نزدیکی به یک تابوی اجتماعی با شعر




عنوان مجموعه اشعار : سنگ چه کسی را به سینه می زنی
شاعر : امیر مهدی اشرف نیا


اولین سنگی که به سرم می خورد
به سنگینیِ حرفهای مردمی است
که روزی سرشان
به سنگ خواهد خورد

همیشه اولین ها خوب به یاد می مانند
اولین شبی که خیابان خانه ام شد
اولین خانه ای که قاتلم ‌بود
اولین قاتلی که نطفه اش را انکار می کرد
اولین نطفه ای که خاکش کردم
و چقدر اولین های من با شما فرق می کند

حالا هی بگویید
اولین بار
آدم را از خاک آفریده اند
حوّا را از آدم
من اینجا
تا خرخره در خاک گرفتار شده ام
و دیگر فرقی نمی کند
مرا از خاکِ کدام آدم آفریده باشند
یا چرا
مردی که اولین شهادت دروغ را داده است
و سنگ خودش را به سینه می زند
آخرین قاتلم بود
که اولین سنگ را پرتاب می کند
نقد این شعر از : حمیدرضا شکارسری
دیگر فرقی نمی کند
مرا از خاک کدام آدم آفریده اند
به گمان من این دو سطر سطرهای کلیذی شعر برای درک شعر مهدی اشرف نیا هستند . با این دو سطر است که هویت راوی مشخص می شوند . یا راوی کاملا متفاوت با شاعر !
راوی این شعر یک زن است . چه زنی و کدام زن ؟
زنی که خیابان خانه ی او شده است . زنی که نطفه های رحم خود را خاک می کند . زنی که .... او یک روسپی ست .
حالا سنگسار او مصداق می یابد . حالا اولین ها از جمله اولین سنگی که به سمت او پرتاب می شود معنا می شود .
او همه را در این سقوط و فرجام تلخ خود سهیم می بیند . تمام کسانی که حالا خود را بی گناه می دانند و به سمت او سنگ پرتاب می کنند . همه ی آنها عاقبت مجازات خواهند شد و به خاطر پرتاب سنگ به زن عقوبت خواهند دید . کسانی که در میان او می توان حتی کسانی را یافت که شب یا شب هایی را با او گذرانده اند و حالا تنها او را گناهکارمی دانند و خود نار کشیده اند .
این یک شعر اجتماعی ست که به معظل زنانی می پردازد که برای امرار معاش و در تنگناهای صعب العبور زندگی مجبور به تن فروشی مجبور شده اند .
موضوع این شعر در جامعه ی ما و بسیاری از جوامع امروزی جهان یک تابوست . واقعیتی انکارناپذیر که مشخص نیست چرا نادیده گرفته می شود و حتی سعی به انکار آن می شود .
شاعر در این شعر قضاوت می کند چرا که از زبان راوی سخن می گوید . پس حاصل کار شعری ست اجتماعی و موضع دار . البته راه حلی در این شعر ارائه نمی شود چرا که دیگر شاعر امروز لزوما یک مصلح اجتماعی نیست . او تنها یک شاهد صادق است که گزارش می دهد .
اما این گزارش همچون همه ی اشعار اجتماعی کم و بیش صریح و عریان است و تخیل شاعرانه ی آن وقف روایت پردازی و قصه گویی شده است . با این حال روابط تو در توی کلمات به گونه ای ست که متن از نثر فراتر می رود و تا سطح شعر ارتقاء می یابد . به کارکرد های سنگ یا خاک در این متن توجه بفرمایید تا به اهمیت کلمه در شعر وقوف یابید . کارکردی فراتر از معنارسانی صرف که در نثر حتی نثر داستانی رواج دارد .

منتقد : حمیدرضا شکارسری

حمیدرضا شکارسری شاعر و منتقد ادبی متولد 1345 تهران  لیسانس زمین شناسی - شاعر برگزیده و برنده اولین جایزه ادبی قدس - شاعر برگزیده جشنواره شعر فجر در بخش شعر امروز انقلاب سال 1387 - داوری دهها جشنواره و کنگره شعری سراسری و استانی کشور - ارایه دهها ...



دیدگاه ها - ۲
سجاد سبحاني » شنبه 17 شهریور 1397
شعر خوبي بود و نقد بسيار شايسته اي. ضمن عرض ادب خدمت جناب شكارسري و تشكر از درس هايي كه در اين نقد آموختم ولي پايان اين نقد برايم مبهم تمام شد . جايي كه فرمودند: " ... اما این گزارش همچون همه ی اشعار اجتماعی کم و بیش صریح و عریان است و تخیل شاعرانه ی آن وقف روایت پردازی و قصه گویی شده است ". لطفا نمونه شعر اجتماعي كه در نظر استاد موفق بوده را ذكر بفرماييد. با تشكر.
محمد جواد حقیقی » دوشنبه 12 شهریور 1397
چه متفاوت، چه‌ خوب

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.