دو بال شاعری




عنوان مجموعه اشعار : صنما
شاعر : صنم هاشمی


عنوان شعر اول : بعد از این...
"بعد از این دست من و دامن سرو و لب جوی"
فارغ از عطر دلاویز و پریشانی موی

بعد از این چشم من و آتش و سرمستی نور
بنگر این مهر ندیده بشود غرق غرور

بعد از این گوش من و همهمه ی نرگس ها
تا بر آید دل شب، زمزمه ی قمری ها

بعد از این کام من و شهد شراب و لب مست
چونکه گفتند در این رود می نابی هست

بعد از این پلک من و صبح تر و بوی سحر
که اگر کفر شوی هم بروی سوی نظر

بعد از این پای من و دشت و هوای ملکوت
گشتم و باز ندیدم به جز از ماه، سکوت

بعد از این قلب من و یاد تو و باغ بهشت
بین که بر دل صنما، یار ز اسرار نوشت


عنوان شعر دوم : اما هنوز...
خورشید گرما میدهد، یک ابر میبارد هنوز
قطره ها بر چترهای باز میریزد هنوز

عقل بعد سالها پیروز بر دل شد ولی
عطر او از پنجره در خانه میپیچد هنوز

مثل آن شاهم که صد ها شهر میگیرد و باز
یک گدای بینوا در جنگ میمیرد هنوز

من دعاها کردم و ای ماه بیشم داده ای
آرزوی آخرم در قلب میخواند هنوز

عنوان شعر سوم : بی خبر
رسوا کنی یا نکنی، این دوا نشد
یاری نیامد و خسته دلی را شفا نشد

گاهی بیا سری بزن و بی خبر برو
بر ما فریضه ایست که به بویت ادا نشد

بر دل شمیم نرگس و بر سر صدای دوست
هر دلبری نیامده لیلا ی ما نشد

من ماندم و سماء و دو تا ابر گوشه گیر
این چتر پیر ما که به اشکی رضا نشد

از چاه پرسیده ام، خبر از یوسفم نداشت
بر عمر رفته ام صنما، این روا نشد
نقد این شعر از : جواد چراغی
با سلام

شعر دو بال دارد یکی بال استعداد ذاتی ،دیگر بال تلاش و مطالعه. تا وقتی که هر دو بال در توازن با یکدیگر به کارگرفته نشوند عمل پرواز موفقیت آمیز نخواهد بود.
بال استعداد در شعر شامل داشتن عاطفه و تخیل و اشنایی با موسیقی کلام و دیگر عناصر که یک‌ متن را از حالت نثر در می آورد.
بال تلاش و مطالعه اما شامل شناخت و اشراف بر همین عناصر است.
خانم هاشمی مورد اول را که شامل استعداد ذاتی میباشد به طور قابل قبولی دارند. یعنی همه عناصر شعری در اثار ایشان به نوعی جریان دارد و آن را از یک‌نثر معمولی متمایز میکند

مسله مهم اما داشتن شناخت و اشراف بر این عناصر است تا متن شعر ارائه شده حرفی برای گفتن داشته باشد.

اصول ابتدایی یک شعر کلاسیک که بایست توسط مولف رعایت شود شامل قالب. وزن عروضی. ردیف و قافیه میباشد که بعد از رعایت این ملزومات تازه وارد متن شعر خواهیم شد و اگر همین مسایل ابتدایی رعایت نشود مخاطب هرگز به آن‌ متن توجهی نخواهد داشت

خانم هاشمی با هرکدام ازین ملزوماتی که ذکر کردم آشنایی اولیه و تا حد قابل قبولی دارند اما باید بیشتر تلاش کرده و ضعفهای ابتدایی آن را بر طرف نمایند که به آنها اشاره خواهم کرد.
در اثر اول وزن عروضی و قافیه بجز یک‌ مورد بطور کال رعایت شده است. در بیت سوم آن کلمه قمری‌ها با نرگس‌ها نمیتواند قافیه باشد
زیرا طبق تعریفهای قافیه دو کلمه باید بدون‌ پسوند و پیشوند در نظر گرفته شوند و نیز دو کلمه تکراری و از لحاظ معنایی یکی نباشند
در اینجا کلمه نرگس‌ها و قمری‌ها را اگر بدون‌ پسوند (ها)در نظر بگیریم دو کلمه نرگس و قمری نمیتواند باهم قافیه محسوب شود.
خانم هاشمی بصورت سماعی و ذهنی وزن عروض را آشنایی دارند و همین‌ مساله یکی از حسن‌های ایشان محسوب میشود چرا که عدم شناخت وزن دست منتقد را برای ورود به متن بسته و نیز مخاطب را از توجه به آن بازمیدارد
در اثر نخست بجز یک مورد خطای قافیه که اشاره کردم، خطای ابتدایی دیگر مشاهده نمیکنیم
و در این اثر شاعر باید به مضمون پردازی و پیام بیتها توجه نماید تا بتواند نظر مخاطب را جذب کند.
نکته دیگه اینکه انگار شعر پایانبندی ندارد همه بیتها با یک فرم مشخص شروع میشود(بعد ازین...) اما در نهایت از آن‌ها نتیجه‌گیری نمیشود.

دراثر دوم با مشکل وزن وهمچنین قافیه روبرو هستیم
مصرع اول دارای وزن سالمی است اما مابقی مصرع‌ها یا وزنهای دیگری دارند یا دچار سکته‌ی وزنی هستند.
در مورد قافیه نیز باید بگویم که در فعلهایی ازین دست که دارای پسوند هستند باید بن کلمه را بدون پسوند در نظر گرفت اما اینجا صرفا پسوندها با یکدیگر قافیه میسازند نه بن کلمه.
اگر توجه کنیم میبینیم که بن کلمات اینها هستند: (بارید. ریخت. پیچید. مرد. خواند) که بر این اساس هیچکدام با یکدیگر قافیه محسوب نمیشوند.

در اثر سوم نیز سکته‌های وزنی متعددی مشاهده میشود. وزن شعر (مفعول و فاعلات و مفاعیل و فاعلن) میباشد. که مصرع های اول. دوم و نهم) دارای سکته های وزنی هستند.

در کل خانم هاشمی با توجه به سن و سابقه شاعری استعداد بسیار درخشانی در شعر میتوانند باشند اگر همانطور که گفتم بال دوم شاعری یعنی مطالعه را تقویت کنند. نکاتی را که به آنها اشاره کردم صرفا بعضی ضعفهای این سه اثر بود که قطعا حسن‌هایی نیز دارد که قابل توجه است. که خبر از این‌ میدهد ایشان در آینده نزدیک میتواند یک شاعر قابلی باشد.
در مورد چاپ آثارشان نیز که پرسیده‌اند فعلا به پیشنهاد چنین‌کاری را ندارم. تا آثارشان به یک پختگی اولیه برسد تا بتواند مخاطب را به خود جذب کند. در این بازه‌ی زمانی بایست تمام تلاش خود را بر روی تقویت عناصر مختلف شعری صرف کرده و حتم دارم که به زودی شاهد شعرهای درخشانی ازیشان خواهم بود که منتظر آن هستم.


با آرزوی موفقیت

منتقد : جواد چراغی

جواد چراغی_متولد ۱۳۶۸/۷/۷_زنجان_غزل سرا_ _دبیر و موسس نخستین کانون شعر و ادب دانشگاه پیام نور استان زنجان۱۳۹۰ _رئیس انجمن ادبی اشراق زنجان _دبیر کارگاه های نقد شعر هفتگی انجمن ادبی اشراق از سال ۱۳۹۵ _دبیر علمی جشنواره شعر مادر بهار ...



دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.