراع ها مشخص مي شود. شاعر كلمات شعر را در هر قالبي كه بريزد، شعر شكل همان قالب را به خود مي گيرد. درست مثل آب كه وقتي آن را در قالب مي ريزيم و در يخچال مي گذاريم، يخ مي زند و به شكل همان قالب در مي آيد. لابد اسم قالب هاي معروف شعر فارسي را مي دانيد: قصيده، غزل، رباعي، دوبيتي، مثنوي، ترجيع بند، تركيب بند، مسمط، بحر طوبل، چهارپاره، نيمايي، سپيد و ...
گاهي شاعر آگاهانه و پيش از سرودن، قالب شعر را انتخاب مي كند و گاه اين انتخاب به صورت خودجوش و ناخودآگاه اتفاق مي افتد اما به هر صورت او بايد قالب شعر خود را بشناسد و قواعد آن را بداند.
دو شعر اول شما، قالب مشخصي ندارد. شكل چينش مصراع ها و نحوه ي نگارش آن ها ابتدا ذهن را به سمت قالب نيمايي مي برد اما بعد متوجه مي شوي كه اصول قالب نيمايي در آن رعايت نشده است.
شعر سوم كه به نظرم نسبت به دو شعر ديگر، در مرتبه ي بالاتري قرار داشت و زيباتر بود، غزل است. شما مطابق قالب غزل، مصراع هاي دوم را با بيت اول شعر هم قافيه كرده ايد. اما مشكلي كه وجود دارد اين است كه طول مصراع ها و تعداد هجاهاي آن ها در اين شعر باهم برابر نيست. به عنوان مثال مصراع هاي اول تا چهارم به ترتيب 18، 15، 17 و 15 هجا دارند. اين در حالي ست كه در بيشتر قالب هاي كلاسيك يا كهن، طول مصراع ها در كل شعر بايد با هم برابر باشد.
از آن جا كه رعايت شكل ظاهري و چهارچوب اوليه و ساختار شعر، از مهم ترين و ابتدايي ترين اصول شعرسرايي ست، اگر در اين زميه مشكلي در شعر وجود داشته باشد، نمي توان به بررسي ساير موارد شعر پرداخت. بنابراين توصيه ي من به شما دوست گرانقدر و خوش قريحه اين است كه در زمينه ي قالب هاي شعري بيشتر مطالعه كنيد. در كنار اين مطالعه، تمرين و نوشتن هر روزه را هم جدي بگيريد. ان شاءالله در نقد آثار بعدي تان بيشتر با هم گفت و گو خواهيم كرد. شاد باشيد.

منتقد : انسیه موسویان

متولد اول مرداد 1355 در مشهد كارشناس زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه فردوسي مشهد كارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه علامه طباطبائي شاغل در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با سمت کارشناس مسئول ادبیات کودکان و نوجوانان از سال 1374 تا کنون



دیدگاه ها - ۴
انسیه موسویان » یکشنبه 07 مرداد 1397
منتقد شعر
درود بر شما. بزرگوارید.
پوران رئیسی » یکشنبه 07 مرداد 1397
درمورد هجاهای غزل بنده فرمود ه اید 15یا17 هجا درهرمصراع وجود دارد خواهش می کنم دوباره عنایت بفرمایید تعداد هجا ی این شعر معمولا 20 یا21 هجا ست.
انسیه موسویان » دوشنبه 08 مرداد 1397
منتقد شعر
درود دوست عزیز. آنچه گفته بودم تنها در مورد سه یا چهار مصراع بود ( ممکن است از جانب بنده اشتباهی هم در شمارش تعداد هجاها رخ داده باشد. اما قصد و منظورم بیان این نکته بود که تعداد هجاها در مصراع های مختلف این غزل، با هم برابر نیستند. می توانید همه ی مصراع را یک به یک تقطیع کنید و تعداد هجاها را بشمارید تا به نابرابر بودن تعدادشان پی ببرید.ایدار و سرافراز باشید.
پوران رئیسی » یکشنبه 07 مرداد 1397
سرکارخانم موسویان ازاینکه وقت خودتان رادراختیار بنده گذاشتید سپاسگزارم امیدوارم هم چنان مشوق خوبی برای بنده باشید.

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.