سرمایه داری در دل بازار محنت



عنوان مجموعه اشعار : اشک قلم
عنوان شعر اول : کلبه‌ی متروک
سرمایه داری در دل بازار محنت
جیب دلم پر گشته از وجه مشقت
از خستگی بیش از اندازه ملولم
در آرزوی چند ساعت خواب راحت
دنبال تسکینم دراین دنیای آشوب
رفتم به میخانه به منظور عبادت
عمرم چو رود از کوه پوچی شد سرازیر
آه از دم بی چتری و باران غفلت
چون کلبه‌ای متروکه ام در جنگل غم
حتی ندارد صاحبم میل اقامت

عنوان شعر دوم : قله آسودگی
در دل تزویر فرق دوست با بیگانه چیست
نزد کافر فرق بین مسجد و بتخانه چیست
از جنون تا عشق قدر تار مویی فاصله است
با چنین تفسیر فرق عاشق و دیوانه چیست
قله آسودگی را برده بالا کوه رنج
گرنباشد کوه فرق قله و دامانه چیست
عشق تنها میزند آتش به قلب عاشقان
اشتغال شمع جز سوزاندن پروانه چیست
گفت عاشق شو که حال و روز تو بهتر شود
حال غیر کوله‌ی ماتم بروی شانه چیست

عنوان شعر سوم : دوری
کاش میشد تا ببینی دوریت با ما چه کرد
با شناناآشنا بی رحمی دریا چه کرد
من فقط عاشق شدم جز عشق جرم من چه بود
روزگار بی مروت با زلیخاها چه کرد
ساده بودم از تمام حیله‌هایت بیخبر
عاقبت با ساده لوحان حقه دنیا چه کرد
گرچه از آینده‌ی خود با تو هستم بیخبر
با بدهکاران بیچاره غم فردا چه کرد
عشق آخر سر مرا رسوای عام و خاص کرد
سفره و دستان خالی با دل بابا چه کرد
نقد این شعر از : انسیه موسویان
شاعر گرانقدر، آقای حسین آقامیری درود بر شما. خوشحالم که در نخستین ارتباط شما با پایگاه نقد شعر، خواننده‌ی اشعارتان هستم. سه غزل فرستاده اید؛ غزل‌هایی که خوشبختانه از چهارچوب و ساختمانی سالم برخوردارند و مهم‌ترین و بارزترین مشخصه‌ی آن‌ها معناگرا بودن و مضمون پردازی است. نمی‌دانم با اشعار معناگرا تا چه حد آشنایی دارید و کدام شاعران را در این حوزه می‌شناسید و آثارشان را مطالعه کرده اید؟ یکی از معروف‌ترین شاعران معناگرا در روزگار ما، فاضل نظری است که بسیاری از غزل‌های او ( و تک بیت‌هایی از غزل‌هایش) معروف و مشهور شده‌اند:
آبِ طلب نکرده همیشه مراد نیست؛
گاهی بهانه‌ای است که قربانی‌ات کنند...
در کتاب «شعر معناگرای جهان» نوشته‌ی سیدرضا دمانکش که از سوی نشر آتنا به چاپ رسیده است می‌خوانیم: «شعر معناگرا یا محتواگرا شعری‌ است که عنصر معنایی بر عناصر لفظی آن غلبه دارد. شعر معناگرا، شعر محتواگرا و مفهوم‌گرا نیز نامیده می‌شود یا با این گونه‌ها هماهنگ است و نقطه‌ی مقابل شعر فرم‌گرا ( فرمالیستی) یا ساختارگرا قرار دارد. در شعر معناگرا، عنصر معنایی بر عنصر و عناصر لفظی آن غلبه دارد. معنا فدای لفظ نمی‌شود و سلالت و سادگی به‌جای تکلف و تعقید در لفظ و گفتار مد نظر قرار می‌گیرد. شاید نتوان گفت هدف از شعر تنها معناست، اما می‌توان گفت معنا در شعر به مراتب بیش‌تر از لفظ و ظاهر کلام اهمیت پیدا می‌کند.»
علاوه بر این از دیگر ویژگی‌های این نوع شعر می‌توان به این مورد هم اشاره کرد که در این‌گونه شعرها معمولا مصراع‌های اول، یا زمینه‌ی حُکم‌ها و معنایی را چیده و صادر می‌کنند و یا این‌که سوالی را طرح می‌کنند و در ادامه، مصراع‌های دوم با آوردنِ مصداق‌ها و مثال‌ها و یا معانی دیگر، مصراع‌های اولِ خود را ملموس‌تر و عینی‌تر می‌کنند و به تایید و تحکیم آن کمک می‌کنند و یا آن را برای خواننده‌ی شعر واضح‌تر و روشن‌تر می‌سازند. به این مثال از شعر فاضل نظری دقت کنید:
فرقی میان طعنه و تعریف خلق نیست؛
چون رود بگذر از همه‌ی سنگریزه‌ها...
حالا برگردیم به غزل‌های شما:
قله آسودگی را برده بالا کوه رنج
گرنباشد کوه، فرق قله و دامانه چیست...

عمرم چو رود از کوه پوچی شد سرازیر
آه از دم بی‌چتری و باران غفلت...
و نمونه‌های دیگر که تقریبا در همه‌ی آن‌ها ویژگی‌های فوق به چشم می‌خورد.
شاعران شعرهای معنا گرا معمولا مضمون‌پردازان خوبی هستند و به سبب وجود مضمون‌های تازه و دلنشین و کشف‌های خلاقانه و بدیع، بسیاری از ابیات این شعرها، به صورت مستقل در ذهن می‌ماند و معروف می‌شود. البته در این مورد هم باید مراقب بود که دچار افراط و تفریط نشویم. چرا که شعری ارزشمندتر است که همه‌ی عناصر و وجوه آن با هم در تعادل و هماهنگی و تناسب باشند.
یکی از نقاط قوت شعرهای شما این است که در عین استفاده از واژگان و ساختار زبان کهن، زبان شعرتان ساده و روان و برای مخاطب امروز قابل درک است. اما در برخی از ابیات، ضرورت وزن باعث تغییر شکل کلمات شده که زبان شعر را از صمیمیت و روان بودن دور کرده است. مثل کلمه‌ی "خستگی" که در این بیت به ضرورت وزن باید مشدد خوانده شود:
از خستگی بیش از اندازه ملولم
در آرزوی چند ساعت خواب راحت...
و یا کلمه‌ی «دامنه» که در این مصراع به دلیل وزن به صورت «دامانه» نوشته شده است:
گرنباشد کوه، فرق قله و دامانه چیست...
نکته‌ی بعدی این‌که برای شعرتان دلنشین و ماندگار شود لازم است در کنار توجه به معنا و عنصر اندیشه، روی تصویرها و صور خیال‌انگیز شعرتان هم بیشتر کار کنید و از کاربرد ترکیب‌های کلیشه‌ای و تصویرهای تکراری یا کلی‌گویی بپرهیزید. ترکیب‌ها و تصویرهایی چون:
بازار محنت/ جیب دل/ جنگل غم/ قله‌ی آسودگی/کوله‌ی ماتم و ...
دوست عزیز این نکته را هم به خاطر داشته باشید که برای مضمون پردازی بهتر و سرودن اشعار معناگرایی که خواندنی و ماندگار باشند، باید مطالعات خود را در تمام زمینه‌ها وسعت ببخشید. هرچه اندیشه‌های شما غنی و پربارتر باشد، مضمون‌های ناب‌تر و عمیق‌تری در شعرهایتان خلق خواهید کرد. مطالعه‌ی شعر شاعران دیروز و امروز را جدی بگیرید. تمرین و ممارست را فراموش نکنید. منتظر سروده‌های تازه‌ی شما هستیم.

منتقد : انسیه موسویان

متولد اول مرداد 1355 در مشهد كارشناس زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه فردوسي مشهد كارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه علامه طباطبائي شاغل در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با سمت کارشناس مسئول ادبیات کودکان و نوجوانان از سال 1374 تا کنون



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.