ترکیب سازی در شعر نو




عنوان مجموعه اشعار : دفتر شعر
شاعر : آرش قائمی


عنوان شعر اول : قاب عکس
نشسته ام
در انجماد این اتاق سوت و کور
نگاه می کنم
به قاب عکس روی میز
و چشم تو، که خیره مانده همچنان
به شهر آرزوی دور
درون عکس ،روشن است
مردّدی میان ماندن و عبور
عبور بالغانه از حیاط سبز کودکی و سادگی
گذشتن از تمام من بدون مکث و خستگی
دریدن لطافت حریر شاعرانگی
نشسته ام
نگاه می کنم به قاب عکس روی میز
تو رفته ای به دورها
به انتهای کوچه ی تلاقی ی عبورها
و من نشسته ام هنوز
و از حباب بُهت خود
نگاه می کنم به تو

عنوان شعر دوم : شعر
آشنایی پرسید:
که دماغت چاق است؟
سر حالی امروز؟
چیست در دستت؟
شعر؟
شعر می گویی هنوز؟
تو مگر بی کاری؟
هیچ کس می خرد این شعر تو را؟
چه خیالی داری؟
خوبم امّا تو کمی بیماری!
پی ی نانی شب و روز
شعر را خربزه می پنداری

عنوان شعر سوم : .
.
نقد این شعر از : جواد نوری
با سلام و سپاس بخاطر ارسال شعرهای خوبتان به پایگاه نقد
دو شعر نو ارسال داشته اید.‌ دو تا شعر تقریبا بی اشکال و موفق، به تعبیری آرام و سربزیر، بدون اوج و فرود و یکدست و سالم، اینکه یکدستی در شعر نو امتیاز محسوب می شود یا نقص فعلا جایش اینجا نیست. ولی از شکل و شمایل شعر پیداست منطبق بر نظم خاصی سروده شده و شاعر در پی رعایت مو به موی قواعد شعر نو است. حتا اگر خود شاعر هم انکار کند باز آن حسی که از این دو شعر منتقل می شود موید این نکته است.
در شعر اول که تفسیر یک عکس است دو چیز غلبه دارد، یک کوشش برای حفظ وزن و گاهی قافیه، و دوم ترکیب سازی. در مسئله اول این نکته قابل عرض است که اساسا شعر نو برای آن بوجود آمد که شاعر از تکلف وزن و تساوی ابیات و اوزان رها شود. حالا اگر قرار باشد باز همان کوشش ها صورت بگیرد تا فرم بیرونی شعر مثلا صاحب وزن باشد چندان فرقی نمی کرد و شعر وزن دار برای اینکار اولویت داشت. و نکته دیگر ترکیب سازی ست. در شعر اول دقیقا همین رفتار مایه دردسر شده زیرا تمام سطور را همین ترکیب ها تشکیل می دهند.
ترکیب های چون:
انجماد اتاق
اتاق سوت و کور
قاب عکس روی میز
شهر آرزو
عبور بالغانه
دریدن لطافت حریر شاعرانگی
انتهای تلاقیی کوچه عبور ها
حباب بهت.

خب دقت بفرمایید همه اینها نوعی ترکیب سازی اند. و تمام اینها برای این هستند که بگویند مثلا آنکه در عکس هست الان نیست یا رفته یا مثلا مرحوم شده و من اکنون غمگینم. تازه اگر سخت گیر تر باشیم ترکیب ها کلا تتابع اضافات هم دارند.‌ و همه بااین منطق در کنار هم چیده شده اند تا اولا مثلا شاعرانه باشند دوماه موسیقی تولید کنند. اساس شعر نو در فرم بیرونی همین است اما نه اینکه همه توان شاعر مصروف تعبیر و ترکیب سازی شود و بعد عاطفی و تخیلی شعر ضعیف بماند.
در شعر دوم اما موضع شاعر فرق دارد شعر دوم بصورت دیالوگی و گفتگویی شکل یافته و دیگر خبری از آن ترکیبات و تعبیرات نیست. در شعر دوم مضمون غلبه دارد. و فضایی شبه طنز رقم زده که متضمن نوعی نقد و دست اندازی نیز هست. اینکه اینگونه از شاعری خود یا بعبارتی از شعر و شاعری دفاع کرده خیلی خوب است. بهرحال در فرهنگ عامه همیشه این رفتار غلبه داشته که شاعر و شعر مورد استهزا واقع شده و همیشه گفتند هزار بیت غزل پیش کرده حیران است. یعنی شعر را ول کن و نان را بچسب. حالا یک شاعری پیدا شده و این فرهنگ نامناسب را با طنز ملموس و جالبی و استفاده بجا از ضرب المثل های رایج در متن فرهنگ عامه یا فولکلور جواب داده است. از طرف هم راهان و همکاران دنیای شاعری دست مریزاد دارد. و ماهم تشکر می کنیم که از شعر اینطور شاعرانه دفاع کرده ای

موفق و پیروز باشی

منتقد : جواد نوری

جواد نوری. متولد 1356 شهرستان بهار. متاهل. دارای دوفرزند. کارشناس ارشد ادبیات کارشناس واحد شعر و ادبیات حوزه هنری همدان به مدت ده سال. رئیس انجمن ادبی بهار به مدت هفت سال. رییس انجمن حافظ شناسی مدت دوسال. عضو هیئت مدیره خانه شعروادب استان همدان. سردبیر ...



دیدگاه ها - ۲
جواد نوری » جمعه 08 بهمن 1400
منتقد شعر
نه آرش جان منظور من این نبود که جزو اصول نیست. منظورم این بود که اساس شعر نو برای اینه که توان شاعرانه شما صرف وزن خالی نشه و ابعاد دیگر شعر مثلا مفهوم و تصویر و عاطفه و اینها توجه بشه. یعنی شعریت باید اتفاق بیفتد. در شعر دوم نشان دادی که تو می توانی. فقط تجربه مطالعاتی کم داری. یعنی شعرنوهای زیادی باید مطالعه کنی تا توانمندترشوی‌ همین. شاد و سلامت باشی
آرش قائمی » پنجشنبه 07 بهمن 1400
استاد ارجمند، سلام ضمن تشکر بابت نقد دو شعر ارسالی. آیا در شعر نیمایی رعایت وزن جزو اصول نیست؟ در بعضی نیمایی هایم از میانه ی شعر وزن را تغییر داده بودم(البته به یک وزن نزدیک و مشابه) که منقدان از این کار ایراد گرفتند.اما در این شعر هم که حدودا 50 مفاعلن بکار برده ام می فرمایید شاعر در تکلف وزن است.پس چه باید کرد؟

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.