چراغ‌های رابطه را روشن کنیم




عنوان مجموعه اشعار : .
شاعر : محمد عظیمی


عنوان شعر اول : .
ما به جان مردم بیمار سوزن می‌زنیم
روی جاهایی که سوزن رفته روغن می‌زنیم

دست‌ها را زیر چانه می‌بریم و با ادا
بر تشعشع‌های نور علم دامن می‌زنیم

اهل بنگ و شیره و تریاک و الکل نیستیم
فوق فوقش یک پک از سیگار بهمن می‌زنیم

جیکمان تا در می‌آید در هوای اعتراض
دادمان را بر سر کرهای الکن می‌زنیم

گاه اهل منکریم و گاه در بند صواب
نامۀ اعمالمان را سایه روشن می‌زنیم

راهِ پیش پای استعدادها را بسته‌ایم
در دل کوه و بیابان رفته معدن می‌زنیم

دل شکستن کار آسانیست در قاموس ما
بعد از هر دل‌شکستن دست و بشکن می‌زنیم

زخم کاری را به جسم لاغر محروم‌ها
ضربۀ بی‌جانمان را هم به دشمن می‌زنیم

توی دعواهایمان حلوا نمی‌بیند کسی
هر که را در حقّ‌مان بد کرده گردن می‌زنیم

روی هر لطفی که خالق کرده با ما بنده‌ها
پرّرو و من من کنان برچسبی از من می‌زنیم

مثل اینکه ته ندارد عیب‌های نسل ما
عیب اگر افتاد کنج قبر شیون می‌زنیم


عنوان شعر دوم : .
.

عنوان شعر سوم : .
.
نقد این شعر از : عبدالله مقدمی
با شعری طنز، مهمان آثار آقای محمد عظیمی هستیم. در همین ابتدای کار باید بابت سیر محسوس پیشرفت، به شاعر محترم تبریک عرض کنم. ابیات ازنظر بیان و زبان بسیار بهتر شده و حالا تا حدود زیادی سلیس روانند. همین سادگی و روانی زبان کمک زیادی به مضمون‌سازی و کشف در شعر خواهد کرد. اما شعر؛
«ما به جان مردم بیمار سوزن می‌زنیم / روی جاهایی که سوزن رفته روغن می‌زنیم» بیت اول خیلی روان است و همین روان بودن باعث می‌شود که مخاطب علی‌رغم اینکه در شعر به‌جای خاصی نرسیده و هنوز مطلبی از شعر نگرفته، بازهم خواندن شعر را ادامه بدهد. البته تناسبی که ساخته‌شده و همین‌طور حضور غافلگیرانۀ «روغن» بیت را خواندنی‌تر هم کرده است. «دست‌ها را زیر چانه می‌بریم و با ادا / بر تشعشع‌های نور علم دامن می‌زنیم» در بیت دوم می‌توانیم متوجه سمت‌وسوی کلی شعر بشویم. تصویر شاعر در این بیت یک تصویر خنثی است اما اتفاقاً همین خنثی بودن برای رساندن مفهوم موردنظر لازم است و در بیت خوب نشسته است. بیت سوم بااینکه خیلی بیت سلیسی است اما نکتۀ مرتبطی ندارد. شاعر دلیلی برای اینکه «اهل بنگ و دود و تریاک» نیست ندارد و به‌احتمال‌زیاد فقط مدنظرش همان ایهام در واژه «بهمن» است. خب این باعث شده که مضمون در بیت کامل نشود. شاید اگر می‌شد مصراع اول با مصراع دوم مقایسه شود، بیت بهتر از آب درمی‌آمد. « جیکمان تا درمی‌آید در هوای اعتراض / دادمان را بر سر کرهای الکن می‌زنیم» در این بیت استفاده شاعر از ایهام واژۀ «هوا» و تناسبی که با جیک درآمده است، قابل‌توجه است. البته در مصراع دوم مضمون از بین رفته است. چراکه «کرهای الکن» توصیف مناسبی برای گروهی که مردم به آن‌ها اعتراض می‌کنند نیستند. درواقع شنوندگان اعتراض مردم، شاید «کر» باشند اما اصلاً «الکن» نیستند و مدام دارند صحبت می‌کنند. با توجه به اینکه «الکن» قافیه هم هست، ضعف مضمون بیشتر نمود دارد. بیت بعدی بیت خوبی است. اگرچه کشف درخشانی ندارد اما همان مضمون به صورتی ساده و مرتب آمده است. «راهِ پیش پای استعدادها را بسته‌ایم/ در دل کوه و بیابان رفته معدن می‌زنیم» مصراع اول و دوم این بیت به هم ارتباط مناسبی ندارند یا شاید بهتر بگوییم شاعر نتوانسته ارتباطی که در ذهن خود ایجاد کرده را به مخاطب منتقل کند. در بیت بعدی هم اگرچه بین «شکستن» و «بشکن» تناسب فرمی ایجادشده اما مضمون کم‌جان است. « زخم کاری را به جسم لاغر محروم‌ها / ضربۀ بی‌جانمان را هم به دشمن می‌زنیم» در این بیت ناسازواره یا همان پارادوکس جالبی وجود دارد. البته بهتر بود به‌جای «محروم‌ها» واژۀ متضاد «دشمن» بیاید تا تضاد و پارادوکس کامل شود. «توی دعواهایمان حلوا نمی‌بیند کسی / هر که را در حقّمان بد کرده گردن می‌زنیم» این بیت سردرگم است. در همان مصراع اول مضمون ابتر است. خب صورت طبیعی این است که توی دعوا حلوا ندهند، پس با این وضع مصراع دارد چه می‌گوید؟ دیگر طعنه و کنایه‌ای نمی‌ماند. ضمن اینکه این حرف در تناقض بابیتی که در آن گفته بودیم به دشمن ضربۀ کم‌جان می‌زنیم، است. این تناقض مخاطب را سردرگم می‌کند. « روی هر لطفی که خالق کرده با ما بنده‌ها / پرّرو و من‌من‌کنان برچسبی از من می‌زنیم» این بیت کلاً خوب است به جز اینکه حضور کلمۀ «پررو» در این مصراع، درست نیست و واژه به‌درستی خوانده نمی‌شود. بیت آخر اما چندان مفهوم نیست و تا حدود زیادی اغتشاش معنایی دارد. این بیت مثل بیت‌های قبلی خیلی روان نیست و اینکه برای پایان‌بندی هم مناسب نیست.

منتقد : عبدالله مقدمی

عبدالله مقدمی (زادهٔ ۱۳۵۹ خورشیدی) شاعر، نویسنده، روزنامه‌نگار، طنزپرداز ایرانی است. از سال‌های میانی دههٔ هفتاد شروع به نوشتن کرد. اگر چه تا سال ۱۳۸۰ در جلسات و انجمن‌های تهران و شهرری فعالیت می‌کرد ولی در این سال با عضویت در انجمن شاعران ...



دیدگاه ها - ۱
محمد عظیمی » 11 روز پیش
بسیار ممنونم از لطف و نقدتان جناب مقدمی عزیز

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.