شتاب زده نباشید




عنوان مجموعه اشعار : بیماری دل(یک غزل و دو دوبیتی)
شاعر : غفار غفاری


عنوان شعر اول : غزل
ای دل از فقرِ محبت بر زمین افتاده ای
بر زمین سخت تنها و حزین افتاده ای

در قفس از یاد بردی لذتِ پرواز را
در هواپیمایِ غم بی سرنشین افتاده ای

با تپش هایت سرم هر لحظه میشد منفجر
حالیا سرباز، در میدانِ مین افتاده ای

سقط شد در رَحِم ات، عاطفه هایم ای دل
سخت عاجز بر زمین همچون جنین افتاده ای

دی عزیزانه زدی پا در رکابِ اسب عشق
حال، سرمستانه از بالایِ زین افتاده ای

عنوان شعر دوم : دوبیتی۱
نگه کن بر دل بی اختیارم
به چشمم ، درد های بسیارم

خدایا اندکی در من نگه کن
که چیزی را جز آن دلبر ندارم

عنوان شعر سوم : دوبیتی۲
دلم بُرد آمد از سینه برون آه
فغان از دست آن دیوانه جراح

نه دل دارد نه احساسی...درآرد
دل از سینه، امان از یارِ دلخواه
نقد این شعر از : جواد نوری
در شعر کلاسیک و وزن دار اولین و مهمترین مولفه رعایت وزن است، به این اعتبار که همه نمای بیرونی و سلامت شعری در گرو سلامت وزن است، حتی اگر شما فکر و موضوع تازه یا مهم یا زیبایی هند به میان نیاورده باشید شرط اول رعایت اصول مسلط و قواعد تثبیت شده است، وزن قافیه و و ردیف، در این منظر بقیه عناصر شعری و صور خیال و معنی و بدیع و بیان و همه و همه در مراحل بعدی واقع می شوند، حال طرح بهترین اندیشه ها و یافتن بهترین مضمون ها برای شعر بدون رعایت همان اصول ابتدایی هیچ لطفی نخواهد داشت،
غزل یا سروده اول شما دوتا از سه گانه ی ابتدایی را خوب و لحاظ به کار برده و اشکالی متوجه شان نیست، اما وزن شما در بیت چهارم ناگهان تغییر کرده است، همین یک اشکال جزیی کافی ست تا دیگر ادامه شعر شما هیچ لطفی نداشته باشد. پس اولویت اول و مهم شناخت وزن و تسلط و تبحر در آن و‌ بکارگیری هنرمندانه وزن است، و قطعا برای هر شاعر تازه کاری لازم است که این مرحله را با موفقیت پشت سر بگذارد، و برای تسلط بر وزن مشکلات فراوان متحمل شود تا نهایتا شناختی از اوزان عروضی و‌ بحور آنها بدست بیاورد،
اگردرس می‌خوانی و رشته درسی مرتبط است که کارت راحت است اگر نیست تنها راهش، مطالعه مطالعه مطالعه، است.
آن سروده پنج بیتی شما دو نکته مثبت و قابل ذکر دارد، نخست سلامت روایت از ابتدا تا انتها و دوم جسارت در بکارگیری تشبیه و ترکیب و تعابیر تازه تر، مثل همان هواپیمای غم، من با خوب و بد آن کاری ندارم و قضاوتی نمیکنم اما همین جسارت در بکارگیری این ترکیب نشان از نوجویی و‌نوخواهی شماست. الفاظ و عباراتی که در مسیر خطی خود تناسب های قابل ذکر و‌جالبی باهم دارند مثل هواپیما،. منفجر، میدان مین، سرباز و...

اما اشکالات دامن گیر شعر شما نارسایی بودن تعابیر شماست، مثلا بیت سوم علیرغم تصویر خوب آن نارساست، یعنی با تپش‌های دل هیچ گاه سر منفجر نمی شود و آن انفجار هر لحظه اتفاق نمی افتاد.ممظر شما احتمالا تداوم سردر شماست،اما بکارگیری و‌نسبت دادن منفجر شدن سر به تپش های دل وجه شاعرانه ای ندارد و این همان نارسایی موجود در شعر است.

اما بیت آخر، بهترین بیت این غزل است، آنهم بخاطر هماهنگی بین لفظ و معنی.هیچکدام به نفع دیگری کوتاه نیامده و هریک سرجای خود واقع شده، عزیزانه و با تبختر پا در رکاب عشق نهادی و اکنون از زین افتادن و دوران مذلت را سپری کردن

اما دوبیتی های شما، دوبیتی گفتن البته به نسبت سایر قالب ها خیلی آسان و راحت است، کافی ست به وزن آن مسلط باشی و ذهن آماده ای همینجور آدم می‌جوشد و می‌نویسد، عواطفش را احساساتش را در آن قالب کوتاه می ریزد، از قدیم الایام همین یک قالب کوچک همدم مردمان این سرزمین بوده برای درددل ها و گلایه ها و شکواییه ها و بیان آمال و آرزوهای خودشان، ویژگی اصلی آن همان صمیمیت و صداقت است، یعنی قرار نیست دراین قالب شعری هنرنمایی خیلی مهم و عمیق صورت بگیرد، قرار نیست مفاهیم بزرگ‌و‌بلند و عمیق در آن ریخته شود،فقط بیان احوالات گوناگون است، با صمیمی ت و‌صداقت،حالا در دوبیتی اول شما گمان دارم مصرع دوم اشتباه نوشته شده، به جای دردهای بسیارم که خارج از وزن است باید مثلا بی شمارم باشد، به چشمم،دردهای بیشمارم،
مصرع دوم، خدایا اندکی در من نگه کن، خیلی رسا و شاعرانه نیست، البته کمی شتابناک دست به سرودن زده ای، اگر این دوبیتی هارا کمی در ذهن خود بچرخانی مدام بازخوانی و بازنویسی کنی صورت نهایی منسجم تروزیباتری خواهد یافت، اطلاق دلبر به عنوان یک شی، با تعبیر چیزی بجز اوندارم ضعف محسوب می شود، قاعدتاً گلایه شما از تنهایی و غربت شماست، که بجز او کسی ندارید اما تشبیه معشوق یا همان به قول شما دلبر به چیز از لطف شعر شما کاسته است ، در رباعی دوم قافیه جراح خیلی گنگ و نارسا به کار گرفته شده است، مثلا مشخص نیست منظور از دیوانه جراح چیست؟ آیا مثلا معشوق شما پزشک و طبیب است و شما از گذرگاه دکتر وپزشک و طبیب به جراح رسیده اید؟ یا شغل او جراحی ست؟ یا قصد استهزا داشته اید، زیرا به نظرتان چنین آمده که چون او دل از سینه شما درآورده و برده بهترین تشبیه و صفت آشکار او جراح بودن است، این همان شتابزدگی ست که باید از آن دوری کنید،
کمی مطالعه در مورد دوبیتی و آشنایی با مضامین به کار رفته در آنها کمک زیادی به شما خواهد کرد،

منتقد : جواد نوری

جواد نوری. متولد 1356 شهرستان بهار. متاهل. دارای دوفرزند. کارشناس ارشد ادبیات کارشناس واحد شعر و ادبیات حوزه هنری همدان به مدت ده سال. رئیس انجمن ادبی بهار به مدت هفت سال. رییس انجمن حافظ شناسی مدت دوسال. عضو هیئت مدیره خانه شعروادب استان همدان. سردبیر ...



دیدگاه ها - ۱
غفار غفاری » پنجشنبه 08 مهر 1400
خیلی ممنونم از راهنمایی هاتون.

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.