قدم های اولیه شاعری




عنوان مجموعه اشعار : فاطمیه
شاعر : مهدی شهریاری


عنوان شعر اول : چادر
چادری مضطرب است
خاک را لمس نمود
دودِ آتش به هوا هل هله کرد
ناگهان در وا شد
نعره ای سخت کشید
و به آن چادر خاکی لگدی محکم زد
دلِ دیوار شکست
چادر از درد به خود می‌پیچید
لگدی دیگر زد
غنچه ای پر پر شد
و از آن میخ خشن،
اشک خون جاری شد
چادر از حال برفت


عنوان شعر دوم : علامه امینی
باید شوی «امین» تا غدیری ات کنند
از «خرقه» ها شوی برون تا غدیری ات کنند
هرگز نشد رستگار آنکه «تفلسف» نمود
باید ندا دهی «علی» تا غدیری ات کنند


عنوان شعر سوم : حوا
دانی زکجا بوی خوش آمد به هوا
چون باد بزد چنگ به گیسوی حوا
تو نگارا بنما زلفِ سیاهت آشوب
که شود جمله جهانی به هوایت آشوب
نقد این شعر از : جواد نوری
با سلام خدمت دوست عزیز جناب آقای شهریاری
سه اثر ارسالی شما به پایگاه نقد یک شعر نو دوبیتی احتمالا از یک غزل که با نیت رباعی یا دوبیتی سروده شده و یک رباعی ست. چنانکه خود در پیشانی شعرها نوشته اید مدرک تحصیلی تان کارشناسی ست ، ازاین که مدرک علمی شما مرتبط با فعالیت ادبی شما هست یا نه اطلاعی ندارم و چنانکه پیداست تازه کارید و سابقه فعالیت ادبی شما بیش از یکی دو سال نیست، اگر سابق بر این سروده های خود را به پایگاه نقد ارسال داشته باشید قطع و یقین منتقدان و اساتید ارجمند برای شما مقدمات کار را نوشته و توضیح داده اند، و اگر نه بنده بصورت خلاصه برای شما می نویسم.
لازمه شاعری دو‌ چیز است یک ذوق شاعری و ذاتی یا استعداد درونی و دوم آموزش و یادگیری مقدمات و اصول ابتدایی سخنوری و شعر و ادبیات. نکته اول اینکه عموما شاعران با نکته اول سروکار دارند، یعنی ممکن است مدرک تحصیلی شان خیلی ارتباط با فعالیت ادبی شان نداشته باشد. اما عامل ورود به حیطه شاعری شان ذوق درونی و استعداد است. و این خود حاصل مطالعات و انس و الفت با شعر و ادبیات است. ویژگی ذهن هر انسانی چنین اقتضا می کند که اگر هر فردی مدتی به صورت عاشقانه و پیگیرانه دنبال مطالعه ادبیات باشد و از مطالعه آثار شاعران لذت ببرد و همنشین دواوین شعرا باشد پس از اندکی این ذوق و استعداد را در خود می یابد و به سلک و دسته آنان در می آید، بقیه راه مستلزم پیگیری و آزمون و خطاهای متعدد است تا به یک ثبات نسبی برسند آنگاه مسیر شاعری برایشان هموار می گردد. در صورتی که چنین ویژگی و فرصتی درشما و اختیار شما نباشد می ماند راه دوم که همانا آموزش مقدمات شاعری بصورت آکادمیک و دانشگاهی ست. یعنی عروض و قافیه و معانی و بدیع و بیان و سایر ملزومات را از گذرگاه درک محضر استادان دانشگاهی یاد بگیرید. اختیار با شماست.
سروده های شما نشان می دهد که تازه کارید و علاقه به نوشتن و سرودن دارید. پس می باید مسایل ابتدایی شعر را بیاموزید مسایلی که به شما نشان می دهند در سایه چه رفتاری سخن عادی شما از سطح پایین و روزمره جدا شده و صورت شعر برخورد می گیرد. همشهری دو ساحت و دو نما دارد .‌ساخت درونی و ساخت بیرونی هرکدام از اینها لوازم خود را می طلبد. عناصر بیرونی عبارتند از وزن و قافیه و ردیف و ( درصورتیکه به شعر کلاسیک علاقه مند هستید) و عناصر درونی یعنی معانی و بیان وصور خیال و ...

خب در شعر اول شما قصد نوشتن شعر نو داشته اید. کوتاه و بلندی سطور گواه این قول است. و تقریبا خوب از عهده برآمده اید. بجز یکی دو اشکال کوچک در مورد تقدیم و تأخر افعال شعر بقیه بر یک روال حرکت کرده و نشان از توانایی شما در این نوع سرایش دارد. می ماند عناصر درونی شعر. خب پیداست شعر را برای شهادت حضرت زهرا (س) سروده اید. چادر و میخ و دیوار و شکستگی پهلو و ... همه گواهند. اما آیا این نوشته شعر هست یا نه بحث مجزاییست. شما یک روایت تاریخی را از باورهای فرهنگ شیعی ست فارغ از صحت و سقم آن به شعر آورده آید. ولی فقط بصورت کاملا متسقیم و بدون هیچ خلاقیت و نوآوری. فقط شخصیت بخشی به چادر نکته مهم شعر شماست یعنی شما همانطور که مرثیه مورد نظر را می سرایید از آوردن نام حضرت زهرا ابا کرده و جایگزین آن چادر آورده آید. تنها نکته برجسته سروده ی اول همین است. بقیه دیگر ذکر اقوال تاریخی و سخنانی ست که شما آن را در مقاطع مختلف شنیده اید. خلاصه کلام اینکه فقط وزن شعر نو دارد و خیلی تاثیرگذار و شاعرانه نیست. و خیلی شعاری نوشته شده است. مطالعه اشعار شاعران آیینی برای شما بسیار مفید خواهد بود.
شعر دوم اما وزن درست و حسابی ندارد. بازهم به همان صورت کاملا شعاری و‌سطحی ست. در شعر وزن دار عنصر اصلی شعر وزن است و باید رعایت شود. خود وزن می تواند فارغ از معنای مورد نظر سطح کلام شمارا بسیار ارتقا دهد.
و رباعی پایانی بیت اول وزن رباعی دارد بیت دوم چنین نیست. حتا قافیه هم ندارد. برای آنکه شما متوجه شوید در کدام بخش ها وزن شکسته می شود شعر را بصورت ریتمیک و آهنگین بخوانید. متوجه می شوی که دو بیت دارای وزن همسانی نیستند.
بااین مقدمات باید خدمت شما دوست عزیز عرض کنم که اندکی با نوشتن و سرودن حرفه ای فاصله دارید. بهتر است مدتی بلاانقطاع به مطالعه شعر بپردازید. بخوانید و بخوانید و بخوانید. و بعد از مدتی دیگر قصد سرودن کنید‌. یکی دو بار که این شگرد را اجرا کنید آرام آرام متوجه وزن شعر می شوید.در مراحل بعدی می توانید از رهنمودها و نقدهای دیگر استادان استفاده نمایید.

برای شما آرزوی موفقیت دارم. پیروز و موید باشید. با احترام جواد نوری

منتقد : جواد نوری

جواد نوری. متولد 1356 شهرستان بهار. متاهل. دارای دوفرزند. کارشناس ارشد ادبیات کارشناس واحد شعر و ادبیات حوزه هنری همدان به مدت ده سال. رئیس انجمن ادبی بهار به مدت هفت سال. رییس انجمن حافظ شناسی مدت دوسال. عضو هیئت مدیره خانه شعروادب استان همدان. سردبیر ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.