شعر فقط گزارشِ یک حال نیست




عنوان مجموعه اشعار : ...
شاعر : علی سلیمی قلعه تکی


عنوان شعر اول : سخت است برایم از شما گفتن ها...
سخت است برایم از شما گفتن ها
خمپاره و جنگ و عرصه ی رفتن ها
دل بسته ی مسلک شهیدان گشتم
سجاده سجود و احمدی روشن ها

عنوان شعر دوم : شهیدان زنده اند و حی و حاضر
شهیدان زنده اند و حی و حاضر
و مثل پرتویی جاوید و ساتر
و قربان نگاه پر ز آهی
از آن فرمانده تک دست قادر

عنوان شعر سوم : سلام شهید مطهر و نور تابنده
سلام شهید مطهر و نور تابنده
شفیع روز قیامت شهید سرزنده
نگاه کن به دل ما و دست ما را هم
بگیر مدافع کشور غیور رزمنده
نقد این شعر از : مریم جعفری آذرمانی
شعر اول و دوم، از نظر وزنی مشکلی ندارند اما شعر سوم، دو کلمۀ «سلام» و «بگیر» حرف آخرشان از وزن خارج است و در سطرِ اولش، اگر واو عطف را با فتحه نخواهیم باز مشکل وزنی هست.
قافیه‌ها هم اگرچه مشکل چندان آشکاری ندارند اما چون هر سه شعر شاملِ دو بیت هستند، این مسئله آشکارتر می‌شود؛ در شعر اول، رفتن و گفتن در بیتِ اول قرار گرفته و مخاطب این برداشت را دارد که حروف مشترکِ قافیه باید «فتن» باشد اما در بیتِ بعد، با قافیۀ روشن، متوجه می‌شود که فقط حرف «ن» در سه قافیه، مشترک است (البته گفتن و رفتن، به طور دقیق هم‌قافیه نیستند چون «ر» با فتحه و «گ» با ضمه است) و همۀ این‌ها در کنارِ کوتاه بودنِ شعر که فقط سه قافیه دارد، باعث آشفتگی شده است، در شعر سوم هم همین وضعیت در حدّ کمتری وجود دارد؛ زیرا تلفّظ زنده با دو قافیۀ دیگر شعر، تناسب را به هم می‌زند.
در مورد صور خیال شاعر، باید گفت چندان تصویر و عنصرِ تصویریِ خاصی در این شعرها وجود ندارد و همان‌هایی هم که تا حدودی دارای عنصری تصویری هستند (مثلِ جاوید بودنِ پرتو) در واقع گزارش و بیانِ یک پدیدۀ تکراری هستند و اصلاً تصویری نساخته‌اند. همچنین زبانِ عبارات نیز گاهی دقیق نیست. یک مثال شاید این مسائل را روشن‌تر کند: در سطرِ «دل‌بسته‌ی مسلک شهیدان گشتم» از نظرِ کاربردِ کلمه، «گشتم» به معنای «شدم» کاربردی کهن و غیرمعاصر دارد (گشتن امروزه در معنای گردش کردن و دور زدن و چیزهایی شبیه به این‌ها می‌آید)، همچنین کلِ سطر فقط یک گزارش است، زیرا ارتباطِ «مسلک» و «دل‌بسته بودن» شعریتی ایجاد نکرده. توجه داشته باشیم که در شعر، کلمات باید با هم ارتباطی بیش از بیانِ یک حال و وضعیت داشته باشند، مثلاً تصویری ایجاد کنند یا آرایه‌ای ادبی داشته باشند.
می‌شود به شاعر پیشنهاد کرد که شعرهای خوبِ معاصر (چه رباعی چه غزل و چه قالب‌های دیگرِ موزون) را هر چه بیشتر بخواند، تا هم با بیانِ شعری (و نه صرفاً گزارشی) آشنا شود و هم وزن و قافیه را به مرور در شعرهای بعدی‌اش اصلاح کند.

منتقد : مریم جعفری آذرمانی

مریم جعفری آذرمانی، پنجم آذرماه سال 1356 در تهران متولد شد. از سال 1375 فعالیت ادبی خود را آغاز کرد. اولین مجموعه شعرش در سال 1385، ده سال پس از آغاز فعالیت ادبی‌اش منتشر شد. از این شاعر تا امروز، کتابهای متعددی منتشر شده است. از دیگر فعالیتهای او ترجمه ...



دیدگاه ها - ۱
علی سلیمی قلعه تکی » جمعه 18 خرداد 1397
سپاس از لطفتان.

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.