زبان ، فرازبان و شعر




عنوان مجموعه اشعار : سِت
شاعر : عین اله موسوی


عنوان شعر اول : همیم
از هم
باهم
تاهم
برای هم..
ما همدیگریم
نه دیگران!!

عنوان شعر دوم : وَ
وَ
اگر
او
از
با من بودن
خوشش بیاد
هیچ حرفی حرف اضافه نیست

عنوان شعر سوم : فاصله
هر چه کوتاه می آییم طولانیتر میشود
فاصله را میبینی
نقد این شعر از : حمیدرضا شکارسری
زبان در شعر تنها براي معنارساني نيست بلكه زبان در شعر به خودنمايي هم مي پردازد ! خودنمايي زبان به معني فاصله گيري آن از مهم ترين (!) و بديهي ترين وظيفه اش يعني معنارساني ست ! در اين حالت معنا به تاخير مي افتد و متن معناگريز (و نه معناستيز) به نظر مي رسد . كلمه در اين وضعيت به شيء تبديل مي شود (تعبيري از «ژان پل سارتر») و شيء پيش از معنا شكل دارد !
شعر «هميم» از «عین اله موسوی» با برجسته سازي حروف اضافه ضمن به تاخير انداختن معنا در باره ي خود زبان شعر مي نويسد (فرازبان) و زبان را به شيء تبديل مي كند . اين متن بدون اين تمهيد زبانشناختي به نثر شاده اي تبديل مي شد به اين شرح : ما با هم و همراه هستيم !!
همين تمهيد يعني برجسته سازي حروف اضافه در شعر «وَ» هم اجرا مي شود . اين بار شاعر با شكستن يك جمله كه اكر كلماتش حرف اضافه اند به غايت مورد نظر خود نزديك مي شود . بدون اين تمهيد باز هم شعر قابل كاهش به يك جمله ي ساده ي عاشقانه بود !
اما متن «فاصله» يك كاركلماتور است نه به اين خاطر كه تنها دو سطر است و نه به اين خاطر كه طنزي در خود نهفته دارد و نه به اين خاطر كه ساده و عريان است بلكه به اين دليل كه صرفا در بازي زباني خود محبوس و محصور مي ماند و به فرامتني متصل نمي شود . به اين دليل كه فاقد ژانر موضوعي و درون مايه اي خاص و ويژه است و به بازي زباني متكي بر تقابل كوتاه و طولاني و ايهام كوتاه آمدن بسنده كرده است .
اين متن ها گوياي توجه «موسوي» به زبان و تمهيدات زباني براي ارتقاء متن به سطح شعري زبان مدار است . اما با اين حال او و هر شاعري بايد خطر اين گونه فرماليسم را در صورت افراط در بازي هاي زباني بشناسد و انديشه و تخيل شعري را هميشه فداي اين شگردها نكند .

منتقد : حمیدرضا شکارسری

حمیدرضا شکارسری شاعر و منتقد ادبی متولد 1345 تهران  لیسانس زمین شناسی - شاعر برگزیده و برنده اولین جایزه ادبی قدس - شاعر برگزیده جشنواره شعر فجر در بخش شعر امروز انقلاب سال 1387 - داوری دهها جشنواره و کنگره شعری سراسری و استانی کشور - ارایه دهها ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.