تقویت نگاه متفاوت



عنوان مجموعه اشعار : شروع سپید
عنوان شعر اول : سپید
صحبت با تو
آنقدر چسبید که
قهوه ام سرد گشت
دلم گرم....

عنوان شعر دوم : سپید
مثل آفتاب زمستان
بی خبر مهمان مشو
اینطور نمیشود...
حساب باز کرد رویت


عنوان شعر سوم : سپید
تا نور به تصویرت رسد
خود را پشت پرده پنهان میکنی....
نقاب را بردار....
بگذار ببینم کیستی...
نقد این شعر از : جواد نوری
شعر کوتاه ویژگی هایی دارد که با بودن آن خصوصیات می‌توان نام شعر کوتاه بران اطلاق کرد، اینکه شاعر در این گونه ی ادبی دنبال لفاظی و سخن گستری و سخنوری نیست و یک نمایش آنی و لحظه ای از یک اتفاق شگفت انگیز از یک تصویر ناب یا یک دریافت شاعرانه و یک کشف تازه را به نمایش می گذارد. عنوانش شعر کوتاه است ولی در واقع تعریف همان شعر کوتاه و بیان ویژگی های آن خیلی خیلی طولانی ست. از نخستین سالهای پیدایش شعر طبایع برخی از شاعران به کوتاه گویی تمایل داشته و در صفا و صمیمیت و‌ خلوص شاعرانه لحظات ماندگاری با شعرهای کوتاه خلق کرده اند. زیرا دربند مضمون یابی و مضمون آفرینی و طول و تفصیل و سخنوری و سخن گستری نبوده اند. خود قالبهای کلاسیک همچون رباعی و دوبیتی در برابر قوالبی همچون قصیده و مثنوی و غزل شعرکوتاه محسوب می شود. بهر حال در این گونه ادبی شاعر نه مجال زیاده سخن گویی دارد نه قالب این امکان را به او می دهد. پس نضج گیری و قوام شعر کوتاه رمز و راز خود را دارد. می شود اینگونه تعریف کرد شعر کوتاه مثل عکاسی ست. عکاسی با کلام. عکاسی در برابر فیلم. عکاسی ثبت یک لحظه شگفت انگیز و اعجاب آور و دلنشین و زیباست، شما یک تصویر ناب می بینید یا یک اتفاق جالبی می بینید برای ثبت آن در سریعترین زمان ممکن عکس می گیرید آن تصویر همیشه ماندگار می شود.‌ دیگر فرصت مقدمه چینی و طول و تفصیل نیست، حتا بعد از تولید هم فرصت شرح و بسط و توضیح وجود ندارد. هرچه هست در درون عکس است،حالا مخاطب و بیننده است که چه چیزی از آن عکس دریافت دارد. شعر کوتاه دقیقا همین مکانیسم را دارد. خب چنین چیزی مستلزم تبحر فوق العاده و تیزهوشی فروان است. تفاوت در نگاه در زبان و بیان و پیدا کردن مضمون و ارایه آن با کمترین امکانات. در سالهای اخیر انواع شعرهای کوتاه بوجود آمده اند از نمونه های غیرایرانی آن همچون هایکو بگیرید تا نمونه های داخلی همچون شهرک و ترانک و سه گانی و انواع و اقسام دیگر. هرکدام ازین ها ویژگی های خاصی دارند که باید از خود و کیفیت خود دفاع کنند‌. یک شعر کوتاه باید خواننده را در یک لذتی غرق سازد و اورا در لحظه ای به خلسه ببرد. درست مثل نیش زنبور. در یک لحظه اتفاق می افتد ولی درد و‌سوزش و خارش آن تا ساعتها ادامه دارد.شعر کوتاه چنین ویژگی ای باید داشته باشد.یقه خواننده را بگیرد و ساعاتی اورا مشغول بدارد. حالا در سه قطعه ارسالی شما هیچ ویژگی مثبت و شاعرانه ای به چشم نمی آید.مکر در شعر دوم آنهم بصورت خفیف. دوتای اول و سوم یک نثر فاقد هرگونه شعریتی هستند. هیچ خلاقیتی در بیان و تصویر و محتوی ندارند. هیچ موسیقی خاصی از آن دریافت نمی شود‌. کاملا نثرگونه که پلکانی نوشته شده اند. بجز اینها حتا نوع جمله بندی هم قدیمی ست کاربرد افعال و واژگان مثل کیستی، مهمان مشو، مور به تصویرت رسد. همه اینها نشان از پریشانی زبان دارند‌. نیازی به این گونه سخن گفتن نیست. شما راحت می‌توانید نبض کلام را در دست داشته باشید و راحت حرف خود را بزنید. این ترفند ها نوشته را شعر نمی کند. شعریت شعر کوتاه در جای دیگر است. این مثال را توجه کن: خیلی از مردم بالارفتن گربه از درخت را دیده اند، اما کمتر کسی پایین آمدن درخت از گربه را دیده است. این نگاه شاعر است. شاعر این تفاوت را کشف می کند، اتفاق همان اتفاق است که میلیونها انسان آن را دیده اند. اما یک ذهن خلاق می تواند آن را متفاوت و دیگرگون ببیند‌. پس تقویت دیدگاه و تمرین برای متفاوت دیدن برای شما خیلی خیلی مهم است. این دو مورد را تمرین کن آرام آرام به درجات بالاتر خواهی رسید.

منتقد : جواد نوری

جواد نوری. متولد 1356 شهرستان بهار. متاهل. دارای دوفرزند. کارشناس ارشد ادبیات کارشناس واحد شعر و ادبیات حوزه هنری همدان به مدت ده سال. رئیس انجمن ادبی بهار به مدت هفت سال. رییس انجمن حافظ شناسی مدت دوسال. عضو هیئت مدیره خانه شعروادب استان همدان. سردبیر ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.