به‌علاوه نقد

 زبان شعر امروز / دکتر اسماعیلی امینی
درباره‌ی زبان شعر امروز، حرف­های فراوان و حتّی متناقض بسیار شنیده­ایم. برخی از آن­ها فراگیرترند؛ مثلاً: ـ در زبان شعر امروز، ادات تشبیه، به­ویژه ادات تشبیه قدیمی جایی ندارد. اگر شاعری از «چو، چونان، به­سان» و مانند این­ها استفاده کند، زبان شعرش، زبان شعر ...
 انسجام معنایی در شعر / دکتر اسماعیل امینی
اگرچه شعر، منطق خاصّ خود را دارد و استدلال‌های رایج در منطق معمولی، در شعر به گونه‌ای دیگر ظاهر می‌شود، امّا به هر حال، شعر نیز نظام منطقی و معنایی خود را دارد که بیش از هر چیز بر تخیّل، عاطفه و کارکردهای خاصّ زبانی بنا می‌شود. به این دو بیت بنگرید: «دشمن ولی مثل ...
 قواعد تعیین وزن / دکتر تقی وحیدیان کامیار
  برای تعیین وزن یک شعر چهار قاعده باید در نظر گرفت: 1) درست خواندن شعر و درست نوشتن آن طاعت آن نیست که بر خاک نهی پیشانی      صدق پیش آر که اخلاص به پیشانی نیست را وقتی درست بخوانیم (طاعت آن) به صورت (طاعتان) تلفظ میشود. در تعیین وزن شعر باید خط را تا ممکن است به صورت ...
 استدلال و استحسان در شعر / دکتر اسماعیل امینی
ارتباط منطقی و عقلی میان پدیده‌ها و رخدادها، موضوع علم است. یعنی علم می‌خواهد علّت هر رویداد را کشف کند و توضیح بدهد و بر اساس نظم منطقی، یافته‌های خود را دسته‌بندی کند. مثلاً علم می‌تواند چگونگی افزایش ضربان قلب را توضیح دهد و انواع آن را معرّفی کند و درباره‌ی ...
 کشف شاعرانه چیست؟ / دکتر اسماعیل امینی
گاهی در نقد شعر، با این عبارت مواجه می‌شویم که فلان شعر، کشف شاعرانه ندارد. برخی از شاعران کم-تجربه و مخاطبان عام شعر، گمان می‌کنند که این اصطلاح برای سنگ‌اندازی در راه شاعران دیگر است. آنان گاهی برای منتقد توضیح می‌دهند که: «من در این شعر، منظورم این بوده که مثلاً ...
 منطق شعر و منطق نثر / دکتر اسماعیل امینی
منطق شعر و منطق نثر «عاقلان نقطه‌ی پرگار وجودند، ولی عشق داند که در این دایره سرگردان­ند» برخی از مخاطبان شعر، برای آن که هوشیاری خود را به شاعران نشان دهند، مفاهیم شعر را تجزیه و تحلیل منطقی می­‌کنند و به این نتیجه می­‌رسند که شاعران انسجام ذهنی ندارند ...
 دیدگاههای فروغ درباره ی شعر نیمایی / نیلوفر بختیاری
اگر در جستجوی چند شخصیت تاثیرگذار و جریان‌ساز شعر نوی ایران باشیم، قطعا در کنار نام نیما یوشیج، اخوان ثالث، سهراب سپهری و احمد شاملو نام جاودانه فروغ فرخزاد به عنوان نماینده زنانه شعر متعالی معاصر می‌درخشد. تعالی‌ای که در دو مجموعه آخر او رقم خورد و منجر به ماندگاری و ...
 قوانین دنیای شعر / دکتر اسماعیل امینی
«نطق آب و نطق خاک و نطق گِل هست محسوس حواس اهل دل» اگرچه در شعر، منطق معمول در نثر و نوشته‌های استدلالی رایج نیست، مگر در اشعار تعلیمی، امّا روابط میان اجزای شعر، مبتنی بر نظمی‌ست که می‌تواند مخاطبان را با خود همراه کند. اگر می‌گوییم که در شعر، منطق معمول رایج ...
 تفاوت های شعر و نثر
  شعر و نثر هر دو از حروف و کلمه ساخته می شوند. به هر دو، کلام اطلاق می شود. در این جهت از همدیگر فرق نمی کنند. آنچه آنها را از هم جدا می سازند این عوامل است:  1- هر کلامی که از وزن عروضی "متساوی" و متکرر" و قافیهء واحد برخوردار باشد، آن کلام شعر است نه نثر. "خواجه نصیر" در اساس ...
 تداعی و تبادر در شعر / دکتر اسماعیل امینی
هر کلمه‌ای در اطراف خود با مفاهیم گوناگون ارتباط دارد؛ همچنان که هر پدیده‌ای در طبیعت با بسیاری از چیزهای دیگر مرتبط است. مثلاً وقتی صدای خروس را می‌شنویم، به یاد صبح و بیداری می‌افتیم. یا وقتی چمدانی را می‌بینیم، به یاد سفر می‌افتیم. این ارتباط مفاهیم که موجب ...
 مضمون‌سازی و مضمون‌بازی / دکتر اسماعیل امینی
دکتر اسماعیل امینی شاعر برای بیان اندیشه و یافته‌های خود از همه‌ی قابلیت‌های سخن بهره می‌گیرد. مضمون‌سازی یکی از این قابلیت‌هاست. به یاری مضمون، گاهی سخن شاعر زیباتر و موثرتر می‌نماید. مضمون ممکن است یک تشبیه باشد. مثلا برای بیان جدایی و ناممکن بودن وصال ...
 فرافکنی ادبی
  فرافکنی ادبی فرایندی روانی است که به موجب آن شاعر یا نویسنده، حالات و احساسات درونی خود را به طبیعت بسط و نسبت می‌دهد و به همگون‌سازی عواطف خود با طبیعت می‌پردازد. نمونه‌ی چنین فرافکنی را می‌توان در شعر شاعری اندوهناک از فراق دلدار یافت که نم نم باران را ...
 نگاهی به شعر و اندیشه ی قیصر امین پور / دکتر مجید پویان
شعر قیصر امین پور در آغاز به دلیل خاستگاه ایدئولوژیکش بیشتر روایت آرمان خواهی انسان انقلابی  و بیانگر فضای اجتماعی، سیاسی پس ازانقلاب درجامعه ایران بود . عناصر زبانی ، ایماژهای شاعرانه ودیگر ساحات شعر در خدمت محتوای متعالی و اندیشه گرای  شاعرقرار داشت . از این رو شعراو ...
 حقیقت ترسناک و لذتبخش فضای مجازی/ شبکه‌های اجتماعی سلطه رسانه‌های سنتی را شکستند
    عبدالجبار کاکایی، ابراهیم اسماعیلی‌اراضی، حامد عسکری و غلامرضا طریقی، در یکشنبه‌های شعر این هفته بنیاد شعر و ادبیات داستانی، رابطه بین شعر و فضای مجازی را مورد کنکاش قرار دادند. به گزارش روابط عمومی بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان، «شعر و فضای مجازی» ...
 نظری به شعر علی موسوی گرمارودی / محمد کاظم کاظمی
   صفر  علی موسوی گرمارودی را می‌توان از پیشگامان شعر انقلاب اسلامی و از معماران این بنا دانست‌. او از معدود شاعران نوپرداز است که در سال های پیش از انقلاب با گرایش های دینی به میدان آمده و از این ارزش ها پاسداری کرده است‌.   او شاعری است پُرکار با شش دفتر ...
 مختصری درباره ی وزن
وزن ما با شنیدن هر یک ازمصراع های یک شعر موزون، آهنگ خاصی را حس می کنیم که آن را در یک جمله ی معمولی نمی یابیم .این آهنگ را که در همه ی مصراع ها یکسان است، « وزن شعر» می نامند. وزنی که در هر یک ازمصراع ها احساس می شود، پیرو نظمی است که در چه گونگی قرارگرفتن واژه های آن مصراع ...
 "مجاز" چیست؟
مجاز عبارت است از کاربرد واژه، در معنی غیر اصلی خود که برای رسیدن به معنی مجازی و عدول از معنی حقیقی باید مناسبتی یا علاقه ای بین معنی حقیقی و مجازی وجود داشته باشد تا ذهن بتواند به مفهوم مورد نظر شاعر برسد .به طور مثال وقتی گفته می شود کلاس ساکت است، واژه ی کلاس مجاز است زیرا ...
 آنچه باید درباره ی قطع کتاب بدانیم
قطع (کتاب) به اندازه طول و عرض کتاب و هر نوع نشریه، قطع گفته می‌شود. هدف از آن رواج اندازه‌های مختلف برای کتاب، به‌منظور استفاده آسان‌تر یا متناسب با نوع کاربرد کتاب است. در سال‌های آغازین پیدایش چاپ، قطع رایج کتاب‌های چاپی همانند نسخه‌های خطی بود. ولی، ...
 ویژگی های قصیده
قصیده (چکامه، چامه) نوعی کلام منظوم است که بیش از ۱۷ بیت دارد. موضوع قصیده عبارت است از مدح، هجو، موعظه، شکایت ازروزگار، وصف مجالس بزم و رزم، وصف مناظره قصرها و همانند این ها و گاهی نیز مسایل فلسفه وحکمت. ساختمان قصیده چون آن است که نخستین مصراع بیت نخست، با مصراع دوم همان بیت ...
 آشنایی با اصطلاح های ادبی/ قافیه
 قافیه حروف مشترکی گفته می شود که در واژه های  پایانی ِ قرینه های شعر منظوم تکرارمی شود و واژه هایی که این حروف مشترک درآن ها آمده است « کلمات قافیه » نامیده می شود. ای ساربان آهسته ران کارام جانم می رود  وآن دل که با خود داشتم با دلستانم می رود من مانده ام مهجور از ...