اولین مخاطب شعرتان...




عنوان مجموعه اشعار : تشنه
شاعر : الهام صفوی


عنوان شعر اول : تشنه
به واژه های شعر من بهار را رسانده ای
کبوتران خسته را به بام من کشانده ای
منی که شعر می شوم در انتظار دستتو
به ریشه های خسته ام جوانه را نشانده ای
تمام حرف های من سکوت بود و بندگی
به تشنگی قلب من عبور را چشانده ای
به این نگاه مه زده بگو که من مسافرم
به قطره های اشک من گلاب را فشانده ای
صدا نمی زنم تو را که تا همیشه در منی
به گوش واژه های من اذان صبح خوانده ای




عنوان شعر دوم : -
-

عنوان شعر سوم : -
-
نقد این شعر از : روح‌الله احمدی
درود بر دوست گرامی. از سابقۀ شاعری شما اطلاعی نداریم اما از ظاهر نوشته‌تان مشخص است که مقدمات شاعری را یاد گرفته‌اید و حداقل وزن و قافیه را می‌شناسید. البته باید در هر دو مورد مسلط‌تر شوید. «مسلط‌تر شدن» یعنی چه و به چه دردی می‌خورد؟ اگر بر وزن شعر مسلط شوید، جمله‌بندی بهتری خواهید داشت و مجبور نمی‌شوید برای پر کردن یا جور کردن وزن، جمله‌ها را به هم بریزید و واژه‌هایی را حذف یا اضافه کنید. جمله‌بندی‌های نوشته‌تان تقریباً خوب و روان است اما گاهی با انتخاب واژۀ نامناسب، معنا و مضمون را سخت کرده‌اید. با مسلط‌تر شدن بر زبان و کلام، در عین حال که جمله‌بندی مناسب و روانی خواهید داشت، در انتقال مفهوم به مخاطب هم قوی‌تر عمل می‌کنید. وقتی که به زبان و واژه‌ها تسلط پیدا کنید، آوردن قافیه هم ساده‌تر خواهد شد و دیگر مجبور نمی‌شوید از «فشانده‌ای» استفاده کنید؛ فعلی نچسب که مشخص است به‌زور در شعر جا گرفته است.
بهتر است موقع نوشتن شعر، خودتان را جای خوانندۀ آن بگذارید تا ببینید متوجه منظور شما می‌شود یا نه! یعنی اولین مخاطب شعر خودتان باشید. اینکه خودتان را جای مخاطب بگذارید، شاید در ابتدا کار سختی باشد اما بسیار موثر است. نه فقط هنگام نوشتن، که بعد از نوشتن هم اصطلاحاً به چشم مشتری اثر را بخوانید تا اگر به ویرایش نیاز دارد، دست به کار شوید. شعر جای تخیل است اما مفاهیم ذهنی و غیرواقعی‌ای که در شعر به کار می‌رود، باید با نظم و منطقی ارائه شود که برای مخاطب پذیرفتنی باشد و ایجاد این نظم و منطق به‌عهدۀ شاعر است. برای اینکه متوجه شوید چقدر در انتقال مفهوم و رساندن پیام به مخاطب موفق بوده‌اید، وزن شعر را کنار بگذارید و خط به خط نوشته را با توجه به معنی بخوانید؛ اصطلاحاً شعر را برای خودتان معنی کنید؛ مثل کاری که معلم ادبیات در مدرسه برای ما انجام می‌داد.
معنی بیت اول مشخص است. مصرع اول می‌گوید که با آمدن یا بودن تو (شاید هم به قول بیت بعد: در انتظار تو) شعر من گل می‌کند. مصرع دوم هم به‌نوعی نشانه‌ای از بهار است؛ حتی «کبوتران خسته» می‌توانند همان «واژه‌های شعر» باشند؛ گرچه این تعبیر دیر و دور به ذهن مخاطب می‌رسد. بیت دوم می‌گوید به ریشه‌های خستۀ منی که در انتظار دست تو شعر می‌شوم، جوانه نشانده‌ای. گذشته از نوع جمله‌بندی، معنی بیت مشخص است و ادامه‌دهندۀ بیت نخست است؛ گرچه شاید «شاخه‌های خشک» بهتر از «ریشه‌های خسته» در شعر بنشیند و گزینه مناسب‌تری برای جوانه زدن باشد. بیت سوم، شروع آشفتگی‌هاست. «بندگی» از کجا پیدایش شد و چه ارتباطی با باقی واژه‌ها دارد؟ «تشنگی قلب» چه؟ «عبور» چه تناسبی با بقیۀ شعر دارد؟ شاید اگر جای بیت سوم و چهارم عوض می‌شد، آن‌وقت «عبور» در بیت چهارم بهتر می‌نشست و ارتباط عمودی بهتری بین بیت‌ها برقرار می‌شد. قطعاً شما در ذهنتان برای همۀ این‌ها ساختاری دارید اما نظم ذهنی شما در نوشته‌تان دیده نمی‌شود؛ پس برای مخاطب آشفته است. تناسب میان واژه‌ها، مفاهیم و مضامین خیلی مهم است و اگر این تناسب از دست برود، شعر ازهم‌گسسته می‌شود. «گلاب» از کجا آمد و در بیت چهار خودش را جا داد؟ «اذان صبح» چه ارتباطی به این شعر دارد؟ برقراری درست این ارتباط‌ها وظیفۀ شاعر است. مخاطب نباید برای جور کردن مفهوم و فهمیدن منظور شاعر به زحمت بیفتد. چرا؟ چون مخاطب قرار نیست مسئلۀ ریاضی و فیزیک و فلسفه و منطق حل کند! مخاطب قرار است از خواندن شعر لذت ببرد. برای لذت بردن مخاطب، مفهوم اولیه باید ساده باشد و اجزای مختلف شعر بتوانند ارتباط خوبی با هم برقرار کنند. آن وقت با استفاده از شگردهای شاعرانگی و آرایه‌های ادبی، این مفهوم اولیۀ ساده با ارائه‌ای زیبا همراه می‌شود و مخاطب را به وجد می‌آورد.
نمی‌دانم چقدر شعر می‌خوانید اما هرچقدر که تا حالا می‌خواندید، از این به بعد بیشتر بخوانید. اشعار خوب شاعران امروز را بخوانید تا با نوع نگاه دیگران هم آشنا شوید و شیوۀ مضمون‌پروری را در اشعار ایشان بررسی کنید. با مطالعه، دقت و تمرین بیشتر، حتماً آثار بهتری خواهید نوشت. موفق باشید.

منتقد : روح‌الله احمدی

روح‌الله احمدی که گاهی به اسم «بلبل» طنز می‌نویسد. متولد ۱۳۶۸ تهران شاعر، نویسنده، طنزپرداز و مجری نوازنده و مدرس هارمونیکا (سازدهنی) کوهنورد و طبیعت‌گرد - نویسنده و طنزپرداز مطبوعات و نشریات مختلف از جمله: رشد جوان و نوجوان، ماهنامه سپیده ...



دیدگاه ها - ۳
الهام صفوی » دوشنبه 03 آبان 1400
سپاسگزارم استاد
الهام صفوی » سه شنبه 27 مهر 1400
با درود و ادب به شما.از نظرات و آموزه های عالی شما بهره می برم.⚘
روح‌الله احمدی » سه شنبه 27 مهر 1400
منتقد شعر
سلامت باشید. امیدوارم به‌زودی تأثیر مطالعه و تلاش‌های شما را در آثار جدیدتان ببینیم.

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.