موسیقی و دیگر امکانات




عنوان مجموعه اشعار : سکوت
شاعر : عباس میمنی


عنوان شعر اول : سکوت کن
خاموش کن چراغ شهر
که آسمان بریده از من و زمین
بیا سکوت کن...همین
بیا سکوت کن
جواب خواب این گرسنگان سرد
میان گورهای تیره بختی و
میان گورهای رو به آسمان که میدهد
همان که ذکرهای شب!
همان که پندهای سیر!
همان که لقمه های چرب!
بریده باد دست کذب
دریده باد چشم کور
شفای عاجل از شما نبود
خدا که غافل از شما نبود!…
سکوت کن که مرگ
تمام استخوان شهر را جویده است
سکوت انتهای جاده خداست

عنوان شعر دوم : دیدار

چشمم ببند و مرا با خودت ببر امشب
رد کن مرا میان هر کوچه و گذر امشب
ته مانده ی همین آرزوی آخر را
از من مکن تو ای خوبتر حذر امشب
با من بگو سخن از هر چه میخواهی
مشتاق تر میشوم بخندی اگر امشب
دارد که سقف آسمان کوتاه میشود
حس می‌کنم که ببارد تا سحر امشب
ای کاش غزلم درخور نگاهت بود
تا واژه های مرا هم کنی نظر امشب
نقد این شعر از : فریبا یوسفی
از جمله امکانات سرودن شعر، بهره‌مندی از موسیقی است که معمولا با ایجاد تناسب‌هایی آوایی در میان کلمات، رخ می‌دهد. موسیقی شعر در صورت ظاهر با وزن شعر و نیز ردیف و قافیه شناخته می‌شود و شاعر در بهره‌گیری‌های ظریف‌تر، با ایجاد تناسب‌های آوایی بیشتر میان کلمات نیز می‌تواند بر زیبایی موسیقایی شعر بیافزاید. در قالب کهن، رعایت وزن و ردیف و قافیه در سرایش شعر از جمله ملزوماتی است که نمی‌توان از آن صرف‌نظر کرد و چنانچه قالب‌هایی کهن را برای سرودن برنگزیده باشیم، می‌توان از برخی قواعد موسیقی شعر مانند «رعایت تساوی ارکان» و «جای ثابت و مشخص قافیه»، چشم‌پوشی کرد. در صورت اخیر با توجه به قالب شعر؛ در صورت نیمایی بودن، رعایت وزن صحیح در سراسر شعر ضرورت دارد و برای شعر آزاد نیز آهنگ و ریتم هماهنگ شعر می‌تواند به اثرگذاری و زیبایی آن کمک کند.
دو شعر از آقای میمنی یکی در قالب نیمایی و دیگری در قالب غزل، هر دو نیازمند دقت و توجه در «وزن» هستند. شعر اول که قالب نیمایی دارد در اولین مصرع دچار ناهماهنگی با سایر مصرع‌هاست و اگر «خاموش» را «خموش» تلفظ کنیم این ناهماهنگی برطرف می‌شود.
دومین شعر که محتوا و قالب آن غزل است، در هیچ‌یک از ابیات از وزن واحد و مشخصی پیروی نمی‌کند. البته این عدم التزام به وزن مشخص در میان مصرع‌ها هم وجود دارد؛ در هر بیت هم، دو مصرع وزن واحدی ندارند و شاعر تنها به رعایت قافیه و ردیف متعهد بوده است. پنج سال سابقه و تجربۀ سرودن، فرصت کمی برای آشنا شدن با اوزان شعر نیست و اگر شاعر علاقمند به سرایش شعر در قالب‌های موزون است، ضرورت دارد ابتدا با وزن‌های رایج و سادۀ شعر و سپس با وزن‌های دشوارتر مأنوس شود.
علاوه بر وزن، نکتۀ قابل تامل دیگر در این دو شعر، «زبان» است به‌ویژه در شعر نیمایی از آن روی که به دلیل رها بودن شاعر از برخی محدودیت‌ها که رعایت چارچوب‌های وزن آن را ایجاد می‌کند، شاعر می‌تواند جملات را تقریبا با جابه‌جایی کمتری در ارکان جمله، و نیز بدون حذف‌های ناچار و ناخواسته، صورت بندد و در نتیجه به نحو صحیح و سالم‌تری شعر بسراید. در شعر نیمایی جناب میمنی این مصرع‌ها نیازمند توجه از منظر زبان‌اند:
خاموش کن چراغ شهر
حذف «را»ی مفعولی که به فصاحت و زیبایی شعر لطمه زده است، در این مصرع، می‌تواند اصلاح شود.
همین طور در این مصرع‌ها:
جواب خواب این گرسنگان سرد
میان گورهای تیره بختی و
میان گورهای رو به آسمان که میدهد
ضمنا به یاد داشته باشیم که در شعر، هر قدر صریح و آشکار سخن بگوییم، همان قدر از سهم وسعت‌بخشی به معنا کاسته‌ایم و پرواز ذهن مخاطب و کشف‌های شیرین و لذت‌بخش او را محدود ساخته‌ایم. این وضعیت معمولا از میزان اثرگذاری شعر می‌کاهد و شعر را سطحی و شعاری می‌کند. تصویرسازی، توصیف و عناصری از این دست، می‌توانند به خلاقیت شاعر در معنابخشی عمیق‌تر کمک کنند.
استفاده از کلمات، مفاهیم، شیوه‌ها و جزییات زیست بومی نیز می‌تواند از جمله امکانات مفید در مسیر افزایش اثربخشی و خلاقیت شعر باشد.
برای جناب میمنی آرزوی موفقیت دارم.

منتقد : فریبا یوسفی

 شاعر، نویسنده، منتقد ادبی تولد: 22مهرماه 1349، تهران تحصیلات: فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران آثار و فعالیت‌ها: ـ مجموعه شعر "حالا تو"، نشر تکا، 1387(برگزیده جایزه ادبی پروین اعتصامی( ـ "تا روح تنهای تن‌ها"، مجموعه ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.