دلالت گری و دلالت پذیری




عنوان مجموعه اشعار : رباعی
شاعر : علیرضا همتی فارسانی


عنوان شعر اول : برای کرمانشاه
از خطه ی غرب موجی از غم آمد
دلشوره و دلتنگی و ماتم آمد
جغرافیت امروز چه شد کرمانشاه
یک مرتبه از سمت شما بم آمد

علیرضا همتی فارسانی
آبان96

عنوان شعر دوم : غم ناگزیر
چون دل به کسی نداده ام الا تو
دائم غم ناگزیر خوردم با تو
من هرچه که ... بیخیال تازه چه خبر
از دست زمانه تیر خوردم یا تو

علیرضا همتی فارسانی




عنوان شعر سوم : تنهایی
تنـهــــائی من همیشگی ، پائیــــزی
یک بـار نیـــــامدی بگویی چیـــزی
با ایـــن همه بی تفـــاوتی بعد از من
بنویس چه خاکی به سرت می ریزی؟


علیرضا همتی فارسانی
نقد این شعر از : مسعود میرقادری
متن‌های پیش رو از منظر عروض و قافیه فاقد اشکال و به نسبت نوع بیانی یکدست دارند. حال سؤال بنیادی که در اینجا مطرح می‌شود نگاه‌های متفاوتی است که می‌توان نسبت به مقوله‌ی شعر به‌عنوان هنر داشت. این‌که آیا شعر را رسانه‌ای پیام‌رسان بدانیم که با یک‌بار شنیده شدن یا خوانده شدن همه‌ی معنای خود را منتقل می‌کند یا این‌که شعر برای حرکت به سمت کمال هنری بایستی منشوری را تداعی کند که هر بار از هر سو به آن نگاه می‌اندازیم معنا و جهانی جدید را بازنمایی کند.
چنانچه شعر با یک‌بار خوانده شدن همه‌ی معنا را منتقل کند از ماندگاری بهره‌مند نیست و به کالایی یک‌بارمصرف تبدیل می‌شود.
در رباعی‌های اول و سوم به‌واسطه‌ی رویکردی که نسبت به بیان وجود دارد، متن پس از یک ‌بار خوانده شدن و رساندن پیام، همه‌ی معنای در پس ذهن سراینده را منتقل می‌کند و به عبارتی متن به پایان می‌رسد.
در رباعی دوم به‌واسطه‌ی تعلیقی که در بیت دوم « من هرچه که ... بیخیال تازه چه خبر/از دست زمانه تیر خوردم یا تو» ایجاد شده، متن تا حدی امکان همراهی خواننده با متن را فراهم کرده است.
نکته‌ی دیگری که بایستی به آن اشاره کرد رویکرد سنتی نسبت به قالب رباعی است. در نگاه سنتی سه مصراع اول زمینه را برای کنش و ضربه‌ی مصراع آخر فراهم می‌کنند و به عبارتی در نقش پیش‌زمینه و پیش ساز در متن حاضر می‌شوند. حال‌آنکه تمام اجزای شعر بایستی واجد کنش باشند و در نقش اجزای سازنده‌ی کل یعنی شعر. در متن‌های پیش رو همان رویکرد سنتی نسبت به رباعی در جریان است.
ذکر این نکته هم ضروری به نظر می‌رسد که بیت دوم رباعی اول «جغرافیت امروز چه شد کرمانشاه/ یک‌مرتبه از سمت شما بم آمد» به فاصله‌ی اندیشه و بیان دچار است و استفاده از «از» به‌جای «به» باعث شده تا معنایی ناهمگون به ذهن متبادر شود و به‌جای این‌که بیان شود «بم(مجاز از زلزله‌ی بم) به سمت کرمانشاه آمد» گفته شود «بم از سمت کرمانشاه آمد».

منتقد : مسعود میرقادری




دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.