جلاد بدون تشدید




عنوان مجموعه اشعار : منتشر نشده
شاعر : محمد مجاهد


عنوان شعر اول : شکستن
آمدم فکری به حال دل کنم اما نشد
آمدم تا عاشقی را ول کنم اما نشد
خسته بودم از غم و تنهایی و دلواپسی
آمدم تا چاره ی مشکل کنم اما نشد
از همه دنیا بریدم راهیِ دریا شدم
گفته بودم ترکِ این ساحل کنم اما نشد
دل شکست و من شکستم ، عاشقی اما نرفت
گفتم این دل را کمی عاقل کنم اما نشد
قصه ی شیداییِ این دل هزاران دفتر است
آمدم تا قصه را کامل کنم اما نشد

عنوان شعر دوم : عشق
بیا بازم پریشانم کن ای عشق
بیا از ریشه ویرانم کن ای عشق
بیا درگیر دردم کن دوباره
به صرف غصه مهمانم کن ای عشق
بیا بازم تصرف کن دلم را
اسیر و خام و زندانم کن ای عشق
رهایم کن مرا از سلطه ی عقل
بگریان، غرقِ بارانم کن ای عشق
بیا کاَز بی نیازی سیرِ سیرم
مرا محتاج جانانم کن ای عشق

عنوان شعر سوم : بی تو
بیا که دیدن تو بسی سعادتِ ماست
بیا که بودنِ تو تمام غایتِ ماست

بیا که بی تو شبی نمی رود به سحر
شبی که بی تو رود شبِ خسارتِ ماست

تو نورِ محفلی و صفای انجمنی
بیا که بی تو جهان مصِر به غارتِ ماست

فضای خانه پر از غبار غم شده است
اگر نظر نکنی شکستن عادت ماست

بیا به ما برسان شفای عاجلِ خود
بیا که دوریِ تو جلادِ طاقتِ ماست
نقد این شعر از : ساجده جبارپور ماسوله
سه غزل از جناب مجاهد گرامی خواندم. در بیت اول شاعر کلام خود را با چاره‌اندیشی برای دل شروع می‌کند و شعر برای مخاطب درک‌پذیر است و البته زبان حال. اما در عین حال زبان کلی اثر گفتمانی سنتی دارد و فعل ول کردن» چندان تناسبی با باقی کلمات و قوافی ندارد. انگار که از سطح پایین‌تری از زبان وارد گنجینه لغات این غزل شده و بیشتر نزدیک به زبان گفتار است تا معیار.
بیت سوم این غزل به نظرم می‌توانست به نقطه عطفی برای شروع روایت تبدیل شود.
از همه دنیا بریدم راهی دریا شدم
گفته بودم، ترک این ساحل کنم، اما نشد...
در بیت بعد با توجه به ظرفیت این بیت اشاره‌ای به چندین داستان داشته باشد و کمی به اثر عمق دهد. روایت‌هایی چون، یونس نبی، پدرژپتو و نهنگ و حتی شعر کفش‌هایم کو از سهراب سپهری. معمولا شعر خوب با هوشمندی شاعر و درک فضا برای بیشتر ژرف کردن شعر و ایجاد آرایه‌هایی که تاویل‌پذیری را افزایش می‌دهند سرچشمه می‌گیرد.
مسئله بعدی در مورد غزل اول زنگ قافیه است. ردیف در این شعر خوش نشسته است و قافیه خوب با ردیف چفت شده اما قافیه در هر بیت چقدر در غافلگیری مخاطب از مضمون بیت نقش دارد؟ اگر بخواهیم به نوعی دیگر بسان کنیم هر بیت را باید حلقه‌های تصور کنیم که حول محور قافیه می‌چرخد. قافیه هرچند در شعر حل شده باشد اما نقش پایان‌ بخشی در بیت و ایجاد ارتباط با بیت جدید را برعهده دارد. در این غزل یکی از عواملی که موجب ضعف ارتباط بین بیت قبل و بیت بعدی شده، کم‌قدرتی قافیه است.
در غزل دوم باز هم شاعر با زبانی ساده شروع به بیان حدیث نفس می‌کند. آنچه در این غزل مورد تحسین است زبان سهل آن است که به راحتی مخاطب با آن ارتباط برقرار می‌کند. اما گاهی همین زبان ساده برای شاعر دردسرساز می‌شود و همانطور که در غزل اول هم شاهد آن بودیم بعضی کلمات از زبان گفتار بی‌اجازه پا در حریم زبان نوشتاری می‌گذارند. «بازم» که مخفف باز هم از زبان گفتار است دوبار در شعر آمده و شاعر به دلیل سهل بودن زبان در انتخاب کلمات به اشتباه افتاده است. این در صورتی است که در همین شعر در نقطه‌ای شاعر از کاَز استفاده می‌کنه که مخفف که از است و شاید از قرن پیش به قبل از آن در شعر استفاده می‌شده. شناخت سطوح زبان و جنس کلمات و استفاده درست از آنها همه در گرو مطالعه بسیار متون گذشته و حال و مقایسه این متون باهم است.
در مورد آخرین غزل هرچند با واژه «بیا» که به دلیل کثرث استفاده در شعرهای انتظار شعر را هم همراه خود مستعمل می‌کند، در بین این شعرها و بیت‌ها به دو دلیل شعر آخر را میپسندم. اول اینکه به نسبت اوزان مورد استفاده شاعران امروز، وزن کمتر استفاده شده‌تری دارد. دوم بخاطر بیت چهارم که هم زبان حال است و هم تمام اجزای آن برای رساندن مفهوم خوش نشسته‌اند. اما تنها نکته‌ای که در مورد این غزل می‌ماند اینکه شاعر باید در استفاده درست از کلمات بکوشد جلّاد بخاطر تشدید روی لام است که اینقدر جلّاد به نظر می‌رسد و تغییر واژه حتی به صرف یک تشدید گاهی مزه کلمه را می‌گیرد.
امیدوارم باز هم شاهد آثار شما در پایگاه شعر باشم. با آرزوی بهروزی.

منتقد : ساجده جبارپور ماسوله

دی ماه سال 1369 در رشت‌ به دنیا آمدم. در تهران و شیراز و رشت بزرگ شدم. آب و هوا و طبع شعردوست مردم و خانواده‌ام در رشت و شیراز کار خودش را کرد و از یازده سالگی شروع کردم به نوشتن. تحصیلات و شغلم در حوزه حقوق بین الملل است که البته ربط چندانی به شعر ندارد. ...



دیدگاه ها - ۱
محمد مجاهد » 8 روز پیش
ممنونم از نقد منصفانه شما خانم جبارپور خیلی لطف کردید

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.